Een blik op de wereld
Aanvaarding van terrorisme
● „Het aantal gevallen van internationaal terrorisme nam in de jaren ’70 tot meer dan het zesvoudige toe”, schrijft de politicoloog Robert J. Jackson in de Toronto Star. „Het talrijkst waren politieke moorden, ontvoeringen van diplomaten en bezettingen van ambassades. En naarmate het geweld toenam, verschoof ook de grens van wat algemeen toelaatbaar wordt geacht, hetgeen terrorisme in de moderne westerse samenleving een niet eerder gekende mate van aanvaarding heeft verleend.” Zich afvragend of regeringen en afzonderlijke personen „geconditioneerd raken om geweld te aanvaarden als een rechtmatig onderdeel van het politieke proces”, citeert hij voorbeelden van regeringen die „openlijk steun verlenen aan internationale terroristische activiteiten alsof het wettige methoden zijn om politieke druk uit te oefenen”. Hij wijst erop dat de terroristische tactiek doeltreffend is: een onderzoek van zevenenzeventig internationale gijzelingszaken laat zien dat „bijna 80 procent van de ontvoerders aan gevangenschap of de dood wist te ontkomen” en onthult bovendien dat er ’50 procent kans bestaat dat aan enkele of zelfs alle eisen tegemoet wordt gekomen’.
Vergrijzende wereld
● Voor het eerst in de geschiedenis wordt de mensheid geconfronteerd met een wereld waarin het aantal ouderen het aantal jongeren overtreft. Naar verluidt zal het wereldgeboortecijfer tegen het jaar 2025 tot de helft zijn verminderd, terwijl de gemiddelde levensverwachting tot zeventig jaar zal stijgen. Dit betekent dat op een steeds kleiner wordend werkend deel van de bevolking de zorg voor het onderhouden van een steeds groter aantal bejaarden gaat neerkomen. Dit feit „heeft de Verenigde Naties zo verontrust”, zegt de Glasgow Herald, dat ze een speciale conferentie hebben bijeengeroepen om het probleem te bespreken. „Het voornaamste doel van de VN”, aldus het artikel, is ertoe bij te dragen dat regeringen gaan „beseffen dat de verplichte pensionering — eens beschouwd als een van de belangrijkste sociale verworvenheden — slecht is voor hun economie èn voor de bejaarden zelf”. Men is van mening dat de meeste mensen in staat zijn tot hun vijfenzeventigste te blijven werken. De grootste problemen verwacht men in de Derde Wereld, waar een leven van armoede en ziekte een groot deel van de bejaarden arbeidsongeschikt zal maken.
Toename van venerische ziekten bij kinderen
● „Het aantal kinderen onder de vijftien jaar die aan geslachtsziekten lijden, is enorm toegenomen”, zegt een verslag uit Afrika. Volgens de Zambia Daily Mail hield professor Chilango Mulaisho op de jaarvergadering van de Vereniging van Artsen van Oost- en Midden-Afrika een lezing waarin hij vaststelde dat het „aantal gerapporteerde gevallen . . . nog iedere dag toeneemt”, en dat nog heel wat meer gevallen niet gerapporteerd worden omdat „kinderen gewoonlijk bevreesd zijn om aan wie maar ook te vertellen dat zij zo’n ziekte hebben opgelopen”. Waarom is er zo’n kolossale toename? Volgens professor Mulaisho komt dit door de „duidelijk losse moraal die kinderen van tegenovergestelde sekse er in hun houding ten aanzien van elkaar op na houden, en door gebrek aan ouderlijk toezicht”.
Nieuws op rookgebied
● Eens waren fopsigaretten van snoep erg in trek bij kinderen, maar nu wil men via snoep jongeren tot roken verlokken. De Japanse tabaksindustrie brengt thans een filtersigaret op de markt die naar snoep smaakt, om zo jonge rokers aan te trekken. De sigaretten zijn verkrijgbaar in vier smaken: pepermunt, citroen, sinaasappel en kaneel. Zij verwachten jaarlijks 120 miljoen van deze sigaretten met snoepsmaak te verkopen.
Terwijl de tabaksindustrie probeert nieuwe rokers aan te trekken en de verkoop te verhogen, beijveren anderen zich om het roken te ontmoedigen. Sommigen hebben bordjes opgehangen met teksten als „Ga gerust uw gang als u het roken niet kunt laten, maar adem alstublieft niet hier uit”. Ook weigeren veel werkgevers sollicitanten in dienst te nemen die roken. En in Londen is een groepering actief die reclamebiljetten ten gunste van roken verandert in leuzen tegen het roken. Werd bijvoorbeeld op een aanplakbiljet verwezen naar „de volmaakte sigaret”, dan voegden de actievoerders eraan toe: „voor de volmaakte stommeling”.
In Zürich stelden de autoriteiten een verzekeringscommissie in het gelijk die besloten had tot verlaging van de invaliditeitsuitkering van een man die vanwege een hart- en vaatziekte niet kon werken. Opmerkend dat hij de afgelopen vijfentwintig jaar twintig tot dertig sigaretten per dag had gerookt, beslisten zij dat hij wegens „grove nalatigheid” zelf verantwoordelijk was.
Twee miljoen wettelozen
● Bijna twee miljoen volwassenen in de Verenigde Staten zaten tegen het eind van 1981 achter de tralies, of waren voorwaardelijk veroordeeld of voorwaardelijk in vrijheid gesteld. Dat is één op elke drieëntachtig personen van boven de achttien, en dit aantal neemt nog voortdurend toe. Deze cijfers zijn exclusief de vele duizenden volwassenen die door provinciale of stedelijke instanties voorwaardelijk in vrijheid zijn gesteld. De meerderheid van deze bijna twee miljoen volwassenen — meer dan 1,2 miljoen — was door een federale rechter of een rechter van een afzonderlijke staat voorwaardelijk veroordeeld, waarmee gewoonlijk wordt bedoeld dat een schuldig bevonden persoon in vrijheid wordt gesteld, maar gedurende een proeftijd onder officieel toezicht blijft staan. Dit was een toename van 9 procent ten opzichte van 1980, aldus de regeringscijfers.
Middellandse Zee is „ziek”
● „De Middellandse Zee, bakermat van zo vele beschavingen, is ernstig ziek”, aldus de in Londen verschijnende Observer. „En de vervuiling verstikt niet alleen het leven in de zee, ze bedreigt ook de mensen die haar kusten bewonen en bezoeken.” Het riool- en afvalwater van de 120 steden en duizenden fabrieken langs de kusten van de Middellandse Zee, het uit het binnenland afkomstige vuil dat wordt aangevoerd door de rivieren die in haar uitmonden, en de olievervuiling — alle te zamen hebben ze ertoe bijgedragen de Middellandse Zee tot de „meest vervuilde” zee ter wereld te maken. Volgens het verslag beslaat de Middellandse Zee „slechts één procent van ’s werelds zeeoppervlakte, maar draagt ze op haar golven meer dan de helft van alle olie en teer die op ’s werelds wateren drijven”, zodat ze viermaal zo sterk met olie is vervuild als de noordelijke Atlantische Oceaan en er veertig maal slechter voor staat dan het noordelijk deel van de Grote Oceaan. Daar de Middellandse Zee op de ongeveer dertien kilometer brede Straat van Gibraltar na door land is ingesloten, duurt het tachtig jaar voordat het water is ververst — een proces dat te langzaam is om het hoofd te bieden aan de voortdurend toenemende vervuiling. Aangezien het gebied ’s werelds populairste vakantiebestemming is — met jaarlijks 100 miljoen toeristen — waarschuwt het artikel bezoekers de minder vervuilde streken op te zoeken, in water te zwemmen dat ver van steden verwijdert ligt en geen schaaldieren te eten.
Communicatie bij mieren
● Mieren staan bekend om hun georganiseerde activiteit, maar hoe communiceren ze eigenlijk met elkaar? Door chemische stoffen af te scheiden, zegt Edward O. Wilson, volgens velen ’s werelds grootste autoriteit op het gebied van mieren. Zijn ontdekking kwam voort uit vijfendertig jaar onderzoek van de activiteiten van mieren in de hele wereld. „Mieren beschikken in verschillende klieren in hun lichaam over een tien à twintig chemische stoffen die ze afscheiden om alarm te slaan, werksters op te roepen om op een bepaalde plaats voedsel te halen, een vijand aan te vallen, of ze te vertellen zich op bepaalde plaatsen te verzamelen — of voor welke van de ongeveer vijftig vaste gedragspatronen dan ook”, zegt hij. „Ze hebben een buitengewoon goed ontwikkeld vermogen om chemische stoffen waar te nemen.”
Mieren herkennen dode mieren, zo ontdekte hij, aan oliezuur, een stof die vrijkomt wanneer de dode mier tot ontbinding overgaat. Bij experimenten lieten zij een heel klein druppeltje oliezuur op een levende mier vallen. De andere mieren sleepten hem, „tegenspartelend en wel”, naar het kerkhof buiten het nest — en dit deden ze steeds weer, ongeacht hoe vaak de ’dode’ mier kwam terugmarcheren. Maar, zegt Wilson, „ons begrip van de ingewikkelde wijze waarop mieren communiceren, staat nog pas in de kinderschoenen”.
Geen ruimte meer — ook niet voor de doden
● Het kleine Hong Kong is met zijn vijf miljoen inwoners nu zo dichtbevolkt dat het steeds moeilijker is geworden om zelfs voor het begraven van de doden een plekje te vinden. De International Herald Tribune schrijft bijvoorbeeld: „Een permanent graf op een particuliere begraafplaats kost nu bijna ƒ 70.000 — àls u er al een kunt vinden. De regering van Hong Kong moedigt aan tot crematie door hiervoor slechts ƒ 55 te vragen. „Maar zegt de Tribune, „crematie is niet populair onder de aan tradities gehechte Chinezen van Hong Kong, voor wie de voorouderverering nog steeds een belangrijk beginsel is.” Men heeft nu een compromis weten te vinden door het mogelijk te maken de doden te cremeren en toch ook te begraven. Er worden hoog oprijzende wanden opgetrokken, columbaria genaamd, die de stoffelijke resten van duizenden personen kunnen bevatten. Elke kleine nis van ruim twintig bij twintig centimeter is afgedekt door een plaat waarop de naam, de datum van overlijden en het portret van de overledene staan — en kan dus net als een graf worden bezocht. Aan degenen die de voorkeur geven aan een traditionele begraafplaats waar de graven niet iedere zes jaar worden geruimd om plaats te maken voor anderen, is grafruimte aangeboden in het nabije China, tegen betaling van bijna ƒ 7000. Maar in de afgelopen drie jaar zijn daar vanwege de moeilijkheden met het transport en het verkrijgen van een visum slechts 95 doodkisten begraven.
Terug naar het stenen tijdperk
● De technologie keert terug naar het stenen tijdperk — dat wil zeggen, men probeert te achterhalen hoe „primitieve volken” eens uit vulkanisch glas stenen mesjes maakten, een techniek die naar men zegt 3000 jaar geleden verloren is gegaan. Volgens een artikel in The Vancouver Sun „experimenteren archeologen en chirurgen met technieken voor het vervaardigen van de stenen werktuigen die micromesjes worden genoemd, omdat de scherpte van die mesjes die van het beste scalpel overtreft”. De mesjes zijn vervaardigd van obsidiaan of basalt en, aldus Dr. David Pokotylo, hoogleraar in de archeologie aan de Universiteit van Brits Columbia (Canada), „snijden door leer als door boter”. Chirurgen hebben belangstelling getoond voor het gebruik van de mesjes in de oogchirurgie en de plastische chirurgie. Zo zei Pokotylo: „Hoe scherper het mesje, hoe minder schade er aan het weefsel wordt toegebracht. Deze [mesjes] maken een zo scherpe snede dat ze zelfs tussen bloedvaten snijden en aldus een schonere, minder gemakkelijk te infecteren en sneller genezende insnijding kunnen maken met minder littekenvorming.” Er wordt verder onderzoek verricht om de sterkte en duurzaamheid van de mesjes na te gaan.
Fraude met vingers
● De politie in Foekoeoka (Japan) heeft een fraudezaak aan het licht gebracht waarbij zo’n 300 miljoen yen aan verzekeringsuitkeringen in de wacht is gesleept. Om aan hun schulden te voldoen, hebben sommigen daar een verzekering afgesloten en vervolgens hun wijsvinger laten afsnijden om het geld te innen. Volgens de Londense krant The Guardian heeft de politie al achttien personen zonder wijsvinger in hechtenis genomen, maar men gelooft dat er meer dan zestig nog op vrije voeten zijn. De politie heeft ook amateur-„chirurgen” ontdekt die voor een bedrag van 100.000 yen bereid zijn een vinger af te hakken. In één geval werd een vrouw die in de schuld stond bij een woekeraar, gedwongen haar vinger te laten amputeren nadat zij een verzekering had afgesloten. Van de drie miljoen yen die door de verzekeringsmaatschappij voor het „ongeval” werd uitgekeerd, streek de geldschieter twee miljoen op.
Thee voor de tanden
● Twee tandartsen in Hamburg hebben ontdekt dat het drinken van thee zonder suiker tandbederf helpt bestrijden. Dit komt omdat thee, vooral de soort die op Java en in Kenia wordt geteeld, rijk is aan fluoride. Ze waarschuwen echter dat het drinken van thee geen vervanging is voor het borstelen van de tanden en regelmatige controles van het gebit.