Wat bedoelde de wijze man?
Wees evenwichtig met betrekking tot werk
Het is beslist prijzenswaardig wanneer iemand bereid is hard te werken en wanneer hij dit op bekwame wijze doet. Hard werk en bekwaamheid schenken echter niet noodzakelijkerwijs voldoening. De wijze koning Salomo schreef: „Ikzelf heb al het harde werk en al de bekwaamheid in het werk gezien, dat het de wedijver betekent van de een tegenover de ander; ook dit is ijdelheid en een najagen van de wind.” — Pred. 4:4.
Het is mogelijk dat iemand niet louter hard en met bekwaamheid werkt om iets tot stand te brengen, maar om anderen in bekwaamheid en produktiviteit te overtreffen. Als mensen die zijde aan zijde werken worden aangespoord door het verlangen hun medewerkers de baas te zijn, kunnen wedijver en mededinging voor vriendelijke samenwerking in de plaats komen. Er zouden zich gevoelens van tegenzin en jaloezie kunnen ontwikkelen. Men zou anderen verkeerd kunnen beoordelen, waarbij men in het geheel geen rekening houdt met hun beperkingen. Van allen die werken met het doel anderen de loef af te steken, kan dus gezegd worden dat zij ’de wind najagen’ ofte wel ijdelheid nastreven. Het resultaat is vaak onwenselijk. Een wijs persoon zal dit vermijden.
Een ander uiterste dat vermeden moet worden, is evenwel pure luiheid. „De verstandeloze”, zo zei Salomo, „vouwt zijn handen en eet zijn eigen vlees” (Pred. 4:5). In plaats van zijn handen uit de mouwen te steken ten einde produktief werk te verrichten, vouwt een lui persoon zijn handen en doet hij zo weinig mogelijk. Hij is verstandeloos, aangezien zijn inactiviteit hem gebrek doet lijden. Doordat hij als gevolg van zijn traagheid niet het juiste voedsel en andere noodzakelijke dingen ontvangt, brengt hij zijn gezondheid in gevaar, waardoor hij voortijdig kan sterven. Door zich aldus schade toe te brengen, ’eet hij zijn eigen vlees’.
Wat is de evenwichtige kijk op werk, aangezien zowel mededingend gezwoeg als luiheid onwenselijk zijn? Salomo verklaarde: „Beter is een handvol rust dan twee handen vol hard werk en najagen van de wind.” — Pred. 4:6.
De wijze handelwijze is, het te vermijden zo op te gaan in hard werk dat er geen tijd overblijft om van de vruchten van zijn werk te genieten. Dit betekent dat men tevreden moet zijn met wat men heeft. Iemand die nooit tevreden is, heeft eenvoudig geen rust. Zijn leven is gevuld met zorg en angst over de materiële bezittingen die hij heeft verworven en hoe hij er nog meer van kan verwerven.
Iemand die met minder tevreden is, is veel beter af. Hij is niet bang zijn geldmiddelen te gebruiken ten einde van voedsel en drank alsook van gezonde ontspanning te genieten. Hij is ook bezorgd voor anderen en is blij personen te helpen die werkelijk behoeftig zijn. Dit is in overeenstemming met de schriftuurlijke raad: „Laat hij . . . hard werken, door met zijn handen goed werk te doen, opdat hij iets aan de behoeftige kan uitdelen” (Ef. 4:28). Behoort u tot degenen die als gevolg van deze evenwichtige kijk op werk „een handvol rust” genieten?
Onmenselijkheden begaan jegens de medemens
Het mensdom heeft reeds lang te lijden van verschrikkelijke onderdrukking en onrecht. Gebaseerd op wat hij bijna 3000 jaar geleden waarnam, schreef koning Salomo: „Ik voor mij wendde mij om alle daden van onderdrukking te kunnen zien die onder de zon worden bedreven, en zie! de tranen der onderdrukten, maar zij hadden geen trooster; en aan de zijde van hun onderdrukkers was macht, zodat zij geen trooster hadden. En ik prees de doden, die reeds gestorven waren, gelukkig boven de levenden, die nog in leven waren. Dus beter af dan die beiden is degene die nog niet tot bestaan is gekomen, die het rampspoedige werk dat onder de zon wordt gedaan, niet heeft gezien.” — Pred. 4:1-3.
Klaarblijkelijk had Salomo aanvankelijk slechts oppervlakkig notitie genomen van de onmenselijkheden die jegens de medemens werden begaan. Na zich evenwel ’gewend’ te hebben, dat wil zeggen, na de kwestie opnieuw beschouwd te hebben, was hij ontzet te bemerken hoe groot de onderdrukking in werkelijkheid was. Aangezien de onderdrukkers de macht of autoriteit bezaten, waren de onderdrukten gedwongen hun droevige lot te dragen zonder dat iemand met hen te doen had of hun troost schonk. De situatie was zo verdrietig dat Salomo concludeerde dat de doden beter af waren, aangezien zij niet langer de pijnlijke gevolgen van onrecht hoefden te ondergaan. Van dit standpunt uit bezien, is degene die niet geboren is, nog beter af doordat hij deze verschrikkelijke rampspoed helemaal niet hoeft te zien of ervaren.
Hoe krachtig illustreert dit ’s mensen onvermogen onrecht en tirannie uit te bannen! Zelfs koning Salomo, met al zijn wijsheid en autoriteit, kon niet de ellende verwijderen die uit menselijke onvolmaaktheid voortspruit. Alleen Jehovah God, door bemiddeling van Jezus Christus, kan dit doen. Het is werkelijk goed nieuws dat hij heeft beloofd op de geschiktste tijd voor alle betrokkenen bevrijding van droefheid en ellende teweeg te brengen. — Openb. 21:3, 4.