God, de staat en u

„Kerk en Staat lijnrecht tegenover elkaar in referendum over echtscheiding in Ierland”

DEZE kop in The New York Times illustreert hoe mensen in deze tijd geconfronteerd kunnen worden met een keuze tussen wat de staat wil en wat hun kerk leert.

In het artikel stond: „Minder dan een maand voordat er een referendum zal worden gehouden over de vraag of het grondwettelijke verbod op echtscheiding opgeheven moet worden, is het overwegend rooms-katholieke Ierland getuige van een zeldzame botsing tussen de leiders van de Regering en de leiders van de kerk.” De staat stelde voor om het verbod op echtscheiding op te heffen, terwijl de Katholieke Kerk fel tegen echtscheiding en hertrouwen is. Ierse katholieken moesten kiezen tussen Kerk en Staat. Uiteindelijk heeft de staat met een kleine meerderheid gewonnen.

Nog dramatischer is dat de mensen in Noord-Ierland jarenlang geconfronteerd zijn geweest met een bittere strijd in verband met nationale soevereiniteit. Velen zijn daarbij om het leven gekomen. Rooms-katholieken en protestanten waren het oneens over de vraag aan welke staat zij zich moesten onderwerpen: voortgezet Brits bewind in Noord-Ierland of een gecentraliseerde regering voor heel Ierland.

Evenzo eisten de regeringsautoriteiten in het voormalige Joegoslavië van leden van verschillende geloofsrichtingen, onder wie de katholieken en de orthodoxen, dat zij zouden vechten in een strijd om grondgebied. Waar lag voor de gemiddelde burgers hun voornaamste plicht? Moesten zij degenen volgen die beweerden de staat te vertegenwoordigen, of moesten zij God gehoorzamen, die zegt: „Gij moogt niet moorden . . . Gij moet uw naaste liefhebben als uzelf”? — Romeinen 13:9.

U bent wellicht van mening dat u nooit met zo’n situatie te maken zult krijgen. Maar dat zou wel degelijk kunnen gebeuren. In feite gaat het u misschien zelfs nu al aan. In zijn boek The State in the New Testament spreekt de theoloog Oscar Cullmann over „beslissingen die hedendaagse christenen moeten nemen, of die wellicht van hen gevraagd worden, in wanhopige situaties wanneer zij door totalitaire regeringen worden bedreigd, beslissingen waarbij het leven op het spel staat”. Hij spreekt echter ook over „de even werkelijke en belangrijke verantwoordelijkheid van iedere christen — ook de christen die onder zogenaamd ’normale’, ’alledaagse’ omstandigheden leeft — om een serieus probleem waarmee hij wordt geconfronteerd eenvoudig omdat hij een christen is, onder ogen te zien en op te lossen”.

Dient de verhouding tussen religie en de staat christenen in deze tijd dus te interesseren? Dat zou beslist zo moeten zijn. Vanouds hebben christenen geprobeerd een evenwichtige kijk op wereldse autoriteiten te ontwikkelen. Hun Leider, Jezus Christus, werd berecht, veroordeeld en terechtgesteld door de Romeinse staat. Zijn discipelen moesten hun christelijke verplichtingen en hun verplichtingen tegenover het Romeinse Rijk met elkaar in overeenstemming brengen. Een terugblik op hun verhouding tot de autoriteiten zal derhalve richtlijnen verschaffen voor christenen in deze tijd.

[Illustratieverantwoording op blz. 3]

Tom Haley/Sipa Press