Jonge mensen vragen . . .

Hoe vermijd ik een gebroken hart?

DE PSYCHOANALYTICUS Erich Fromm heeft eens gezegd: „Er is bijna geen enkele onderneming die met zulke geweldige hoopvolle verwachtingen wordt begonnen en toch zo geregeld op niets uitloopt als de liefde.”

Wanneer een romance echter op niets uitloopt, vloeit er dikwijls pijn en hartzeer uit voort. En de droevige werkelijkheid is dat er maar één zekere manier bestaat om een gebroken hart te vermijden, namelijk door gewoon niet in een romance verwikkeld te raken. Zeker, voor christenen is afspraakjes maken een ernstige zaak, een manier om een geschikte huwelijkspartner te kiezen. Niettemin ligt het nu eenmaal in de aard van het maken van afspraakjes dat het vaak iets van een experiment heeft. Daarom is het niet ongewoon dat twee mensen met de beste bedoelingen afspraakjes beginnen te maken en dan tot de ontdekking komen dat zij eenvoudig geen geschikte huwelijkspartner voor elkaar zijn.

De valstrikken van jeugdliefde

Misschien wel het grootste romantische gevaar is, afspraakjes te maken in je tienerjaren. Deze periode is „de bloem der jeugd”, waarin hartstocht zich het krachtigst doet gelden (1 Korinthiërs 7:36). Dr. Ari Kiev merkt op: „Voor de meeste jongeren worden de relaties met het andere geslacht . . . dikwijls beladen met een overvloed van verwarrende seksuele prikkels.” Het is dan ook geen wonder dat jongeren met het grootste gemak ’verliefd’ worden. „Ik ontmoette die jongen”, herinnert een jonge vrouw genaamd Barbara zich. „We hebben misschien een jaartje gecorrespondeerd. En toen zei hij in een van zijn brieven dat hij van me hield. Ik dacht bij mezelf: ’Ik heb hem pas één keer gezien. Hoe kan hij dat in vredesnaam zeggen?’”

Maar zelfs wanneer tienerpaartjes hartstocht trachten te beteugelen en verkering hebben omdat zij goed bij elkaar passen, is de kans heel gering dat dit zo zal blijven! Waarom? Omdat een tienerpersoonlijkheid voortdurend verandert. Je bent bezig te ontdekken wie je bent, wat je werkelijk prettig vindt en wat je met je leven wilt doen. Wat vandaag belangrijk voor je is, kan morgen weinig te betekenen hebben. Tienerromances zijn dus dikwijls tot mislukking gedoemd en leiden zelden tot een huwelijk.

De bijbel beveelt het huwelijk dan ook wijselijk alleen aan voor degenen die ’de bloem der jeugd gepasseerd zijn’ (1 Korinthiërs 7:36). Op erg jonge leeftijd afspraakjes maken, komt dan gewoon niet in het beeld. Het opvolgen van deze raad is misschien niet gemakkelijk, maar je zult beslist ’kommer uit je hart verwijderen, en rampspoed van je vlees weren’ als je pas afspraakjes maakt wanneer je oud genoeg bent om te trouwen. — Prediker 11:10.

Kijken voordat je ergens aan begint

Maar ook al ben je ouder, dan wil dit nog niet zeggen dat je immuun bent voor hartzeer. In haar boek Love Lives stelt Carol Botwin nauwkeurig vast hoe zelfs volwassenen soms in romantische valstrikken terechtkomen: „Zij storten zich te snel in een verkering. . . . Zij willen te snel een band smeden.” Je hart aan iemand geven die je nauwelijks kent, is dè manier om hartzeer op te lopen.

„Gij beziet de dingen naar hun uiterlijke waarde”, zei de apostel Paulus tot christenen in Korinthe (2 Korinthiërs 10:7). Maak niet een soortgelijke fout door romantische gevoelens voor iemand te gaan koesteren louter op grond van zijn of haar fysieke uiterlijk. Tracht er eerst achter te komen wat voor persoon hij of zij is. Indien de omstandigheden zich er niet voor lenen iemand op een veilige afstand te leren kennen, zou je voorzichtig kunnen proberen erachter te komen of de bewuste persoon in wie je geïnteresseerd bent, bij anderen goed aangeschreven staat.

Over een bekwame vrouw staat in de bijbel dat haar werken „haar zelfs in de poorten [zouden] roemen” (Spreuken 31:31). Evenzo kun je verwachten dat een voortreffelijke christelijke man of vrouw een goede reputatie heeft. Als blijkt dat hij of zij een twijfelachtige reputatie heeft — er misschien om bekend staat de ene verkering na de andere aan te gaan maar terugkrabbelt wanneer het serieus gaat worden — pas dan op! Heel goed mogelijk dat jij de volgende bent die aan de kant wordt gezet.

De waarheid spreken

Ook al schijnt iemand een goede reputatie te hebben en is de belangstelling wederzijds, dan nog is het te vroeg om plannen voor je bruiloft te gaan maken. Bij een nauwkeuriger onderzoek van die persoon zouden er wel eens ernstige persoonlijkheidsgebreken of geestelijke zwakheden aan het licht kunnen treden. Hoe kun je hem of haar dan werkelijk leren kennen? Welnu, ofschoon er niets verkeerds in schuilt om samen aan ontspannende activiteiten deel te nemen, werpt verkering het meeste nut af wanneer er ook ernstige vertrouwelijke gesprekken worden gevoerd. — Vergelijk Spreuken 15:22.

Wat zijn je doeleinden? Je interesses? Hoe denk je over het hebben van kinderen? Binnen een budget leven? Het is heel belangrijk dat je ’de waarheid met elkaar spreekt’ en de waarheid niet verdraait uit vrees hem of haar kwijt te raken (Efeziërs 4:25). Vroeg of laat komt toch je ware aard boven. En het is beter voor je de ander te laten weten wie je precies bent en wat je van het leven verlangt dan aan een relatie te beginnen die waarschijnlijk op een teleurstelling zal uitlopen — of op een miserabel huwelijk.

Maar stel nu eens dat de ander een valse schijn ophoudt om de relatie in stand te houden, wat dan? De bijbel waarschuwt: „Iedereen die onervaren is, hecht geloof aan elk woord, maar de schrandere geeft acht op zijn schreden” (Spreuken 14:15). Dit betekent niet dat je overdreven achterdochtig moet zijn, doch het is alleen maar redelijk te proberen er zelf achter te komen of de daden van de betrokken persoon evenveel waard zijn als zijn of haar woorden.

Vaststellen hoe hij of zij over belangrijke kwesties denkt, is iets dat aan het begin gedaan moet worden — niet later, wanneer beiden zich emotioneel heel moeilijk kunnen losmaken. Steve zocht bijvoorbeeld een huwelijkspartner die net als hij liefde voor de christelijke bediening had. Al gauw raakte hij geïnteresseerd in een meisje dat hij heel aantrekkelijk vond. Terugdenkend zegt hij: „Maar toen begon ik te beseffen dat zij helemaal geen doeleinden had, en zij was niet bijster actief als christen.” Steve was zo verstandig de verkering uit te maken.

Te grote vertrouwelijkheid

Dit beklemtoont nog een belangrijk aspect waardoor hartzeer vermeden kan worden. Judy zegt het zo: „Ik heb uit vroegere ervaringen geleerd dat o zo gemakkelijk je gevoelens mee gaan spelen. Soms laat je een te grote vertrouwelijkheid ontstaan, en zelfs wanneer je merkt dat je niet van elkaar houdt, zijn er al zo veel gevoelens bij betrokken dat je gewoon bang bent de ander pijn te doen.”

Het Sulammitische meisje uit bijbelse tijden was zich blijkbaar heel goed bewust van de krachtige uitwerking die onbeteugelde romantische gevoelens hebben. Toen de machtige koning Salomo haar het hof maakte, gebood zij haar metgezellinnen: „Tracht [niet] liefde in mij op te wekken of wakker te roepen totdat ze zich daartoe geneigd voelt” (Hooglied 2:7). Evenzo kan het verstandig zijn je gevoelens krachtig te bedwingen wanneer je nog pas begint iemand te leren kennen.

Dit zou onder meer betekenen niet te vroeg of op ongepaste wijze genegenheid tot uitdrukking te brengen. Hier geldt het beginsel: „Kan een man vuur in zijn boezem bijeenhalen zonder dat zijn kleren verbranden?” (Spreuken 6:27) Elkaar kussen of elkaars hand vasthouden in het begin van een verkering heeft een averechtse uitwerking. Door dergelijke activiteiten kunnen niet alleen immorele seksuele verlangens worden opgewekt, maar ze verhinderen ook dat je de dingen met een gezond oordeel en objectief beschouwt. Je kunt iemand beslist niet evenwichtig beoordelen als je hartstochten worden opgewekt. Bovendien dragen hevige uitingen van genegenheid er alleen maar toe bij dat de pijn wordt verergerd wanneer de verkering stukloopt en uit raakt.

Toen Judy ten slotte afspraakjes begon te maken met een jongeman, zorgde zij er dan ook voor de verkering geleidelijk te laten verlopen en veilig afstand te bewaren tot zij er redelijk zeker van was dat hij de man was met wie zij wilde trouwen. „Toen wist ik dat het goed was om mijn gevoelens jegens hem tot ontwikkeling te laten komen”, zegt zij.

Verkering kan zowel tot geluk bijdragen als droefheid veroorzaken. Hoe je de verkering aanpakt, hangt nauw samen met de afloop. Zeker, er bestaat geen manier om te waarborgen dat een verkering zal slagen. En zelfs al wordt elke voorzorgsmaatregel getroffen, dan nog is hartzeer niet uitgesloten. Maar door alleen afspraakjes te maken als je gereed bent voor het huwelijk, alsook je gevoelens te beheersen en gepaste voorzichtigheid in acht te nemen, kun je er veel toe bijdragen hartzeer tot een minimum te beperken en heb je de maximale kans op een verkering die tot een gelukkig huwelijk zal leiden.

[Illustratie op blz. 18]

Tienerromances leiden zelden tot een huwelijk maar dikwijls tot hartzeer

[Illustratie op blz. 20]

Leer iemand goed kennen voordat je romantische gevoelens laat ontwaken