Toeval of ontwerp?

De scherpe tanden van de zee-egel

● De zee-egel heeft vijf tanden waarmee hij in rotsen een nis uitboort om zich in te verbergen. Ondanks al dat geschuur en geschraap blijven zijn tanden scherp. „Dat kunnen we niet zeggen van de snij- en slijpinstrumenten die wij kennen en gebruiken”, zegt Pupa Gilbert, hoogleraar natuurkunde aan de Universiteit van Wisconsin-Madison (VS). Wat is het geheim van de zee-egel?

Wetenswaardigheid: De tand van de zee-egel bestaat uit kristallen die door een soort cement aan elkaar gehecht zijn. Maar „er zijn vastgestelde breekpunten in de tanden ingebouwd”, merkt Gilbert op. Op deze plekken zit organisch materiaal dat minder robuust is — vergelijkbaar met perforaties in een vel papier — waardoor de afgesleten lagen van de tand daar makkelijk kunnen afbreken en er een nieuwe, scherpe punt vrijkomt. Omdat de tand aan de ene kant blijft doorgroeien en zichzelf aan de andere kant scherpt, wordt hij nooit bot. Gilbert noemt de tand van de zee-egel „een van de weinige natuurlijke structuren die zichzelf scherpen”.

Deze ontdekking is vooral interessant voor ontwerpers van gereedschap. In theorie zouden ze op basis hiervan gereedschap kunnen ontwikkelen dat zichzelf scherpt. „Het zit hem in de methode die de zee-egel gebruikt”, zegt Gilbert.

Wat denkt u? Is de bijzondere tand van de zee-egel door toeval ontstaan of is hij ontworpen?

[Diagram op blz. 16]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Groeiende tand

Kalkplaat

Gescherpte tand

[Illustratie op blz. 16]

Zee-egel

[Illustratie op blz. 16]

Vijf tanden

[Illustratieverantwoording op blz. 16]

Both photos: Courtesy of Pupa Gilbert/University of Wisconsin-Madison