Een blik op de wereld

’Ontbrekende’ vrouwen

„In die samenlevingen waar vrouwen in termen van gezondheidszorg niet worden achtergesteld, zijn er 106 vrouwen op de 100 mannen. Dat is een biologisch gegeven”, verklaart The Courier, een tijdschrift dat wordt gepubliceerd door de Europese Unie. Maar VN-onderzoeken wijzen ook op een ander feit: In Aziatische landen als China, India, Zuid-Korea en Pakistan zijn er gemiddeld slechts 94 vrouwen op de 100 mannen. Waarom? „Wetenschappelijke vorderingen hebben het mogelijk gemaakt het geslacht van de foetus al vroeg te bepalen” en hebben de „afwijkingen in de verhouding waarin er vrouwen en mannen geboren worden” versterkt, legt The Courier uit. Zo werden er in Zuid-Korea in 1982 94 meisjes geboren op de 100 jongens, terwijl die verhouding in 1989 was gedaald tot 88 op de 100. De VN-publikatie Our Planet voegt eraan toe: „De statistieken zijn schokkend: er ’ontbreken’ vanwege infanticide op meisjes en abortus van vrouwelijke foetussen 100 miljoen Aziatische vrouwen.”

Wapens of ontwikkeling?

Voor 100 Amerikaanse dollars kan men hetzij één AK-47 geweer kopen of genoeg vitamine A-capsules om bij 3000 eenjarigen blindheid te voorkomen. Voor 100 miljoen dollar koopt men of 10 miljoen landmijnen of genoeg vaccin om 7,7 miljoen kinderen tegen 6 dodelijke kinderziekten te beschermen. Voor 800 miljoen dollar koopt men of 23 F-16 gevechtsvliegtuigen of zoutjodering gedurende 10 jaar, waarmee men 1,6 miljard mensen beschermt tegen de gevolgen van jodiumdeficiëntie, zoals achterstand in geestelijke ontwikkeling. Voor ongeveer 2,4 miljard dollar koopt men hetzij een kernonderzeeër of voorzieningen voor water en riolering voor 48 miljoen mensen. Waar legt de wereld haar prioriteiten? Volgens The State of the World’s Children 1996 bedroegen de wapenverkopen aan ontwikkelingslanden alleen al in 1994 in totaal $25,4 miljard, geld dat anders aan ontwikkeling besteed had kunnen worden.

Gevaar van overstekende elanden

Waarom steekt een eland de weg over? Dit is een serieuze vraag voor biologen die de dierenwereld van Newfoundland bestuderen, voor plaatselijke automobilisten en voor de duizenden toeristen op de snelwegen in deze provincie. „Er doen zich jaarlijks zo’n 300 botsingen met elanden voor op Newfoundlands snelwegen, waarvan er verscheidene resulteren in de dood van de automobilist”, zegt de krant The Globe and Mail. „Een massa van wel 450 kilo eland kan als een rotsblok op het dak van de auto klappen, en dood of invaliditeit veroorzaken.” Eenvoudig de populatie van momenteel 150.000 elanden op het eiland omlaagbrengen, zal waarschijnlijk niet helpen, zegt Shane Mahoney van het Ministerie voor Natuurlijke Hulpbronnen, omdat zich juist in een aantal gebieden met een lage elandendichtheid veel ongelukken voordoen. Door de bewegingen van de kudden te analyseren hopen geleerden te weten te komen waarom elanden, die van nature bang zijn voor verkeer, besluiten over te steken.

Nauru’s benarde situatie

Nauru, de kleinste en meest afgelegen republiek ter wereld, was ooit befaamd om haar tropisch natuurschoon. Europese zeevaarders die het eiland van 20 vierkante kilometer in de achttiende eeuw voor het eerst zagen, noemden het ’Pleasant Island’ (Aangenaam Eiland). Nu is nog slechts een smalle kuststrook bewoonbaar en is Nauru verworden tot „de qua milieu meest geteisterde natie op aarde”, merkt The New York Times op. Hoe dat komt? Bovengrondse mijnontginning. Er is 90 jaar lang fosfaat weggehaald, het produkt van duizenden jaren vogeluitwerpselen en micro-organismen uit zee, „resulterend in een pokdalig, huiveringwekkend maanlandschap met grijze kalkstenen pieken van soms wel 22 meter hoog”. De hitte die opstijgt van het voor vier vijfde afgedolven eiland heeft ook het weer beïnvloed, omdat regenwolken erdoor weggedreven worden en het land door droogte wordt geplaagd. De laatste fosfaatafzettingen zullen naar men verwacht binnen vijf jaar verwijderd zijn. Veel Nauruanen zijn van mening dat er niets anders op zit dan het eiland te verlaten en hun rijkdom aan te wenden om een nieuw eiland te kopen waar zij dan heen kunnen.

Guineaworm maakt minder slachtoffers

„Het ziet ernaar uit dat na pokken guineaworm de tweede menselijke ziekte is die wordt uitgeroeid”, verklaart The Economist. „Het aantal gerapporteerde gevallen, dat in 1989 wereldwijd nog bijna 900.000 bedroeg, was vorig jaar gedaald tot 163.000 en het is in de meeste landen ieder jaar de helft van het jaar ervoor.” Een uitzondering vormt Soedan, „wat aantoont dat oorlog en ziekte hand in hand gaan”. De ziekteverwekker, een in het water aanwezige parasiet die begint als een microscopisch kleine larve, is in Centraal-Azië, Pakistan en een aantal Afrikaanse landen reeds uitgeroeid. Gezondheidsinstellingen hebben hem teruggedrongen met een waterzuiverende chemische stof, door mensen te leren hun drinkwater te filteren door een doek en door tegen te gaan dat besmette personen baden of waden in water waaruit men ook drinkwater haalt. De mannelijke organismen gaan in het lichaam na het paren dood, en de vrouwelijke kunnen uitgroeien tot wel een meter lengte voordat ze in de loop van verscheidene weken langzaam uit pijnlijke blaren op het been van een patiënt naar buiten komen, een proces dat soms spieren verminkt en beschadigt.

Doemsdagklok vooruitgezet

De beroemde doemsdagklok op het tijdschrift The Bulletin of the Atomic Scientists is onlangs verzet: de grote wijzer is drie minuten dichter naar middernacht gezet. De klok geeft symbolisch weer hoe dicht de wereld zich bij een kernoorlog bevindt. Sinds de introductie ervan in 1947 is de klok 16 keer verzet als reactie op veranderende wereldtoestanden. Het dichtst kwam de klok ooit bij een nucleair middernacht — twee voor twaalf — toen in 1953 de Verenigde Staten de eerste waterstofbom tot ontploffing brachten. De laatste verandering was in 1991 toen vanwege het optimisme van na de Koude Oorlog de klok werd teruggezet naar 17 minuten voor middernacht. Dat de klok nu weer vooruitgaat naar 14 minuten, weerspiegelt een groeiende bezorgdheid over de toenemende spanning in de wereld, de onveiligheid van de nucleaire wapenvoorraden en de dreiging van nucleair terrorisme. „De wereld is nog steeds een heel gevaarlijke plaats om te vertoeven”, zei Leonard Rieser, voorzitter van The Bulletin.

Pasgeboren baby’s gedumpt

In Italië heeft een moeder de wettelijke mogelijkheid haar pasgeborene niet te aanvaarden, waarbij zij het dan aan de kinderbescherming overlaat om een echtpaar te vinden dat bereid is de baby te adopteren. Toch zijn in 1995 wel 600 kinderen bij de geboorte gewoon gedumpt, „een aantal in de vuilnisbak, andere bij kerken of ziekenhuizen op de stoep”, schrijft de Italiaanse krant La Repubblica. Het verschijnsel doet zich net zo goed in de meest geïndustrialiseerde en welvarende gedeelten van het land voor als in de armste en minst ontwikkelde gebieden. Volgens Vera Slepoj, voorzitster van het Italiaanse Genootschap voor Psychologie, is dit een „waarschuwingssignaal van een doodsgevoel” dat de maatschappij doordringt.

Dorst is niet genoeg

„Als iemand alleen op dorst afgaat, zal hij niet genoeg drinken”, zegt dr. Mark Davis, hoogleraar inspanningsfysiologie. Veel mensen verkeren in een licht gedehydrateerde toestand, omdat men pas dorst ervaart als de lichaamsvloeistoffen al een laag peil bereikt hebben. En hoe ouder mensen worden, hoe minder scherp hun dorstmechanisme reageert. Zoals bericht in The New York Times, hebben wij meer water nodig wanneer het warm of extreem koud en droog weer is, wanneer wij aan lichaamsbeweging doen of een dieet volgen, en wanneer wij een ziekte hebben die gepaard gaat met diarree, koorts en braken, waardoor vocht verloren gaat. Ook vezelrijke voeding vereist meer vocht om de vezel door de ingewanden heen in beweging te houden. Hoewel fruit en groente hoge percentages water kunnen bevatten, wordt hoofdzakelijk door drinken in onze behoefte voorzien. Water is het beste, aangezien het snel door het lichaam wordt opgenomen. Hoe zoeter een drank is, hoe langzamer de opname verloopt. Frisdranken kunnen u in werkelijkheid meer dorst bezorgen, omdat er vocht nodig is om de suiker te verteren. Omdat cafeïne en alcohol vocht afdrijven, kunnen dranken waar dat in zit, juist waterverlies veroorzaken. „Volwassenen moeten dagelijks minstens acht glazen water drinken”, zegt de Times.

Beroemd Egyptisch graf open voor publiek

Het graf van Nefertari in Luxors Dal der Koninginnen, dat een aantal jaren gesloten is geweest, is gerestaureerd en opnieuw voor het publiek opengesteld. „’Dit graf is werkelijk het meest fascinerende op de westoever van Luxor, of zelfs in heel Egypte’, zei Mohammed el-Soghayer, hoofd van de afdeling Luxor van de Opperste Raad voor Oudheden. ’Het is duidelijk uitgevoerd door de bekwaamste kunstenaars in de tijd van Ramses II, die dit koninklijke monument bouwde vanwege zijn grote liefde voor Nefertari. Hij wilde voor haar een zo mooi mogelijk graf.’” De 430 vierkante meter aan rijke en tere schilderingen werden echter bijna vernietigd door overstromingen, modder en vorming van zoutkristallen. In 1986 begon na jaren van consultatie een internationaal team aan het nauwgezette werk om de fragmentjes van de muurschilderingen weer aaneen te voegen, daarbij gebruik makend van foto’s die waren genomen door de Italiaanse egyptoloog Ernesto Schiaparelli, die het graf ontdekte. Het aantal bezoekers is echter gelimiteerd vanwege bezorgdheid over de vochtigheid. Nefertari werd ook door Ramses II geëerd toen hij een van de tempels bij Aboe Simbel aan haar opdroeg.