Dwaalbegrippen kunnen gevaarlijk zijn

ER ZIJN veel onjuiste denkbeelden in omloop, net als vals geld dat voor echt wordt uitgegeven. Weinig mensen worden ernstig geschaad door een valse stuiver, maar een vervalst briefje van honderd is een andere zaak. Insgelijks zijn sommige dwaalbegrippen betrekkelijk onschadelijk, terwijl andere beslist gevaarlijk kunnen zijn. Om helder en logisch te kunnen denken, is het evenwel in ons voordeel, al zulke onjuiste denkbeelden uit onze geest te zetten.

Ongetwijfeld hebt u horen zeggen dat de kleur rood een stier woest zal maken, dat het juist is om een konijn bij zijn oren op te tillen en dat een zeeschelp die aan het oor wordt gehouden, het gebulder van de oceaan weerkaatst. Houden deze populaire denkbeelden, wanneer ze aan een onderzoek worden onderworpen, stand?

Als u niet van plan bent een weide over te steken waar een stier vrij rondloopt, zult u zich misschien niet al te druk maken over de reactie van dat dier op kleur. Proefnemingen hebben echter aangetoond dat hij kleurenblind is. Als u dit niet gelooft, zou u kunnen proberen met een doek van een andere kleur te zwaaien. Het kan dezelfde resultaten tot stand brengen omdat het de beweging is die de aandacht van de stier trekt en hem tot de aanval doet overgaan.

Als u gelooft dat het wreed is een poesje aan zijn staart op te tillen, dient u misschien twee keer na te denken voordat u een konijn bij zijn oren oppakt. Natuurkenners berichten dat de oren van konijnen heel gevoelig zijn en beweren dat het wreed is ze als handvat te gebruiken.

En dat gebulder dat u in de zeeschelp hoort — klinkt het niet net alsof de golven tegen de kust slaan? Welnu, het is de eigenaardige vorm van de schelp die de echo’s van veel nabije geluiden opvangt en tot een gedempt geheel vermengt dat de niet-ingelichte kan bedriegen. Het zou de moeite waard zijn om met de schelp te experimenteren in een volkomen stille plaats waar geen echo’s opgevangen kunnen worden.

Dwaalbegrippen uit het verleden

Menig populair geloof uit voorbijgegane generaties is thans volkomen verworpen. De voortschrijdende kennis stelt de dwaalbegrippen aan de kaak en werpt ze als oudewijvenpraat ter zijde. Wie zou thans bijvoorbeeld de gedachte onderschrijven dat de aarde plat is of dat de zon rond een bewegingloze aarde draait?

Eeuwenlang werden er pogingen gedaan het recept te ontdekken voor een drankje dat de drinker ervan eeuwig leven zou geven. In Europa en Amerika geloofde men dat er ergens een „jeugdbron” bestond, die naar men veronderstelde geneeskracht bezat en oude mensen jong kon maken. De ontdekkingsreiziger Ponce de León zocht deze bron zelfs in Florida.

Anderen zochten ernstig naar een vermeende steen der wijzen die volgens zeggen alle metalen in goud kon veranderen. Ook werden er veel expedities uitgezonden om een denkbeeldig Eldorado in het noordelijke deel van Zuid-Amerika op te sporen — een plaats waar, naar men zei, het goud zo gewoon was dat het voor muren en daken werd gebruikt.

In vroeger tijden werd ook algemeen geloofd dat leven spontaan ontstaat uit rottende materie. Had men niet het bewijs — maden die ten slotte op rottend vlees of andere voedingsmiddelen verschenen? Het kwam niet bij hen op dat vliegen daar hun eieren hadden gelegd. Het is ook interessant dat dit in diskrediet gebrachte denkbeeld niet zoveel verschilt van de evolutieleer dat het leven spontaan is ontstaan in het slijk en de modder van vervlogen tijden!

Algemene hedendaagse dwaalbegrippen

Zelfs thans worden er algemeen dwaalbegrippen op na gehouden. Sommige hiervan hebben hoe dan ook weinig invloed op de mensen. Zo gelooft men bijvoorbeeld dat de maag het voornaamste spijsverteringsorgaan is. In feite is het echter zo dat het voedsel begint te verteren wanneer het met speeksel in de mond wordt vermengd. En thans is het algemeen bekend dat de dunne darm het leeuwedeel van het verteringsproces voor zijn rekening neemt nadat het voedsel de maag heeft verlaten.

Nog een algemeen geloof is dat haar door een emotionele schok plotseling grijs kan worden. Maar dit is niet waar. Haar wordt geleidelijk grijs. Het kan niet plotseling grijs worden, aangezien er pigment in het haar wordt afgezet voordat het buiten de huid groeit. Huidartsen zeggen over het onderwerp van ’het plotseling grijs worden’: „Alleen mensen met een bepaalde zeldzame ziekte worden plotseling gedeeltelijk kaal doordat zij zo maar ineens hun donker gepigmenteerde haar verliezen en slechts hun grijze haar behouden.”

Het is waar dat dwaalbegrippen zoals deze niemand in gevaar hebben gebracht. En als dit met elk dwaalbegrip zo was, dan zou het onderwerp het beschouwen nauwelijks waard zijn.

Gevaarlijke misvattingen

Sommige dwaalbegrippen kunnen echter gevaarlijk, ja, zelfs noodlottig zijn. Zo bestaat bijvoorbeeld algemeen de gedachte dat bevroren lichaamsdelen met sneeuw ingewreven moeten worden. In feite is het zo dat men door deze handelwijze het probleem wel eens gecompliceerder zou kunnen maken. Stefansson, de beroemde ontdekker van de noordpool, verklaarde dat „weinig dingen absurder konden zijn” dan de sneeuwkuur voor bevroren lichaamsdelen. Wat u dient te doen, zo zei hij, „is uw warme hand uit uw want halen en enige tijd op de bevroren plek drukken totdat de witheid en stijfheid is verdwenen”.

Gelooft u, zoals sommigen, dat de bliksem nooit tweemaal op dezelfde plaats inslaat? Reken daar niet op. Ook dit is een gevaarlijke misvatting. Het zou wel eens noodlottig voor u kunnen blijken te zijn. Fotografische bewijzen onthullen dat de bliksem dikwijls op dezelfde plaats inslaat, en zelfs gedurende dezelfde onweersbui.

Ook wordt algemeen geloofd dat drijfzand iemand naar beneden zal zuigen. Dit is niet waar. In Scientific American van juni 1953 wordt opgemerkt: „In tegenstelling tot de algemene opvatting, zuigt drijfzand voorwerpen niet naar beneden.” Deze algemene opvatting te koesteren zou iemand het leven kunnen kosten.

In werkelijkheid ondersteunt drijfzand het lichaam veel beter dan water. Het spreekt dus vanzelf dat als men in water kan drijven, men ook in drijfzand kan drijven. Het is het krankzinnige geworstel van degene die in het drijfzand vast is komen te zitten dat hem steeds dieper doet wegzakken.

Wat moet iemand dan doen als hij in drijfzand vast is komen te zitten? Hij dient zo kalm mogelijk te blijven. Hij moet doelbewust handelen. In water zou hij drijven en zwemmen. In drijfzand moet hij onmiddellijk op zijn rug gaan liggen met zijn armen uitgestrekt. In deze houding zal hij niet zinken. Als er geen hulp opdaagt, kan hij, met grote moeite, langzaam zijn voeten één voor één losmaken. Dan kan hij naar vaste grond rollen, waarbij hij dikwijls op zijn rug „drijft” om te rusten.

Enkele religieuze dwaalbegrippen

Door de eeuwen heen zijn er veel dwaalbegrippen omtrent datgene wat de bijbel leert overgeleverd. De bijbel zegt bijvoorbeeld duidelijk: „De ziel die zondigt, díe zal sterven” (Ezech. 18:4, 20). Dat de ziel sterfelijk is, zou niet duidelijker kunnen worden gezegd. Toch verkiezen de meeste mensen in deze tijd precies het tegenovergestelde te geloven — dat de ziel onsterfelijk is, een denkbeeld dat is voortgebracht door religieuze filosofie. En als de mens in werkelijkheid niet sterft, welke noodzaak zou er dan eigenlijk bestaan voor een opstanding, zoals zo duidelijk in de bijbel wordt geleerd? — Joh. 5:28, 29; Hand. 24:15.

De datum van Jezus’ geboorte brengt nog een dwaalbegrip dat door velen wordt geloofd naar voren. Is u in de kerk niet geleerd dat die datum 25 december was? Sir James Frazer schrijft in The Golden Bough: „Ons kerstfeest is niets dan een voortzetting onder een christelijke naam van het oude zonnefeest, want de kerkelijke autoriteiten achtten het omstreeks het einde van de derde of het begin van de vierde eeuw raadzaam de geboorte van Christus eigenmachtig naar de 25ste december te verschuiven ten einde de aanbidding die de heidenen tot dusver op die dag aan de zon hadden geschonken aan hun Heer te doen toekomen.”

Sommigen zijn weliswaar geneigd te zeggen: „De datum doet er niet toe, als wij zijn geboorte maar vieren.” Desondanks zullen zij een dergelijke viering en de vele ermee verbonden heidense kenmerken toch in overeenstemming moeten brengen met het feit dat Jezus zijn volgelingen geboden heeft zijn offerdood en niet zijn geboorte te gedenken. — Luk. 22:19, 20.

Er zijn nog andere dwaalbegrippen rondom de festiviteiten van 25 december opgebouwd. Velen hebben aangenomen dat de magiërs of astrologen die geschenken kwamen aandragen, drie in getal waren. Gelooft u dat? In de Schrift wordt hun aantal niet genoemd. Ook wordt algemeen aangenomen dat de astrologen door een ster rechtstreeks naar Jezus in Bethlehem werden geleid. In feite leidde de ster hen naar Jeruzalem, naar koning Herodes, die de baby wilde doden, en toen zij ten slotte in Bethlehem waren aangekomen, was Jezus niet meer in een kribbe, zoals algemeen wordt geloofd, maar woonde toen in een huis. Lees het verslag zelf maar eens in uw eigen exemplaar van de bijbel in Matthéüs hoofdstuk 2, de verzen 1-12.

Is het schadelijk?

Is het dus werkelijk schadelijk als wij geloof stellen in dwaling? In het geval van de dwaalbegrippen omtrent „bevroren lichaamsdelen” en „drijfzand” moet er worden toegegeven dat er heel veel schade, misschien zelfs de dood, uit zou kunnen voortvloeien.

Er kan echter veel meer schade worden berokkend wanneer men aan onverschillige en onnauwkeurige religieuze denkbeelden vasthoudt die in strijd zijn met wat de bijbel zegt. Waarom? Omdat niet slechts het huidige leven in gevaar wordt gebracht, maar veeleer het eeuwige leven erbij betrokken is. Waarheid en eeuwig leven zijn onafscheidelijk met elkaar verbonden. — Joh. 17:3; 4:23, 24.

De bijbel zegt duidelijk dat het Gods wil is „dat alle soorten van mensen worden gered en tot een nauwkeurige kennis van de waarheid komen” (1 Tim. 2:4). Daarentegen zei Paulus, een apostel van Jezus Christus, over degenen die, ondanks hun oprechtheid, waren misleid: „Zij [hebben] ijver voor God . . ., maar niet overeenkomstig nauwkeurige kennis” (Rom. 10:2). Wij volgen beslist de veilige handelwijze wanneer wij onze geest van alle dwaalbegrippen zuiveren!

[Illustratie op blz. 4]

De „sneeuwkuur” voor bevroren lichaamsdelen kan de zaak verergeren

[Illustratie op blz. 5]

Het drijfzand zelf zuigt iemand niet naar beneden, maar door het geworstel zakt men steeds dieper weg

[Illustratie op blz. 6]

Kent u de dwaalbegrippen die rondom de festiviteiten van 25 december zijn opgebouwd?