Waarom toch dat jachten?
WAAROM leven wij echter in zo’n jachtige tijd? Het is wel heel wat anders dan de door de industrialisatie beloofde utopie van rust en veel vrije tijd. De verwachting van „minder werk en meer ontspanning voor iedereen” die door veel economen, sociologen en futurologen was uitgesproken, is eenvoudig niet bewaarheid.
Het is zoals de schrijver A. Kent Macdougall opmerkt: „Het werk neemt evenveel van de tijd van de gemiddelde loonwerker in beslag als een generatie geleden het geval was, terwijl het forenzen van en naar het werk meer tijd kost.”
In plaats van het leven te vereenvoudigen heeft de moderne technologie ertoe bijgedragen dat het nog jachtiger is geworden. Harold H. Kassarjian, hoogleraar in de marktanalyse, zegt: „Massacommunicatie en massatransport doen ons de das om. Wij worden meer onder druk gezet omdat wij kunstmatige redenen hebben gecreëerd om haast te hebben. Wij graven ons eigen hogedrukgraf.”
De belangrijkste factoren
Tegenwoordig moeten veel vaders, enkel en alleen om hun gezin te kunnen onderhouden, overwerk verrichten of een dubbele baan hebben. Ook is een recordaantal vrouwen gedwongen te gaan werken. Paul Johnson schreef in de Daily Telegraph: „Het is inderdaad ironisch dat juist op het moment in de geschiedenis waarop het traditionele huishoudelijke werk van vrouwen door de beschikbare technologie in belangrijke mate is verminderd, . . . zij even hard werken als altijd; misschien wel harder.”
En dus komen veel vrouwen na een hele dag in een betaalde, wereldse baan thuis voor hun tweede baan — voor huis en kinderen zorgen. Uit onderzoeken blijkt dat echtgenoten betrekkelijk weinig doen om de toegenomen werklast van hun vrouw te verlichten. Als gevolg daarvan is tijd voor werkende echtgenotes vaak een schaars en moeilijk te vinden artikel. De schrijvers van het boek Working Couples halen een werkende vrouw aan die zegt: „Ik heb heel veel spanningen omdat ik niet genoeg tijd heb voor de dingen die ik wil doen of die gedaan moeten worden.”
Voor velen hebben veranderende seksuele zeden en de omhoogvliegende echtscheidingscijfers ook bijgedragen tot het jachtige levenstempo. Hoe dat zo? Een artikel in Family Relations zegt over de Amerikaanse situatie: „Onze samenleving heeft het aantal eenoudergezinnen over de afgelopen negen jaar met 79% zien stijgen . . . Dit cijfer is thans veel hoger dan op welk tijdstip in het verleden maar ook.” Voor een ouder die alleen, zonder steun, zijn of haar kinderen moet opvoeden, boodschappen moet doen, moet koken en schoonmaken, kan het leven een nimmer-aflatend hollen en vliegen lijken.
Andere factoren
Andere, minder tastbare redenen dragen ook bij tot het huidige jachtige levenstempo, zoals de volgende:
Het leven is kort — „De mens, uit een vrouw geboren, leeft korte tijd en is verzadigd van beroering”, zegt de bijbel. „Als een bloesem is hij te voorschijn gekomen en wordt afgesneden, en hij vliedt heen als de schaduw en blijft niet bestaan” (Job 14:1, 2). In het besef van de waarheid van dit bijbelvers haasten veel mensen zich door het leven in een poging er zoveel mogelijk activiteiten in te proppen. „Laat ons . . . eten en drinken, want morgen sterven wij”, is hun filosofie. — 1 Korinthiërs 15:32.
Het leven is onzeker — ’Niet de snellen hebben de wedloop’, zei de wijze koning Salomo. Waarom niet? „Want tijd en onvoorziene gebeurtenissen treffen hen allen”, was zijn verklaring (Prediker 9:11). Klaarblijkelijk haasten veel mensen zich om hun doeleinden te bereiken in de vrees dat een onvoorziene gebeurtenis hun dat zal beletten.
De vrees iets te missen — Net als kleine kinderen zijn veel volwassenen ongedurig, kunnen zij slechts kort hun aandacht bij iets bepalen en haasten zij zich altijd naar iets nieuws. Zij kunnen zich niet ontspannen om van het heden te genieten wegens hun haast de toekomst te zien.
Nervositeit en ongeduldigheid — Voeg hierbij nervositeit en ongeduldigheid, en u kunt wellicht meer begrip hebben voor de bestuurder die u van tijd tot tijd in uw achteruitkijkspiegel ziet. Iedere vóór hem rijdende wagen beziet hij blijkbaar als een persoonlijke belediging, en hij probeert ze allemaal zo gauw mogelijk in te halen, vaak zonder goede reden. Soms ontmoet u hem weer bij het volgende verkeerslicht!
Verveling — Omdat sommige mensen hun werelds werk of dagelijkse bezigheden vervelend en oninteressant vinden — een noodzakelijk kwaad — maken zij zich er zo gauw mogelijk van af om meer tijd te hebben voor allerlei andere activiteiten.
„Tijd is geld” — Sommige mensen leven naar dit principe — en naar de klok — en doen afstand van vrije tijd of vakantie omdat zij er wellicht een gulden bij inschieten. Zelden tevreden hebben zij altijd haast om materiële bezittingen op te stapelen waar zij door gebrek aan tijd nauwelijks van kunnen genieten.
Wat de reden ook is, misschien is uw leven een jachtige race. Zo ja, dan is de vraag . . .
Wat wint u ermee?
In de eerste plaats heeft het jachtige tempo van het moderne leven geleid tot vele met stress samenhangende ziekten. Maar de waarheid van het gezegde dat ’haastige spoed zelden goed is’, blijkt ook op andere terreinen van menselijk streven. Het Duitse tijdschrift Ärztliche Praxis bericht bijvoorbeeld: „De belangrijkste oorzaak van verkeersongelukken is nog steeds een te hoge snelheid.”
Een jongere op school die zich niet de tijd gunt een aantal fundamentele vaardigheden aan te leren, zal moeite hebben een baan te krijgen en die te behouden. Bij een haastige eter kunnen zich een gespannen maag, een slechte spijsvertering en een menigte lichamelijke kwalen ontwikkelen. Een man die „haastig is met zijn woorden” kan zichzelf en anderen in verlegenheid brengen, gevoelens kwetsen of zelfs vriendschappen verbreken (Spreuken 29:20). En iemand die haast maakt met het zoeken van een huwelijkspartner, zou later kunnen merken dat hij er haastig weer van probeert te scheiden.
Hoe staat het met hen die zo’n haast hebben met het verwerven van materiële bezittingen, het maken van een carrière, het stichten van een gezin, die zo snel mogelijk zoveel mogelijk uit het leven trachten te halen? Het streven naar zulke dingen hoeft op zich genomen weliswaar niet verkeerd te zijn. Maar wanneer het streven verandert in een jachtige wedloop, hoe kan het mensen dan op de lange duur tot voordeel strekken?
Koning Salomo uit de oudheid richtte zijn streven op zulke doeleinden, maar kwam tot de conclusie: „Ik, ja ik, wendde mij tot al mijn werken die mijn handen hadden verricht en tot het harde werk waaraan ik hard had gewerkt om het tot stand te brengen, en zie! alles was ijdelheid en een najagen van wind, en er was niets dat voordeel afwierp onder de zon.” — Prediker 2:11.
Bestaat er daarom een manier om het hoofd te bieden aan het huidige jachtige tempo en een betrekkelijk kalm leven te leiden?
[Kader op blz. 5]
Het huidige jachtige levenstempo
„Het beeld van de gedreven streber is [immer-aanwezig] in de huidige van stress vervulde maatschappij”, merkte The New York Times op. „Typerend is de persoon die holt om de metro te halen terwijl een paar minuten later de volgende komt, de directeur die geobsedeerd is van doeleinden die bereikt en overtroffen moeten worden, de man van de daad die dwangmatig de rest vóór moet blijven, ja, die de risico’s zoekt omdat ze hem een kick geven.”