Een blik op de wereld

„Giftig” bloed

Met AIDS besmet bloed is een giftige substantie, zo besliste een rechter van het Hooggerechtshof in Brooklyn (New York, VS). De uitspraak waarvoor geen precedent bestond, maakte het mogelijk dat een arts die het AIDS-virus opliep door een zorgeloos weggeworpen injectienaald, een schadevergoeding eiste van $175 miljoen. De arts, een 30-jarige vrouw, is te ziek om nog te werken en zal daarom „aansturen op een snelle behandeling van de zaak”, vertelde haar advocaat The New York Times.

● Een rapport getiteld Autologous and Directed Blood Programs, uitgegeven door de Verenigde Amerikaanse Bloedbanken, gaf dit commentaar op met AIDS besmet bloed: „Op medisch gebied was dit wel het toppunt van bittere ironie; dat de kostbare, levengevende gave van bloed een middel is geworden dat de dood brengt.”

Wist het Vaticaan ervan?

Het Italiaanse dagblad Corriere della Sera hield zich onlangs bezig met de vraag of het Vaticaan op de hoogte was van de holocaust door de nazi’s toen deze aan de gang was. Het artikel somt vele gezaghebbende ooggetuigen op die genocide op de joden en op anderen rechtstreeks aan het Vaticaan rapporteerden. Een kapelaan die in een hospitaaltrein had gezeten, „vertelde de paus onder tranen: ’De afslachting van de gehandicapten en van joden gaat voort. De arme joden hebben niet eens distributiebonnen om voedsel mee te kopen, zodat zij van honger omkomen.’” Degenen die volgens het artikel het Vaticaan over de holocaust inlichtten, waren onder andere: De apostolisch gedelegeerden in Berlijn, de aartsbisschoppen van Münster en Wenen, de pauselijke ambassadeur bij het Duitse opperbevel en de ambassadeur van het Duitse Rijk bij de Heilige Stoel. De conclusie van het artikel? „Het Vaticaan wist ervan.”

Opnieuw een theorie vermorzeld

Recente experimenten hebben de ondeugdelijkheid aangetoond van de theorie dat het leven op aarde in het hete water van hydrothermische spleten in de oceaanbodem is begonnen. „Dit is misschien wel de onwaarschijnlijkste omgeving voor het ontstaan van leven”, zei de chemicus Jeffrey L. Bada van de University of California. Men was met deze theorie gekomen toen in de buurt van hydrothermische spleten welig tierende bacteriën en andere organismen, zoals reuzenschelpen en wormen, waren ontdekt. Toen de bij de spleten heersende temperaturen en druk in het laboratorium werden nagebootst, ontdekten Bada en zijn collega Stanley L. Miller dat aminozuren, de bouwstenen van het leven, onder dergelijke omstandigheden snel uiteenvielen. „De verbinding van aminozuren tot grotere peptidemoleculen, de zogeheten polymerisatie, bleek onmogelijk te zijn in water van welke temperatuur dan ook”, merkt The New York Times op. „En complexere moleculen die de genetische code bevatten, een vereiste voor levende organismen, leven niet lang bij de extreem hoge temperaturen.” Volgens de Times kwamen de geleerden tot de conclusie „dat het hete water in de oerzeeën organische verbindingen in plaats van ze te scheppen, veeleer zou hebben afgebroken”.

Wie is een jood?

Die vraag heeft onlangs geleid tot een verhit debat dat van invloed is op miljoenen joden, vooral degenen die in Israël en de Verenigde Staten wonen. De leiders van de 400.000 orthodoxe joden in Israël hebben lange tijd getracht de „Wet van de terugkeer”, die elke joodse immigrant het recht geeft een Israëlisch staatsburger te worden, gewijzigd te krijgen, zodat degenen die tot het judaïsme werden bekeerd door niet-orthodoxe rabbijnen uit bijvoorbeeld de conservatieve en liberale kringen, van dat recht konden worden buitengesloten. Er is protest gerezen tegen een dergelijke starre kijk op „wie een jood is”, vooral van de zijde van de conservatieve en liberale joden in de Verenigde Staten. Volgens The Jerusalem Post uitte de Israëlische diplomaat Abba Eban „kritiek op de pogingen om ’het merendeel van de joodse gemeenschappen, rabbijnen, tempels en ceremoniën in de wereld te beroven van hun trots op hun joodse identiteit’”. De orthodoxe joden maken minder dan 10 procent uit van Israëls bevolking.

Herinneringen wakker geroepen

De Japanse Bond van Leraren is het oneens met het Japanse Ministerie van Onderwijs. The Economist bericht dat deze bond „een afkeer heeft van wat wordt beschouwd als een toenemende steun van het ministerie aan het nationalisme in de klas” en geeft als commentaar dat in Japan „de vlag en het volkslied nog steeds herinneringen wakker roepen aan de jaren ’30”. Japanse getuigen van Jehovah die in de jaren ’30 wegens hun christelijke neutraliteit in de gevangenis belandden, kunnen zich het nationalisme van die dagen nog levendig herinneren.

Kostbare nasleep van orkaan

Zuid-Engeland is nog steeds bezig de ravage op te ruimen tengevolge van de beukende orkaanwinden van meer dan een jaar geleden. De blijvende nalatenschap van de storm: 15 miljoen gevelde bomen, waarvan vele nog steeds op de grond liggen te rotten. Volgens de Manchester Guardian Weekly eiste de storm „bijna 10 miljoen coniferen, twee miljoen eiken, 1,75 miljoen beuken en 1,25 miljoen andere loofbomen”. De krant voegt eraan toe: „In totaal werden 5333 ’oude, deels natuurlijke bossen’ ernstig beschadigd.” Een jaar na de storm is slechts de helft van de omgewaaide zachthoutsoorten en 20 procent van de hardhoutsoorten opgeruimd. Hoe komt dat? Het opruimen van de ravage is zeer kostbaar. Hoewel men van plan is niet minder dan vijf miljoen nieuwe bomen te planten, zal een deel van de beschadigde bossen worden veranderd in bouwland. Er is één troost: Hoewel veel goede bomen in de storm verloren gingen, werden er ook heel wat rotte bomen uit de weg geruimd.

Speurhonden

Het opsporen van explosieven en drugs is voor goed getrainde honden niet meer dan een routinekwestie. Daarom heeft de toevallig door Amerikaanse geleerden ontdekte kleurloze en geurloze chemische stof die de reukzin van een hond voor wel twee jaar kan uitschakelen, grote bezorgdheid gewekt. De chemische stof is zo krachtig, aldus de Londense Times, dat „één of twee druppeltjes in de lucht het gewenste effect kunnen hebben”. Men vreest dat als deze chemische stof in de handen valt van terroristen of drughandelaars, de wetshandhavers in slaap gesust kunnen worden door een vals gevoel van veiligheid indien zij het niet zouden merken dat een hond zijn reukzin was kwijtgeraakt. Het Britse Ministerie van Defensie en de Britse douane financieren het dringend noodzakelijke researchwerk aan de Universiteit van Warwick om een antistof te vinden voordat het chemische middel kan worden gebruikt.

Godsdienstvrijheid?

In een interview met The Toronto Star zei het hoofd van het Instituut voor Wetenschappelijk Atheïsme van Moskou dat het Russische volk in de toekomst grotere godsdienstvrijheid zal krijgen. Hij zei dat bijbels plaatselijk niet verkrijgbaar zijn, maar dat er sinds de politiek van de glasnost (openheid) van de Russische leider Gorbatsjov honderdduizend bijbels zijn ingevoerd. Het officiële persbureau Tass berichtte onlangs dat de Russische Commissie voor de Rechten van de Mens zelfs heeft geadviseerd allen die om religieuze redenen gevangenzitten, vrij te laten.

Walvissen door ijs ingesloten

Vorig jaar oktober werkten de supermachten samen om twee Californische grijze walvissen die voor de kust van Alaska door het poolijs waren ingesloten, te redden. Terwijl plaatselijke Eskimo’s zich inspanden om luchtgaten voor de zoogdieren te hakken, baanden twee Russische ijsbrekers zich met geweld een weg „door een ijsrand die zo dik was dat sommige brokstukken de omvang van een huis hadden”, aldus The Toronto Star. Door de grootscheepse, $1 miljoen kostende Amerikaans-Russische reddingsoperatie werden de walvissen ten slotte bevrijd, hoewel volgens een Eskimo die de redding kritisch bekeek, de walvissen beter opgegeten hadden kunnen worden. De Amerikaanse president Reagan verklaarde echter: „De humane vasthoudendheid . . . toont ’s mensen bezorgdheid voor het milieu.” Een woordvoerder van het Kremlin voegde eraan toe: „Het zou goed zijn als de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie net zo eensgezind zouden handelen wanneer het gaat om het redden van mensenlevens.”

Een contragewicht voor aardbevingen

Een 11 verdiepingen tellend gebouw dat momenteel in Tokio (Japan) wordt gebouwd, zal gebruik maken van een nieuw systeem dat bescherming moet bieden bij aardbevingen. De zogeheten ’Active Mass Driver’ gaat slingeringen tegen door twee zware gewichten op het dak tegen de richting van de aardschok in te verplaatsen. De gewichten, een van vier ton en een ander van één ton, zorgen dat de kracht van de aardbeving wordt gedempt, doordat ze met een snelheid van 40 meter per seconde op rails heen en weer bewegen. Wanneer een van de sensors die op verschillende verdiepingen zijn aangebracht een trilling waarneemt, zet een computergestuurd systeem de gewichten in beweging. Volgens het bedrijf dat het systeem ontwierp, zal het „de gevolgen van een matig zware aardbeving met ongeveer 50 procent verminderen”, bericht de Asahi Evening News. Hoe doeltreffend is het systeem? Dat zal pas bij de volgende aardbeving blijken.