Het probleem met religie

ALS er gezegd wordt dat religie de belangrijkste oorzaak is van alle oorlogen, dan wordt daarmee gesuggereerd dat er zonder religie nauwelijks nog oorlogen zouden zijn. Is dat realistisch? Zouden we oorlog kunnen uitbannen door religie uit te bannen? Wat uw antwoord ook is, het is zeker dat religie geen eenheid in de wereld gebracht heeft. Hier volgen enkele redenen.

Verdeeld door religie

De mensheid is verdeeld door religie, met verschillende grote godsdiensten die elkaar constant beconcurreren. Is het te verwachten dat boeddhisten, christenen, hindoes, joden en moslims ooit in vrede met elkaar kunnen samenleven?

Nog een droevige realiteit is dat elk van die hoofdreligies weer versplinterd is. Volgens één schatting zijn er meer dan 30.000 christelijke denominaties. Ook de islam wordt verdeeld door conflicterende geloofsovertuigingen. Volgens een persbureau in het Midden-Oosten heeft een islamitische geleerde, Mohsen Hojjat, onlangs erkend dat „onenigheid onder moslims de voornaamste oorzaak is van problemen in de islamitische wereld”. Ook andere invloedrijke religies, zoals het boeddhisme, hindoeïsme en judaïsme, zijn uiteengevallen in veel sekten die met elkaar in conflict zijn.

Religie in de politiek

Religie lijkt praktisch elk aspect van het seculiere leven te beïnvloeden. Het nieuwsblad The Economist merkt op dat „gelovigen op allerlei terreinen, waaronder het zakenleven, hun stem steeds meer laten horen. Religie duikt nu ook op in de economie.” Dit leidt eerder tot verdeeldheid dan tot eenheid. Maar wat nog meer schade heeft aangericht, is het eeuwenoude verschijnsel dat religie zich met politiek bemoeit.

In een recent rapport waarnaar in het vorige artikel verwezen werd, merkte een groep historici op dat „religie eerder tot oorlog leidt als religie en overheid nauw met elkaar verbonden of vervlochten zijn”. Dat wijst op nog een onmiskenbare realiteit: religie onderhoudt al heel lang nauwe banden met de politiek en het leger.

Een explosief mengsel

In veel landen zijn de hoofdgodsdiensten symbool komen te staan voor de nationalistische en raciale identiteit van mensen. Daardoor vervaagt de scheidslijn tussen nationalistische haat, raciaal vooroordeel, etnische strijd en religieuze vijandigheden. Deze explosieve cocktail bevat alle ingrediënten om onze wereld kapot te maken.

De verbijsterende paradox is dat veel godsdiensten beweren de God van de Bijbel, de Schepper, te vertegenwoordigen. Klinkt het logisch dat een almachtige, alwijze, liefdevolle Schepper iets te maken zou willen hebben met religies die verdeeldheid veroorzaken en bloedschuld hebben?

[Illustratie op blz. 6]

Duizenden Getuigen van Jehovah zijn gevangengezet omdat ze ervoor kozen neutraal te blijven