Een blik op de wereld
LAATSTE NIEUWS OVER TSJERNOBYL
Drie en een half jaar na het nucleaire ongeval in Tsjernobyl (USSR) zijn onder de plaatselijke inwoners, „vooral onder kinderen, . . . gevallen van een opgezette schildklier, traagheid en grauwe staar en een toegenomen kankerincidentie” geconstateerd, aldus de Manchester Guardian Weekly. In één gebied, zo voorspellen medische deskundigen, zullen tienduizenden uiteindelijk sterven aan door de straling veroorzaakte kanker. Staatsboerderijen melden een toenemend aantal aangeboren afwijkingen bij het vee: „kalveren zonder kop, poten, ribben of ogen; varkens met abnormale schedels”. Naar verluidt is de gemeten straling in het gebied 30 maal hoger dan normaal. Zoya Tkachova, hoofd van een ziekenhuis in het gebied rond Mogilev (Wit-Rusland), zei: „Wij kunnen de bevolking van de besmette gebieden geen enkele garantie geven voor een gezond leven.”
„HET LAATSTE GROTE ONGEREPTE GEBIED”
Daar de beschikbare voorraden bodemschatten blijven afnemen, heeft men zijn oog laten vallen op Antarctica en is men dit continent dat bijna een tiende van het landoppervlak van de aarde uitmaakt, gaan bezien als een potentiële nieuwe bron. Het met ijs bedekte continent werd tot nu toe beschermd door het Antarcticaverdrag van 1959 en een, niet bindend, moratorium voor exploitatie. Er ligt echter een voorstel voor een nieuwe overeenkomst op tafel dat Antarctica zou moeten openstellen voor de exploratie en winning van olie. Volgens de International Herald Tribune weigeren twee van de aan het Verdrag deelnemende staten, Australië en Frankrijk, de overeenkomst te tekenen. De olierampen in Alaska en Antarctis aanhalend als trieste herinneringen aan de gevaren voor het milieu waartoe de exploratie van delfstoffen kan leiden, vroeg de premier van Australië, Bob Hawke, om „krachtiger bescherming voor het laatste grote ongerepte gebied dat de wereld nog rest”.
ZOLANG DE ZON SCHIJNT
Een constructeur in de Bondsrepubliek Duitsland heeft een opmerkelijk efficiënte — zij het wat vreemd uitziende — door zonne-energie aangedreven auto ontworpen en gebouwd. Volgens de krant Die Zeit ontlokt de auto in de woonplaats van de constructeur kreten van verrukking aan kinderen, terwijl volwassenen erover discussiëren of de auto nu op een pingpongtafel lijkt of meer weg heeft van een platvis. Maar afgezien van het uiterlijk is de auto een succes. Hij heeft wereldkampioenschappen voor op zonne-energie lopende voertuigen gewonnen en heeft zelfs snelheden van 130 km per uur bereikt. Maar dat is met volledig opgeladen batterijen. Moet hij het met alleen zonlicht doen, dan haalt de wagen hooguit 30 km per uur — en dat alleen zolang de zon schijnt.
[Illustratieverantwoording op blz. 28]
Naar een foto door Trykowski/Dürschner
DE MACHT VAN GEUREN
Japanse firma’s experimenteren met gedragsveranderende geuren. Volgens een Japanse expert blijken zulke via airconditioningskanalen verspreide geuren „rusteloze patiënten van verpleegtehuizen te kalmeren en in fabrieken en kantoren tot betere werkprestaties en minder stress te leiden”. Proeven waarbij 13 ponstypistes 30 dagen lang werden gecontroleerd, toonden aan dat het gemiddelde aantal fouten per uur met 54 procent daalde wanneer de lucht in het kantoor een citroengeurtje had gekregen. Het tijdschrift Discover meldt dat er nu een psycholoog „in dienst is genomen om met een aroma te komen dat, verstoven in de ondergrondse van New York, de agressiviteit onder forensen vermindert en iedereen vriendelijker maakt”.
LEGE KERKEN
Volgens een recent onderzoek in de Bondsrepubliek Duitsland gelooft 70 procent van de Duitsers in God en gaf slechts 13 procent toe atheïst te zijn, aldus het Schweinfurter Tagblatt. De resultaten van een enquête door het Allensbach Instituut voor Opinieonderzoek wijzen erop dat slechts 5 procent van de lutheranen en 25 procent van de katholieken in de Bondsrepubliek regelmatig kerkdiensten bijwoont. Van hen is 50 procent ouder dan 60 jaar.
MENS EN VLEERMUIS
In Europa vormen met rabies (hondsdolheid) besmette vleermuizen een toenemend gevaar voor de mens, meldt de Manchester Guardian Weekly. Er zijn de afgelopen jaren honderden gevallen van besmetting door vleermuisbeten opgetekend. Het probleem is niet uniek voor Europa. Naar verluidt hebben beten door geïnfecteerde vleermuizen sinds 1983 bij twee personen in de Sovjet-Unie en één persoon in Finland de dood veroorzaakt. „In Zuid- en Midden-Amerika heerst thans een rabiesepidemie onder bloedzuigende vampiervleermuizen”, aldus het weekblad. Bovendien hebben recente aanvallen van vleermuizen op mensen in Frankrijk geleid tot de ontdekking van een nieuw type virus bij vleermuizen. Het nieuwe virus, dat lijkt op dat van rabies, wordt het Europese vleermuisvirus genoemd.
ARME KINDEREN
De Verenigde Staten staan bekend om hun welvaart en overvloed, maar toch blijken er volgens onderzoeken door regeringsinstanties miljoenen kinderen geen goede gezondheid te hebben en verstoken te zijn van onderwijs. Volgens het onderzoek van het Volkstellingsbureau leeft een op elke vijf kinderen in de VS onder de armoedegrens — dat zijn 12,6 miljoen kinderen van nog geen 18 jaar oud. De econoom D. Lee Bawden wijt de groeiende armoede onder kinderen ten dele aan het toenemend aantal eenoudergezinnen. Naar schatting leven meer dan 17 miljoen kinderen in de VS bij slechts één ouder.
REIZENDE MALARIA
In verscheidene gevallen van malaria is de ziekte naar verluidt opgelopen in de buurt van of op luchthavens in Frankrijk, Groot-Brittannië, Nederland en Zwitserland. Een aantal mensen die de ziekte opliepen, is al een jaar niet naar het buitenland gereisd, zo vermeldde het tijdschrift Machine Design, dat eraan toevoegde dat zulke omstandigheden erop wijzen dat „de malaria werd overgebracht door muggen die met een lange-afstandvlucht op het vliegveld zijn aangekomen”.
JONGE AANRANDERS
Een recent onderzoek bracht aan het licht dat bij bijna de helft van de 1,5 miljoen verkrachtingen en pogingen tot verkrachting in de Verenigde Staten de aanrander een tiener was, aldus het tijdschrift Medical Aspects of Human Sexuality. Bij een ander Amerikaans onderzoek bemerkten de onderzoekers dat „72% van de tieneraanranders zei op de dag van het voorval een of meer drugs te hebben gebruikt; 54% had alcohol gebruikt, 44% marihuana en 25% een andere drug . . . Tijdens de verkrachting was 43% onder invloed.” Volgens dit rapport draagt alcoholgebruik vaak bij tot verkrachtingen waarbij de aanrander extreem geweld of brute kracht gebruikt.
NEPBIJ
In 1945 toonde de zoöloog Karl von Frisch aan dat de dans van de honingbij in werkelijkheid een ingewikkelde code is die medebijen te kennen geeft hoe ze een nieuw ontdekte nectarbron moeten bereiken. Later ontving hij voor deze ontdekking een Nobelprijs. Sindsdien hebben geleerden geprobeerd een kunstbij te maken die hetzelfde kan doen. Maar de resultaten waren ontmoedigend. Hoe uitzinnig ze ook dansten, de bedriegers werden door de echte bijen grotendeels genegeerd. Maar volgens de Duitse krant Hannoversche Allgemeine hebben wetenschappers nu een kunstbij gemaakt met uiterst kleine, op diamanten lagers bevestigde vleugels. De vleugels produceren een uniek geluid dat onmisbaar is voor de dans. Bij een proef in Denemarken trok deze kunstbij inderdaad de aandacht van de andere bijen. Ze vielen hem aan en probeerden hem dood te steken. Bijen in een andere plaats sloegen evenwel acht op de dans van de bedrieger en vlogen uit om de nectar te zoeken.
STEEDS MEER ZELFMOORDEN
◻ In de jaren tachtig waren de zelfmoordcijfers voor bejaarde mannen de hoogste in de Canadese geschiedenis, bericht The Toronto Star. Uit statistieken blijkt dat 80 procent van het aantal zelfmoordslachtoffers uit mannen bestaat. Het waarnemend hoofd van de afdeling psychiatrie in het Baycrest Centrum voor Geriatrische Zorg, dr. David Conn, noemde als mogelijke oorzaken de combinatie van fysieke kwalen, latent alcoholisme en isolatie als gevolg van pensionering of het overlijden van familieleden. „Voeg daar nog een mengeling van depressiviteit en de invloed van drank bij en er kunnen zelfmoordgedachten in de geest wortel schieten”, aldus de Star. Wat zijn enkele andere waarschuwingssignalen? Volgens Barbara Debuk, een raadsvrouwe op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg in dienst van Gezondheid en Welzijn Canada, zijn dat: het opsparen van geneesmiddelen, het regelen van de begrafenis, het veranderen van een testament, het opstellen van een codicil waarin de persoon zijn lichaam ter beschikking stelt van de medische wetenschap en een voortdurend bezig zijn met de dood.
◻ De Saturday Star, een krant in Johannesburg (Zuid-Afrika), noemde onder andere „het feit dat kerken het hiernamaals als aantrekkelijk afschilderen” als een mogelijke factor die in dat land tot het plegen van zelfmoord bijdraagt. Er stond in dat „een gefascineerd zijn door het mysterie van het leven na de dood” tot zelfvernietiging heeft geleid. De krant haalde als voorbeeld het geval aan van een 16-jarige jongen die zelfmoord pleegde. In een briefje „zei [hij] zijn familie slechts één reden te hebben gehad voor zijn besluit een eind aan zijn leven te maken — het leven na de dood te leren kennen”, aldus de krant.
MISHANDELING CONTRA STRENG ONDERRICHT
Door middel van een onderzoek onder 237 gevangenen in de Verenigde Staten werd nagegaan waarom kinderen tot gewelddadige volwassenen opgroeien. Men ontdekte dat „87 procent van de gedetineerden die zeiden als kind door hun ouders geschopt en gestompt te zijn, nu een gewelddadige crimineel was”, aldus de uitgave van januari 1990 van Science Digest. De ene ouder de andere zien slaan, had een soortgelijke uitwerking op kinderen. Maar een pak voor de broek op zich scheen kinderen niet tot gewelddadige volwassenen te doen worden.