Is internationale broederschap slechts een droom?

HET gebeurde tijdens de laatste paar dagen van de maand december in dat gewichtige jaar 1914. De eerste barbaarse aanvallen na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog waren geluwd maar hadden — in een tijdsbestek van slechts vijf maanden — zo’n drie en een half miljoen slachtoffers geëist.

Op de avond van de 24ste december kreeg aan het front bij Ieper (België) een Engels peloton orders om op nog geen 40 meter van de Duitse loopgraven prikkeldraadversperringen op te zetten. Tot verbazing van de Engelsen werd er vanuit de Duitse linies geen schot gelost. De dag erop klommen aan beide zijden honderden mannen uit hun loopgraven en verbroederden zich in het niemandsland door groeten en souvenirs uit te wisselen.

Wat was er gebeurd? Net als elders langs het front had het kerstfeest een innig verlangen naar vrede en vriendschap in de geest van de oorlogsmoede mannen doen opkomen.

Maar het mocht niet zo zijn. De natiën vochten de Eerste Wereldoorlog uit tot het bittere einde, ten koste van miljoenen mensenlevens en niet in cijfers uit te drukken ellende. Dat vluchtige glimpje van broederschap was slechts een droom. En de droom werd verder versplinterd door de Tweede Wereldoorlog. En nu bezorgen vijandige strijdkrachten en wapens voor massavernietiging ons geen zoete droom maar een afschuwelijke nachtmerrie.

Pogingen om een broederschap tot stand te brengen

De menselijke geschiedenis is één lange, droeve opeenvolging van bloedvergieten en geweld geweest. Toch hebben veel mensen erop gehoopt dat alle mensen eens broeders zouden zijn. Zo bracht de Franse Revolutie van 1789 de bevolking van Frankrijk in beweging met de leus „Liberté, Egalité, Fraternité” („Vrijheid, gelijkheid, broederschap”). Maar enkele jaren later dompelde de Franse generaal Napoleon Bonaparte Europa in een bloedbad.

In de loop van de geschiedenis hebben er vele soorten van broederschappen en zusterschappen gedijd. Maar het ontbrak ze aan de kenmerken van een ware universele broederschap. Zo is de vrijmetselarij, een bekende internationale broederschap, een besloten vereniging waarin alleen maar mannen opgenomen worden.

Het is duidelijk dat al die pogingen nooit tot internationale verbroedering van de mensheid hebben geleid. Maar sta eens een ogenblik bij de volgende vraag stil: Als dit denkbeeld nu eens verwezenlijkt zou worden en niet alleen maar een droom zou blijven? Wat een verschil zou dat uitmaken! Een ware internationale broederschap zou een eind maken aan grenzen, politieke en religieuze tweedracht en haat tussen natiën en rassen. Oorlogen, terrorisme en alle factoren waardoor de angstaanjagende en gevaarlijke toestanden in de wereld van vandaag veroorzaakt worden, zouden tot het verleden behoren.

Zou u dat graag willen meemaken? Natuurlijk. Maar misschien zegt u: ’Dat kan nooit. De geschiedenis laat zien dat het denkbeeld dat alle mensen broeders zouden zijn, niet meer is dan een droom.’ En te oordelen naar het bericht dat de mens tot nu toe heeft opgebouwd, zou u gelijk hebben.

Een verhevener gezichtspunt

Wij kunnen de zaak echter nog vanuit een ander gezichtspunt bezien, een gezichtspunt dat de kwestie totaal verandert. Als illustratie: Als u verdwaald was in een dicht oerwoud en er niet uit kon komen, zou uw leven gevaar lopen. Iemand in een vliegtuig hoog boven u zou de uitweg echter wel duidelijk kunnen zien en zou u via radiocontact aanwijzingen kunnen geven. Dat verheven gezichtspunt zou het verschil tussen leven en dood kunnen betekenen.

Thans zien veel mensen geen uitweg uit de steeds groter wordende problemen van deze wereld. Daarom is het dringend en zelfs een kwestie van leven of dood om de situatie vanuit een verheven gezichtspunt te bezien, vanuit het gezichtspunt van de Almachtige God. Over hem schreef een geïnspireerde profeet: „Want zoals de hemelen hoger zijn dan de aarde, zo zijn mijn wegen hoger dan uw wegen, en mijn gedachten dan uw gedachten. Want met verheuging zult gijlieden uittrekken, en met vrede zult gij worden binnengebracht.” — Jes. 55:9, 12.

Voordat wij het verheven gezichtspunt van de Schepper inzake de vorming van een ware broederschap gaan bespreken, zouden wij ons echter kunnen afvragen: Waardoor is het van menselijk standpunt uit bezien onmogelijk gebleken?

[Illustratie op blz. 3]

Napoleons veroveringen versplinterden de broederschapsdroom