Is de hel heet?

„OP EEN zeker tijdstip in de jaren zestig verdween de hel.” Aldus de Britse schrijver David Lodge in zijn boek Souls and Bodies, en zijn woorden vertolken de mening van veel katholieken en protestanten gedurende de decennia na de Tweede Wereldoorlog. Een tijdlang hebben veel van de belangrijkste kerken zelf hun officiële leer van een brandende hel afgezwakt in een poging zich aan moderne ideeën aan te passen.

De opvatting dat de mens na de dood wordt gestraft, was voor veel mensen vooral onaanvaardbaar doordat het begrip zonde zelf vaag was geworden in hun geest. Toen Romes kardinaal Ratzinger in 1984 werd geïnterviewd, zei hij: „Onze beschaafde wereld . . . concentreert zich op verzachtende omstandigheden en excuses in een poging de mensen te verlossen van hun schuldgevoel, hun zondebewustzijn . . ., juist die realiteit waarmee het geloof in de hel en het vagevuur verband houdt.”

Kan men thans in de realiteit van zonde geloven zonder de leer van straf na de dood in het vagevuur en de hel te aanvaarden? In een recent boek, Abrégé de la foi catholique, van een voorwoord voorzien door de Franse kardinaal Decourtray, wordt onomwonden gevraagd: „Is het noodzakelijk in de hel te geloven?” Het antwoord: „Het is niet mogelijk de beangstigende kwestie van de hel uit de weg te gaan.” In het werk Vatican Council II — More Postconciliar Documents (1982) wordt „Het credo van het volk Gods” aangehaald, waarin staat: „Wij geloven . . . [dat] degenen die gunstig op de liefde en barmhartigheid van God hebben gereageerd, het eeuwige leven zullen binnengaan. Degenen die deze tot het einde toe hebben geweigerd, zullen worden prijsgegeven aan het vuur dat nooit wordt uitgeblust.”

Dus alle theologische pogingen om het tegendeel te bewijzen ten spijt, is het hellevuur nog steeds een belangrijk onderdeel van het officiële katholieke dogma. Toch lezen wij in A New Dictionary of Christian Theology (1983) over de „verlegenheid” en het „ongemak” die de leerstelling van de eeuwige verdoemenis veel lidmaten van de kerken van de christenheid thans bezorgt. Zij hebben er moeite mee dit dogma te rijmen met de opvatting van een God van liefde. Zij vragen zich af: ’Is een hete hel werkelijk een christelijke en bijbelse leerstelling? Zo niet, waar heeft ze dan haar oorsprong gevonden?’

[Illustratie op blz. 3]

Kathedraal te Bourges (Frankrijk)