Wat kinderen nodig hebben van ouders

HET succes van het onderwijs van een kind mag niet eenvoudig afgemeten worden naar de behaalde cijfers. Belangrijker zijn de waarden die hij ontwikkelt, zijn morele maatstaven, zijn gedrag en zijn manier van denken. Maar op wie rust de grootste verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van het kind op deze terreinen?

„Op de ouders”, antwoordt een ervaren schooldecaan. „Het voornaamste doel van het formele onderwijs is, de ouders behulpzaam te zijn bij het afleveren van betrouwbare jonge volwassenen die zich in intellectueel, fysiek en emotioneel opzicht goed hebben ontwikkeld.”

Zulke decanen hebben vaak geleerd wat wel en wat niet werkt als het erom gaat goed aangepaste jonge volwassenen te produceren. Roddy Cameron, eveneens een decaan, heeft door de jaren heen honderden gevallen onder handen gehad. Ontwaakt! vroeg hem: „Wat hebben kinderen werkelijk het hardst nodig om in het leven te slagen?”

Na hier even over nagedacht te hebben, antwoordde hij: „Toon mij een probleemkind, en hoogstwaarschijnlijk kan ik u probleemouders tonen.” Terugblikkend op zijn gesprekken met zulke ouders, merkte hij op: „Als zij mij proberen uit te leggen waarom zij zo hard werken en zo vaak van huis weg zijn, zeggen zij bijna altijd dat zij hun kinderen willen geven wat zij zelf niet hebben gehad.”

Maar zijn de materiële voordelen waaraan het zo vele ouders in hun jeugd ontbroken heeft dat wat kinderen werkelijk nodig hebben? Zijn dure auto’s, mooie kleren en exotische vakanties belangrijk om succesvolle, goed aangepaste leerlingen te worden? „Wat is er verkeerd aan een omhelzing, een kus, liefde en aandacht?” was Camerons retorische vraag. „Dat zijn dingen die niets kosten maar waaraan kinderen het meeste behoefte hebben.”

Tijd, liefde en belangstelling

Tedere liefdevolle genegenheid is een fundamentele behoefte van kinderen. En de doeltreffendste manier waarop ouders die kunnen geven, is door zichzelf onzelfzuchtig te geven, tijd vrij te maken en zich niet te schamen om ongeremd oprechte liefde en diepe belangstelling te tonen. Eén schrijver merkte op dat „er zijn” het beste geschenk is dat men iemand kan geven.

In de brochure Plain Talk About Raising Children (Klare taal over het opvoeden van kinderen) publiceerde het Amerikaanse Instituut voor de Geestelijke Volksgezondheid de resultaten van een enquête onder succesvolle ouders. Daaronder werden ouders verstaan van wie de meerderjarige kinderen „allen produktieve volwassenen waren die zich blijkbaar goed in onze maatschappij weten aan te passen”. Aan de ouders van deze goed aangepaste jonge volwassenen werd gevraagd: ’Wat is op grond van uw persoonlijke ervaring de beste raad die u andere ouders kunt geven?’ De meest voorkomende antwoorden waren: ’Schenk hun een overvloed aan liefde’, ’wijs hen op constructieve wijze terecht’, ’breng samen tijd door’, ’leer je kinderen het verschil tussen goed en kwaad’, ’kweek wederzijds respect aan’, ’luister werkelijk naar hen’, ’adviseer in plaats van te preken’ en ’wees reëel’.

Klinkt dat prozaïsch, ouderwets? Niettemin kunnen ouders zich terecht afvragen: ’Als iets werkt, waarom er dan van afzien voor iets anders dat niet werkt?’ Ja, tijd, liefde en belangstelling vormen de lijm die gezinnen bijeenhoudt. Het huiswerk van de ouders bestaat hierin dat zij in deze fundamentele behoeften van hun kinderen voorzien. Als ouders de hun opgedragen taak vervullen, zullen zij hun kinderen helpen succesvolle leerlingen en vervolgens succesvolle volwassenen te worden. Kortere weggetjes zijn er niet en men kan er al evenmin materiële dingen voor in de plaats stellen in de waan dat het ’m daarin zit.

Een overeenkomst met planten

In veel opzichten komt de groei en ontwikkeling van kinderen overeen met die van planten. Een succesvolle boer weet wat nodig is om een goede oogst binnen te halen — vruchtbare, bewerkte grond; warme zonneschijn; water; onkruid wieden; en beschermende zorg. In de periode tot aan de oogst zullen zich vaak moeilijke momenten en verdriet voordoen. Maar hoe trots zijn succesvolle boeren wanneer zij de beloningen zien voor hun harde werk!

Een mensenleven is ongetwijfeld veel kostbaarder dan het gewas dat een boer oogst! Is het dan redelijk te verwachten dat het bereiken van het gewenste resultaat minder moeite vergt? Volgens de ouders die door het Nationale Instituut voor de Geestelijke Volksgezondheid werden geïnterviewd niet, en ook niet volgens de tientallen ouders en scholieren die in de afgelopen twee jaar door Ontwaakt! werden geïnterviewd.

De succesvolle ouder weet dat het opvoeden van een kind volledige inzet vraagt. De huiselijke sfeer moet goed zijn, met een overvloed aan warmte en begrip. Vriendelijk en aanhoudend moeten ouders in hun kinderen waardering voor het leren en het leven aankweken. Geduldig moeten zij zich aanpassen, hun kinderen gadeslaan en hen met raad en daad bijstaan wanneer zich, zoals bij iedereen, moeilijke momenten en verdriet op het pad van hun kinderen voordoen. Als ouders deze dingen doen, is de kans heel groot dat de oogst een succesvolle jonge volwassene zal zijn.

[Inzet op blz. 6]

’Toon mij een probleemkind, en de kans is groot dat ik u probleemouders kan tonen’

[Inzet op blz. 6]

Tijd, liefde en belangstelling vormen de lijm die gezinnen bijeenhoudt