Een betere wereld — Slechts een droom?

ALS u een volgeling van het mazdeïsme was geweest, zoals dat door de Iraanse profeet Zarathoestra werd gepredikt, zou u hebben gewacht op de dag waarop de aarde haar oorspronkelijke schoonheid terug zou krijgen. Als u in het oude Griekenland had gewoond, zou u er misschien van hebben gedroomd de idyllische eilanden der gelukzaligen te bereiken of de terugkeer van het gouden tijdperk mee te maken dat in de achtste eeuw v.G.T. door de dichter Hesiodus werd beschreven. Een Guaraní-Indiaan in Zuid-Amerika is wellicht nog steeds op zoek naar het land zonder kwaad. U die in deze tijd leeft, hoopt misschien dat de wereld zal verbeteren dank zij de een of andere politieke ideologie of als gevolg van het hedendaagse ecologische bewustzijn.

Het gouden tijdperk, de eilanden der gelukzaligen, het land zonder kwaad — dit zijn enkele van de vele namen waarmee hetzelfde verlangen wordt omschreven: de hoop op een betere wereld.

Deze wereld, onze wereld, is beslist geen ideale plaats. Steeds onmenselijker wordende misdaad, ongekend gewelddadige broederoorlogen, volkenmoord, onverschilligheid ten opzichte van het lijden van anderen, armoede en honger, werkloosheid en een gebrek aan solidariteit, ecologische problemen, ongeneeslijke ziekten waardoor miljoenen worden getroffen — de lijst van huidige problemen lijkt eindeloos. Een Italiaanse journalist zei, met de oorlogen die momenteel worden gevoerd in gedachten: „Automatisch rijst de vraag of vijandigheid niet de krachtigste emotie van onze tijd is.” Denkt u, wanneer u de situatie beziet, dat het realistisch is om naar iets anders, iets beters, te verlangen? Of is zo’n verlangen enkel een hunkering naar Utopia, een droom die nooit zal uitkomen? Leven wij in de best mogelijke wereld?

Het is niet nieuw dat men zich hiermee bezighoudt. Al eeuwenlang dromen mensen van een wereld waarin eendracht, gerechtigheid, voorspoed en liefde heerst. In de loop van de tijd hebben verschillende filosofen hun denkbeelden omtrent een ideale staat, een betere wereld, uitvoerig uiteengezet. Maar jammer genoeg hebben zij nooit kunnen uitleggen hoe zo’n wereld succesvol kan functioneren.

Kunnen wij van deze eeuwenoude lijst van dromen, utopieën en menselijke verlangens naar een betere maatschappij iets leren?

[Illustratie op blz. 3]

Is dit de best mogelijke wereld?