Het kruis — Symbool van het christendom?

EEUWENLANG hebben grote aantallen mensen het kruis als symbool van het christendom aanvaard. Maar is het dat werkelijk? Velen die dit oprecht hebben geloofd, staan versteld wanneer zij te weten komen dat het kruis helemaal niet exclusief voor het christendom is. Integendeel, het is op grote schaal gebruikt in niet-christelijke religies over de hele wereld.

Toen Hernán Cortéz en zijn „christelijke” leger zich bijvoorbeeld in het begin van de zestiende eeuw voorbereidden om het Azteekse Rijk aan te vallen, droegen zij vaandels waarop stond: „Laten wij het teken van het Heilige Kruis in waar geloof volgen, want onder dit teken zullen wij overwinnen.” Zij moeten wel verbaasd zijn geweest toen zij ontdekten dat hun heidense vijanden een kruis vereerden dat veel op hun eigen kruis leek. In het boek Grote Godsdiensten wordt gezegd: „Cortez en zijn metgezellen deinsden terug voor de mensenoffers der Azteken en hetgeen duivelse parodieën op het christendom leken: . . . [het] vereren van kruisvormige symbolen van wind en regengoden.”

In een redactioneel artikel in het nieuwsblad La Nación wijst de schrijver José Alberto Furque erop dat er in de tweede helft van de achttiende eeuw „tussen antropologen en archeologen een heftige en opschudding veroorzakende discussie [ontstond] over de oorsprong en de betekenis van de kruisvormige symbolen” die zij in een groot deel van Centraal- en Zuid-Amerika aantroffen. Kennelijk wilden sommigen de status van het kruis als een exclusief „christelijk” symbool zo graag beschermen, dat zij met de theorie kwamen dat de Amerika’s op de een of andere manier voor Columbus’ gedenkwaardige reis geëvangeliseerd waren! Dit vergezochte idee moest als ongegrond worden verworpen.

Na verloop van tijd maakten verdere ontdekkingen op dit gebied een eind aan al die discussies. Furque merkt op: „In een werk dat in 1893 door de Smithsonian Institution was uitgegeven, was vastgesteld dat het kruis al . . . lang voordat de eerste Europeanen in Noord-Amerika arriveerden, werd vereerd, hetgeen de theorie bevestigt . . . dat zo’n symbool in alle gemeenschappen voorkwam als onderdeel van de cultische aanbidding van de krachten die het leven voortbrengen.”

De bijbel laat zien dat Jezus helemaal niet aan een traditioneel kruis werd terechtgesteld, maar in plaats daarvan aan een eenvoudige paal, of stauʹros. De fundamentele betekenis van dit Griekse woord, dat in Mattheüs 27:40 wordt gebruikt, is een gewone, rechtopstaande balk of paal, zoals bij het bouwen van funderingen wordt gebruikt. Het kruis is dus nooit het symbool van het ware christendom geweest. Jezus Christus gaf aan wat het werkelijke symbool, of „kenmerk”, van het ware christendom is, toen hij tot zijn volgelingen zei: „Hieraan zullen allen weten dat gij mijn discipelen zijt, indien gij liefde onder elkaar hebt.” — Johannes 13:35.