Jonge mensen vragen . . .

Wie zegt dat het maar verliefdheid is?

„WAS u als tiener ooit verliefd op iemand?” De Ontwaakt!-verslaggever richtte zijn vraag tot een groep volwassenen tussen de 21 en 70 jaar. De onmiddellijke reactie? Gelach — en een warreling van herinneringen.

„En of!” antwoordt Jerry.a „Ik was nog maar een tiener, en ik was werkelijk smoorverliefd op een meisje dat zes jaar ouder was dan ik. Ze was adembenemend — grote bruine ogen! Maar ik hield mijn gevoelens verborgen. Zelfs mijn moeder kon niet aan mij merken dat ik het meisje aardig vond.”

„Ik was verschrikkelijk verliefd op mijn leraar kunstgeschiedenis”, vertelt Valerie, nu een getrouwde vrouw. „Hij was zo knap.” Jane, een moeder van twee kinderen, laat zich ook niet onbetuigd: „Als tiener was ik smoorverliefd op mijn favoriete zanger. Voor zijn concerten stond ik ’s morgens vroeg op om zeker te zijn van een plaatsje op de eerste rij. Op een keer rende ik met een stel meisjes zelfs naar zijn kleedkamer! Maar toen ik hem ten slotte zag, stond ik daar enkel met open mond.” Zelfs het oudste lid van ons groepje herinnert zich hevig verliefd te zijn geweest op een filmster!

Ja, vraag het maar aan elke willekeurige groep volwassenen, en je zult bemerken dat bijna iedereen in zijn jeugd zulke perioden van verliefdheid heeft gekend. Vaak draaiden deze gevoelens om personen die onbereikbaar waren — leraren, populaire zangers, oudere personen in de kennissenkring. Psychologe Kathy Moricca zegt: „Verliefdheid hoort bij het opgroeien. Bijna alle jongeren maken dat door.” En de meesten slagen erin hun aanvallen van verliefdheid te overleven — zonder hun gevoel van eigenwaarde of gevoel voor humor te verliezen. Ja, jaren later kunnen de meesten lachend op zo’n ervaring terugkijken.

Maar wanneer een vlaag van hevige verliefdheid jou in haar greep heeft, schijnt er weinig om over te lachen. „Ik voelde me gefrustreerd”, herinnert Jerry zich „omdat er niets was wat ik eraan kon doen. Ik wist dat zij te oud voor mij was, maar ik vond haar heel aardig. Ik was er echt ontdaan van.” Valerie voegt eraan toe: „Ik stelde mij voor dat ik met mijn leraar getrouwd was. We zouden vier kinderen krijgen en in een mooi huis wonen. Het was werkelijk moeilijk om hem uit mijn hoofd te zetten.”

Het doet pijn als je veel om iemand geeft die je nooit kunt krijgen. En te horen krijgen dat je gevoelens niets meer zijn dan kinderlijke verliefdheid, maakt ook niet dat je je beter gaat voelen. Wat jou aangaat, zijn jouw gevoelens echt! ’Waarom gelooft niemand mij wanneer ik zeg dat ik van de ander houd?’ vraag je je af.

Verliefdheid ontleed

„De liefde komt van God”, zegt de apostel Johannes (1 Johannes 4:7). Het is daarom niet verkeerd grote genegenheid voor iemand te hebben — vooropgesteld dat zulke gevoelens niet immoreel of ongepast zijn (bijvoorbeeld wanneer ze zich richten op een gehuwd persoon). Maar christelijke liefde is gebaseerd op beginselen, niet op hartstocht. (Vergelijk 1 Korinthiërs 13:4-7.) En de bijbel brengt zulke liefde niet in verband met jongeren, maar met geestelijk rijpe, of „volwassen”, christenen. — Efeziërs 4:13-15.

Wanneer je jong bent, worden je gedachten en handelingen vaak beheerst door de „begeerten die aan de jeugd eigen zijn” (2 Timótheüs 2:22). Ja, de puberteit maakt nieuwe en krachtige gevoelens los. De meesten van ons doen er jaren over voordat zij hebben geleerd zulke verlangens te beheersen. Het is interessant dat het boek The Individual, Marriage, and the Family bovendien opmerkt: „Wegens de nadruk die onze maatschappij op de belangrijkheid van romantische liefde legt, droomt de jongere . . . van een vervulling van die liefde lang voordat hij er gereed voor is of zelfs een passend object voor romantische liefde ontmoet.”

Hoe frustrerend is het om met allerlei wakker geroepen romantische gevoelens te zitten — en niemand ermee te kunnen overstelpen! Ook is het vaak zo dat „meisjes op vroegere leeftijd hun evenwicht vinden en zich in het sociale verkeer op hun gemak voelen dan jongens”, merkt het tijdschrift Seventeen op. Als gevolg hiervan „vinden zij de jongens in hun klas vaak onvolwassen en saai in vergelijking met leraren” of andere oudere, onbereikbare mannen. Een meisje zou zich aldus kunnen verbeelden dat een favoriete leraar, popzanger of een oudere kennis de „ideale” man is. Jongens kunnen overigens op overeenkomstige wijze verliefd worden.

Maar de kans dat er zich een werkelijke romance ontwikkelt met die innemende leraar of sensuele zanger, is zo goed als nul. Het is daarom duidelijk dat elk gevoel van liefde voor zulke personen veeleer op fantasie dan op werkelijkheid gebaseerd is. Geen wonder dat zulke vlagen van verliefdheid volgens het boek The Individual, Marriage, and the Family gewoonlijk „nogal kortstondig” zijn! Of zoals in het tijdschrift ’Teen stond: „Voor de meeste tieners is verliefd worden even gewoon als kouvatten.” Sommige jongeren volharden echter in hun fantasie en houden vol dat wat zij voelen werkelijke liefde is.

Verliefdheid — onschuldig of schadelijk?

’Maar als bijna iedereen vlagen van hevige verliefdheid beleeft,’ zo vraag je misschien, ’wat voor kwaad steekt er dan in?’ Wel, ’bijna iedereen’ heeft ook de mazelen gehad. Vlagen van hevige verliefdheid kunnen inderdaad schadelijk zijn.

In de eerste plaats zijn veel personen op wie tieners hun genegenheid richten, de achting van een christen niet waard. Een wijze man zei: „Dwaasheid is in veel hoge posities gezet” (Prediker 10:6). Zo wordt een zanger tot een idool gemaakt omdat hij een mooie stem heeft of er knap uit ziet. Maar hoe staat het met zijn morele maatstaven? Getuigt de levensstijl van veel rock-idolen niet van dwaasheid? Ook waarschuwt de bijbel christenen dat „vriendschap met de wereld vijandschap met God is” (Jakobus 4:4). Zul je je vriendschap met God niet in de waagschaal stellen wanneer je je hart richt op een persoon wiens gedrag door God veroordeeld wordt? Ook is het verkeerd amoureuze gevoelens te koesteren voor iemand die getrouwd is. — Spreuken 5:15-18.

Bovendien zegt de bijbel: „Hoedt u voor de afgoden” (1 Johannes 5:21). Dit blijft waar, ook wanneer degene die verafgood wordt een redelijk aanvaardbaar leven leidt. Hoe noem jij het wanneer alle muren van iemands kamer zijn volgeplakt met posters van een geliefde zanger? Lijkt dat niet gevaarlijk veel op afgoderij? „Ik verafgood hem helemaal niet”, beweert een jong meisje over haar favoriete zanger. Toch geeft zij toe: „Mijn gedachten draaien altijd om deze ene speciale persoon . . . Ik moet die persoon uit mijn geest krijgen.”

Ja, sommigen laten toe dat hun fantasieën alle redelijkheid overschaduwen. Een ander meisje schrijft over haar verliefdheid op een populaire zanger: ’Ik wil hem als vriend, en ik heb ervoor gebeden dat het waar zou worden! Ik nam zijn album mee naar bed, want zo was ik dan nog het dichtst bij hem. Ik ben nu zover dat als ik hem niet kan krijgen, ik mijzelf van kant maak.’ Zou zo’n dwaze hartstocht de goedkeuring hebben van God die ons gebiedt hem met „een gezond verstand” te dienen? — Romeinen 12:3.

De bijbel zegt in Spreuken 13:12: „Verwachting die wordt uitgesteld, maakt het hart ziek.” Het koesteren van romantische ’verwachtingen’ omtrent een onmogelijke verhouding kan je letterlijk ziek maken. Onbeantwoorde liefde wordt door artsen genoemd als een oorzaak van „neerslachtigheid, angst en een algemeen gevoel van verdriet, . . . slapeloosheid of loomheid, pijnen in de borst of kortademigheid”.

Bedenk ook wat een puinhoop het wordt wanneer je toelaat dat je leven wordt beheerst door een fantasie. Dr. Lawrence Bauman merkt op dat een van de eerste tekenen die wijzen op een uit de hand gelopen verliefdheid, een „vermindering van de inspanningen op school” is. Afzondering van vrienden en gezinsleden is gewoonlijk nog een gevolg wanneer iemand een aanval van hevige verliefdheid ondergaat. (Vergelijk Spreuken 18:1.) „Zelfs mijn familie was van streek over mijn gedrag”, bekent een jong meisje dat zoveel van een populaire zanger „hield” dat zij iedereen veronachtzaamde.

Zelfs wanneer er geen akelige gevolgen uit voortkomen, is er nog de vernedering doordat je jezelf belachelijk maakt. „Ik schaam mij dit te moeten toegeven,” zegt de schrijver Gil Schwartz, „maar ik gedroeg mij als een hansworst toen ik verslingerd was aan Judy.” Lang nadat de verliefdheid verdwenen is, kunnen herinneringen aan het feit dat je iemand voortdurend achternagelopen hebt of misschien in het openbaar een scène hebt gemaakt, blijven hangen.

Gelukkig zullen de meeste jongeren, net als de in het begin genoemde volwassenen, eenvoudig hun verliefdheden ontgroeien. En een toekomstig artikel zal degenen helpen bij wie dat niet het geval is. Voor het ogenblik is de beste raad zo’n hevige vlaag van verliefdheid te bezien voor wat het is — een jeugdige fantasie.

Misschien heeft het ’verlies van een beminde’ een louterende werking. Maar laat nooit toe dat een uitzichtloze verliefdheid je leven gaat beheersen of je emotioneel uitput. De schrijver Gil Schwartz brengt zich te binnen hoe nutteloos dit kan zijn. „Ondanks alle hartstocht en plannen die ik in Judy heb geïnvesteerd,” herinnert hij zich, „wed ik dat ik geen moment in haar gedachten ben geweest.”

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 20]

Verliefdheid op oudere — niet beschikbare — leden van het andere geslacht komt vaak voor