Het ontcijferen van de genetische opbouw van de mens

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GROOT-BRITTANNIË

„HET eerste ’big science’-project in de biologie”, het zesde van „de zeven wonderen van de moderne wereld” — het zijn allebei aanduidingen voor het Menselijk-Genoomproject, een internationaal megaproject opgezet om u te ontcijferen! Wat is een genoom? Het is het totaal van uw genetische opbouw, eensdeels van uw vader en anderdeels van uw moeder geërfd, maar nu exclusief van u.

De genetici Sir Walter Bodmer en Robin McKie noemen het genoomproject „het Boek van de Mens”. Maar het lezen ervan is geen eenvoudige opgave. „Een belangrijker reeks instructieboeken valt er voor menselijke wezens niet te ontdekken”, stelt James Watson, een van de wetenschappers die de ontdekking van de structuur van het nu beroemde DNA-molecuul op hun naam hebben staan. „Wanneer ze uiteindelijk geïnterpreteerd zijn,” zegt hij, „zullen de genetische boodschappen die in code in onze DNA-moleculen vastgelegd zijn, de ultieme antwoorden verschaffen voor de scheikundige onderbouw van het menselijk bestaan.”

Zoals dat bij elk groot en duur wetenschappelijk project het geval is, heeft het Menselijk-Genoomproject zowel gelovigen als sceptici. „Het Genoomproject zou de ultieme schending van de privacy kunnen zijn,” waarschuwt de wetenschappelijk schrijver Joel Davis, „maar ook een buitengewone toegangspoort tot vernieuwd leven, tot gezondheid, tot genezing.” Wat er echter ook mee wordt bereikt, „het zal een totale verandering in de genetica betekenen” en „de aard van Homo sapiens zou wel eens een totaal nieuwe vorm kunnen krijgen”, is zijn mening. In 1989 was George Cahill, een van de vice-presidenten van het Howard Hughes Medical Institute, positief. „Het zal ons alles vertellen”, zei hij. „Evolutie, ziekte, alles zal gebaseerd zijn op wat er op die schitterende tape staat die DNA heet.”

Een gigantische opgave

In 1988 richtte een internationale groep wetenschappers HUGO op (Human Genome Organization) om het werk van genoomonderzoekers in deelnemende landen te coördineren. Met een budget van ongeveer $3,5 miljard voert HUGO hun resultaten in een database in. Hoewel computers nu elke dag duizenden van zijn componenten aflezen, is het genoom zo complex dat wetenschappers de decodering ervan pas ergens in de 21ste eeuw verwachten te voltooien. Het blad Scientific American schat dat als het genoom in boekvorm werd gepubliceerd, het „een derde van een mensenleven” zou kosten om het helemaal te lezen.

Na veel beraadslagingen besloten wetenschappers tot de volgende strategie. Het is hun bedoeling eerst het genoom in kaart te brengen of te mappen om de positie van de 100.000 genen te bepalen. Vervolgens hopen zij via een proces dat het genoom sequencen heet, de volgorde te ontdekken van de bouwstenen waaruit elk van deze genen bestaat. Hun uiteindelijke doel is, de volgorde van de overige 95 tot 98 procent van ons genetisch materiaal te bepalen.

Zal met het bereiken hiervan alles onthuld zijn wat er over het menselijk leven te weten valt? Bevat het genoom ’de belangrijkste reeks instructieboeken’ die de mens ooit gevonden heeft? Zal het Menselijk-Genoomproject remedies voor alle menselijke kwalen uitvorsen? Deze vragen worden in de volgende artikelen beschouwd.