Houdt u van het leven?

„LAAT mij het licht zien.” Dit zijn de woorden die de Italiaanse dichter Giacomo Leopardi naar verluidt tot degenen sprak die hem vlak voor zijn dood verzorgden. De woorden geven te kennen hoe wanhopig de mens gehecht is aan het leven, zoals dit door licht wordt gesymboliseerd.

Gehechtheid aan het leven is een waardevolle drijfveer die de meeste mensen ertoe brengt gevaren te vermijden en al het mogelijke te doen om in leven te blijven. In dit opzicht verschilt de mens niet veel van de dieren, die een sterk overlevingsinstinct hebben.

Maar wat voor soort van leven is het echt waard geleefd en gekoesterd te worden? Niet het louter fysiologische bestaan — alleen maar ademen en zich bewegen. Ook een haal-uit-het-leven-wat-erin-zit-benadering schenkt geen algehele voldoening. De epicurische filosofie ’laat ons eten en drinken, want morgen sterven wij’ heeft mensen gewoonlijk geen tevredenheid geschonken (1 Korinthiërs 15:32). Hoewel de mens beslist een aantal fundamentele materiële behoeften kent, heeft hij ook culturele en sociale belangen, om nog maar niet te spreken van geestelijke behoeften, die verband houden met het geloof in een Opperwezen. Wegens de in veel gebieden op aarde heersende ellendige maatschappelijke en ecologische omstandigheden behelst het leven van honderden miljoenen zo niet miljarden mensen helaas weinig meer dan louter bestaan. Degenen die zich voornamelijk beperken tot het voorzien in hun fysieke behoeften — eten, drinken, het hebben van bezittingen of het bevredigen van seksuele begeerten — leiden een min of meer dierlijk bestaan, waaruit zij weinig voldoening putten. Zij benutten in feite niet de zinvollere hulpbronnen die het leven biedt ter bevrediging van de behoeften van het menselijke verstand en de emoties. Bovendien blijven degenen die alleen maar hun egoïstische verlangens trachten te bevredigen, niet alleen in gebreke het beste uit het leven te halen, maar schaden zij ook de samenleving waarvan zij deel uitmaken en bevorderen zij niet de belangen van anderen.

Een rechter die met jeugdige delinquenten te maken heeft, bevestigt dit door te zeggen dat „crises in waarden, de verheerlijking van negatieve rolmodellen en succes door gemakkelijke verrijk-u-snel-methoden” gewoonlijk „een overdreven geest van wedijver bevorderen”. Dit leidt tot gedrag dat schadelijk is voor de samenleving en verwoestend voor jongeren, vooral wanneer zij zich tot drugs wenden.

U weet dat het leven veel aantrekkelijke dingen te bieden heeft — vakanties in fascinerende plaatsen, interessant lees- of researchmateriaal, aangenaam gezelschap, prachtige muziek. En er zijn nog andere activiteiten die in meerdere of mindere mate voldoening schenken. Degenen met een diep geloof in God, en vooral in de God van de bijbel, Jehovah, hebben nog meer redenen om het leven dierbaar te achten. Waar geloof is een bron van kracht en kalmte die mensen kan helpen opgewassen te zijn tegen moeilijke tijden. Zij die in de ware God geloven, kunnen vol vertrouwen zeggen: „Jehovah is mijn helper; ik wil niet bevreesd zijn” (Hebreeën 13:6). Mensen die Gods liefde hebben leren kennen, voelen zich door hem bemind. Zij reageren op zijn liefde en putten er intense vreugde uit (1 Johannes 4:7, 8, 16). Zij kunnen een actief en altruïstisch leven leiden, hetgeen een bron van voldoening vormt. Het is precies zoals Jezus Christus heeft gezegd: „Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen.” — Handelingen 20:35.

Helaas heeft het huidige leven ook zijn keerzijde. Overal hebben mensen te maken met lijden, onrecht, armoede, ziekte en dood — om slechts enkele van de pijnlijke aspecten te noemen die het leven vaak bijna ondraaglijk maken. Het ontbrak de rijke, machtige en wijze koning Salomo van de oude natie Israël aan geen van de middelen die mensen gelukkig kunnen maken. Toch was er iets wat hem zorgen baarde — het besef dat hij bij zijn dood alles wat hij met ’zijn harde werk’ had verworven en dat hij „met wijsheid en met kennis en met bedrevenheid” tot stand had gebracht, voor iemand anders zou moeten achterlaten. — Prediker 2:17-21.

Net als Salomo zijn de meeste mensen zich bewust van de kortheid van het leven, dat maar al te snel voorbijgaat. De Schrift zegt dat God ’eeuwigheid in onze geest heeft gelegd’ (Prediker 3:11, Byington). Dit gevoel van eeuwigheid doet de mens over de kortheid van het leven nadenken. Wanneer men geen overtuigende antwoorden op de betekenis van leven en dood heeft gevonden, zou men uiteindelijk gebukt kunnen gaan onder gevoelens van pessimisme en nutteloosheid. Dit kan het leven verdrietig maken.

Is er een antwoord op de smartelijke vragen van de mens? Zullen er ooit toestanden bestaan die het leven aantrekkelijker en blijvend maken?