Terrorisme — Waar is men veilig?
BOMAANSLAGEN, moorden, kapingen — het zijn bijna dagelijkse voorvallen geworden. En veel plaatsen in de wereld lijken nauwelijks meer veilig. „Terrorisme”, zo zegt William J. Casey, hoofd van de Amerikaanse Centrale Inlichtingendienst (CIA), „is een meedogenloze oorlog zonder grenzen geworden.”
Nog maar kort geleden, in 1971, kwamen jaarlijks een twintigtal personen om bij terroristische aanslagen. Tegen 1983 was het aantal doden sprongsgewijs toegenomen tot meer dan tienduizend per jaar! „Het terrorisme verbreidt zich bijna even snel als AIDS”, schreef een voormalige Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Jeane Kirkpatrick.
En deze vorm van geweld heeft de geschiedenis een barbaarse wending gegeven. „Historici houden ervan tijdperken een naam te geven”, merkt The Wall Street Journal op, „de Eeuw van het Geloof, of de Eeuw van de Rede.” Maar het blad besluit dan: „De onze kan alleen maar de Eeuw van het Terrorisme worden genoemd, want wij hebben niet meer te maken met de losstaande daden van bandieten of geestelijk gestoorde moordenaars; die hebben wij altijd gehad. Wat wij nu doormaken is een opstand tegen de gehele maatschappelijke orde, een oorlog tegen de beschaving zelf.”
Vooral op reis voelen velen zich kwetsbaar — en met reden. Vorig jaar stortte op 23 juni Vlucht 182 van Air-India ten gevolge van een bomexplosie aan boord bij Ierland in zee. Alle 329 passagiers werden gedood, onder wie 83 kinderen. Terroristen zouden een bom in het vliegtuig hebben geplaatst in Toronto (Canada), vanwaar het vliegtuig vertrok.
Net enkele dagen daarvoor werd TWA-vlucht 847 gekaapt toen deze op weg was van Athene (Griekenland) naar Rome in Italië. Het was de derde kaping in dit gebied binnen drie dagen, en de meest dramatische. De Amerikaanse gijzelaars verschenen in wat het blad Time „’s werelds eerste terroristische televisiespektakel” noemde.
Ontzet over de wrede moord op een van de gijzelaars van Vlucht 847 en het vooruitzicht dat nog anderen zouden worden vermoord, zei president Reagan: „Ik voel mij net zo gefrustreerd als ieder ander. Vanwege deze zaak heb ik zelf ook een paar keer tegen de muur geslagen als ik alleen was.”
Ten slotte werd er een overeenkomst bereikt en werden de gijzelaars vrijgelaten. Maar CIA-directeur Casey zei: „De TWA-kaping was nog maar het begin.”
En zo was het ook. Nog voordat de Amerikaanse gijzelaars waren vrijgelaten, ontplofte er in Duitsland een bom op de internationale luchthaven van Frankfurt. Drie omstanders werden gedood en tientallen anderen raakten gewond.
In oktober 1985 werd de Italiaanse lijnboot Achille Lauro tijdens een pleziervaart op de Middellandse Zee door terroristen gekaapt. Vier dagen van frustratie en afgrijzen volgden. Voor het voorbij was, hadden de terroristen een Amerikaanse gijzelaar vermoord.
In november eindigde de kaping van Vlucht 648 van Egypt Air in een ongekende ramp. De kapers schoten de ene passagier na de andere in koelen bloede dood en dreigden met de executies door te gaan tenzij men hun eis dat het vliegtuig zou worden bijgetankt, zou inwilligen. Toen Egyptische commando’s het vliegtuig bestormden, werd het merendeel van de passagiers gedood. In totaal kwamen 60 personen om en raakten 27 gewond. Vanaf de volgende bladzijde kunt u het relaas van een overlevende lezen.
Vervolgens vermoordden terroristen kort na Kerstmis in een barbaarse aanslag op de vliegvelden van Rome en Wenen 19 personen en verwondden meer dan 110 anderen. En zo gaat het maar door. Wanneer de opwinding over het ene incident is geluwd, doet zich weer een volgend incident voor. Bijna dagelijks slaan wel ergens terroristen toe.
Nadat verslag was gedaan over een bomaanslag in Frankrijk, werd in The New York Times van 6 februari jl. opgemerkt: „Het was het derde incident van dien aard in een dichtbevolkt gebied van Parijs in even zovele dagen, en daardoor werd duidelijk dat deze stad was overgeleverd aan een campagne van willekeurige terreur die gericht was tegen haar bekendste en drukstbezochte zakenwijken.”
Vrees voor veiligheid
De vrees die het terrorisme heeft doen ontstaan, wordt geïllustreerd door wat er gebeurde toen de Achille Lauro tijdens een recentere cruise een bommelding ontving. De bemanning gooide in paniek kratten overboord met daarin gloednieuwe gokautomaten ter waarde van een miljoen dollar, uit vrees dat in een daarvan een bom zou zitten! Het bericht was vals.
Veel vliegvelden zijn praktisch in gewapende kampen veranderd. Op plaatsen zoals de Israëlische luchthaven Ben-Goerion wordt elk stuk bagage doorzocht. Toen een veiligheidsbeambte daar wantrouwend een tube tandpasta betastte, zei de reiziger half voor de grap: „Als u het eruit knijpt, zult u er een hele klus aan hebben het er weer in te krijgen.” Geen enkele maatregel kan echter voor 100 procent veiligheid garanderen.
„In dit opzicht schijnt geen enkel vliegveld werkelijk veilig te zijn”, zegt Michael Barron, onderdirecteur van een Amerikaans reisbureau. „U betaalt uw geld en waagt uw kans.”
Duizenden hebben hun reisplannen veranderd uit vrees voor terrorisme. Naar verluidt hebben zo’n 850.000 Amerikanen vorige zomer na een grote kapingsactie hun reis naar het buitenland geannuleerd. Een Newyorkse reisagent merkte onlangs op: „Zelfs de medewerkers van het reisbureau hier voelen momenteel niets voor uitstapjes naar Europa. En”, zo voegde hij eraan toe, „wij reizen gratis.”
De situatie is ernstig. In een rapport aan een Amerikaanse Senaatscommissie zei CIA-directeur Casey: „Wij zitten feitelijk midden in een niet verklaarde oorlog.” Maar het probleem is de vijand te identificeren. Het zou de passagier in de vliegtuigstoel naast u kunnen zijn.
Zou u willen vernemen hoe het is om vastgehouden te worden door niets ontziende kapers? Lees dan het volgende verhaal van Elias Rousseas, die de kaping van Vlucht 648 van Egypt Air overleefde.
[Illustratie op blz. 4]
Het bloedbad op het vliegveld van Rome
[Verantwoording]
AGI photo, Rome, Italy
[Illustratieverantwoording op blz. 3]
Reuters⁄Bettmann Newsphotos