Miljoenen sari’s
Door Ontwaakt!-correspondent in India
RUIM 300 miljoen vrouwen dragen ze. Mensen uit alle delen van de wereld bewonderen ze. En denkt u zich eens in: ze passen altijd! Ja, dat zijn de gracieuze sari’s van India. „De sari is het vrouwelijkste kledingstuk dat ik ooit heb gezien”, zei Eva uit Duitsland bij haar eerste bezoek aan India. Zij vond de eenvoudige elegantie een verkwikking na de gebruikelijke dameskleding in westerse landen. En toch is de sari opmerkelijk genoeg niets dan een 5,5 meter grote lap zonder naden, ritssluitingen, knopen, haakjes of drukkers!
Een dracht voor alle gelegenheden
De prachtige sari wordt niet uitsluitend bij officiële gelegenheden gedragen. De vrouwen hier beschouwen hem als een kledingstuk dat je altijd en overal kunt dragen en vinden hem zowel veelzijdig als praktisch. Men behoeft de Indiase vrouw slechts bij haar dagelijkse bezigheden gade te slaan om dit te begrijpen.
Zij begint haar ochtendwerk in haar al wat oudere ’huis-sari’. Zij gaat water halen, koken, het huis aanvegen, de was op de hand doen, in de tuin werken, kinderen en dieren verzorgen en wat er verder nog te doen valt, in dit tot op de grond reikende kledingstuk. Maar is het niet verschrikkelijk ongemakkelijk al dat werk in zulke kledij te doen?
„Dat is geen probleem”, legt Rani uit, moeder van twee kinderen. „Ik kan het geplooide deel van mijn sari gemakkelijk een stukje optrekken en het bij m’n taille instoppen. Komt er een bezoeker, dan kan ik het snel laten zakken en ben ik toonbaar genoeg om open te doen. Ik vind ’m bijzonder praktisch.”
Laten wij de pallav of pallu niet vergeten, het uiteinde van de sari, die over het algemeen gracieus over de schouder wordt gedragen. Ze kan voor de warmte en uit ingetogenheid rond de schouders worden getrokken of als hoofdbedekking worden gebruikt. En in geval van nood kan de pallav, die altijd bij de hand is omdat ze deel uitmaakt van de sari, tevens dienst doen als pannelap of aanvattertje, hoewel het natuurlijk niet zonder gevaar is dit in de buurt van het fornuis te doen.
Als een Indiase vrouw het huis verlaat, doet zij gewoonlijk een andere, schone sari aan. Haar verschijning in het openbaar, al is het maar om op de plaatselijke markt inkopen te doen, is netjes en vrouwelijk. En als duopassagier op fiets of scooter kan zij in amazonenzit door drukke stadsstraten rijden. Wanneer het nacht wordt, gaat zij ook in een sari slapen.
Niet alle vrouwen in India dragen echter een sari. Godsdienst, cultuur en plaatselijke voorkeur zijn factoren die van invloed zijn op het soort kleding dat zij dragen. Rani bijvoorbeeld droeg in haar jonge jaren de voor een schoolmeisje typerende jurken en rokken en ging de sari pas dragen toen zij bijna volwassen was. „Toen ik eenmaal sari’s begon te dragen, werd er van mij verwacht dat ik ze altijd zou blijven dragen”, vertelt zij. „Sindsdien heb ik geen jurk of rok meer gedragen.” Zij slaagt er zelfs in een spelletje badminton met haar zoon te spelen door haar rok eenvoudig wat op te trekken om zich makkelijker te kunnen bewegen.
Oneindige verscheidenheid
Er is een grote variatie in de stof, de kleur en de stijl van sari’s. Ze kunnen gemaakt zijn van eenvoudige handgeweven katoen, van gladde polyester of van bedrukte zijde. Ze kunnen gebloemd, gestreept en geruit zijn — ze zijn er in elk denkbaar dessin. Hoewel ze soms eenvoudig en conservatief zijn, zijn vooral de trouwsari’s, vaak in dieprood en rijk geborduurd met gouddraad, bijzonder fraai.
Indiase vrouwen die het zich kunnen veroorloven, vinden het heerlijk zich een collectie kleurrijke sari’s aan te schaffen. ’Ik heb er 65’, pocht de vrouw van een welvarende Indiase soni (juwelier). In schril contrast met haar zijn er echter honderdduizenden arme vrouwen voor wie kleding een luxe is. Die hebben er misschien maar één, of hoogstens twee, die gedragen worden totdat ze tot op de draad versleten zijn. Een nieuwe kopen is een financiële last voor hun gezin.
Ergens tussen die twee categorieën staat de gemiddelde vrouw die met een zeer beperkt gezinsbudget moet zien rond te komen. Een groot deel van haar garderobe zal bestaan uit sari’s die zij bij haar trouwen heeft gekregen. De mooiste sari’s liggen gewoonlijk netjes opgevouwen in een lade of zijn met de andere waardevolle bezittingen van het gezin weggeborgen in een koffer en blijven gereserveerd voor speciale gelegenheden.
Denkt u erover een sari te gaan dragen?
„Ik zou mijn vrouw werkelijk graag in een sari zien”, zei een man in een westers land. Hij geeft daarmee uiting aan de mening van veel mannen die de vrouwelijkheid van het kledingstuk weten te waarderen. En het is voor een vrouw die sari’s alleen op de film heeft bewonderd, een opwindende verandering er zelf een te dragen. Waarom zou u bij een speciale gelegenheid niet een keer een sari dragen?
Sari’s zijn gemakkelijk verkrijgbaar in de Indiase gemeenschappen in veel grote steden. Maar als er waar u woont geen sari’s te koop zijn, kunt u er een dunne stof die u bij een gewone stoffenzaak haalt voor gebruiken. De lap moet minstens 5,50 meter lang en niet minder dan 1,10 meter breed zijn. Als u lang bent, is een centimeter of vijf extra in de breedte raadzaam, daar u dan meer bij de taille in kunt stoppen als u de rok vormt. Elke kleur en elk dessin dat u bevalt is prima, maar een rand langs de zoom is wel heel mooi.
U hebt maar twee andere kledingstukken nodig: een enkellange onderrok met een koordje in de taille en een choli, een korte, aansluitende blouse. Beide dienen van een kleur te zijn die bij de sari past. Daar de choli een deel van de maagstreek bloot laat, schrijft de bescheidenheid voor dat de blouse niet te kort is, en ook dat de hals niet te laag is uitgesneden. Misschien vindt u het leuk uw eigen choli te maken. Zo niet, dan kunt u elke blouse of elk bovenlijfje met een ronde hals en niet te wijde mouwen gebruiken.
Hebt u uw choli en onderrok (koordje om de taille aangetrokken maar niet te strak) eenmaal aan, dan bent u gereed om de kunst van het sari-wikkelen te gaan leren. Een Indiase vriendin zou een geweldige hulp zijn, maar u kunt elke willekeurige vriendin vragen u te assisteren. Laat u niet afschrikken door de grote hoeveelheid stof. Met een passpiegel, wat geduld en veel tijd zult u al snel leren hoe het moet. Volg de illustraties die hier als leidraad gegeven worden. En bent u na de eerste poging niet tevreden, dan begint u weer van voren af aan. Kies voor de finishing touch nog wat bijpassende sieraden uit en draag die zoals Indiase vrouwen dat doen.
Kijk dan in de spiegel om uw transformatie ten volle in ogenschouw te nemen. Houd uw nieuwe kledij een poosje aan om eraan te wennen. En wees niet verbaasd als u complimenten worden gemaakt. Per slot van rekening hebt u zich in een van de vrouwelijkste kledingstukken ter wereld gewikkeld — de gracieuze en veelzijdige sari.
[Kader/Illustraties op blz. 23]
Hoe de sari om te wikkelen
1. Begin rechts, stop de sari in bij de taille van de onderrok en werk zo voor en achter de hele taille rond. Zorg ervoor dat de stof recht hangt en de zoom gelijk is.
2. Sla het losse einde van de sari losjes om u heen en breng de resterende stof naar voren.
3. Gebruik het laatste stuk van de sari om een aantal gelijke plooien in de lengte te maken zodat de pallav ontstaat.
4. Drapeer de pallav over uw linkerschouder, tot op de kuit of lager. Zet de pallav met een veiligheidsspeld aan uw choli vast.
5. Trek de sari om u heen totdat hij van achteren glad zit en de resterende stof van voren hangt.
6. Vorm van rechts naar links gelijke plooien totdat alle stof gebruikt is. Zorg ervoor dat de plooien gelijk hangen.
7. Vouw het gehele geplooide stuk naar links. Stop de plooien bij de taille in, niet precies in het midden maar iets naar links. Zet de plooien met een veiligheidsspeld aan de onderrok vast.
8. Het resultaat is de moeite waard.