Heeft religie in onze behoeften voorzien?

MARIA is 21 jaar lang een rooms-katholieke non geweest. Zij groeide op in een zeer religieuze omgeving. Zelfs als kind al placht zij ’s nachts op te staan om voor anderen te bidden! Maar alle armoede, lijden en onrecht dat ondanks duizenden jaren van religieuze invloed maar bleef voortbestaan, brachten haar er ten slotte toe zich af te vragen: ’Heeft religie werkelijk in onze behoeften voorzien?’

De meeste religies propageren verheven idealen en morele beginselen. Maar religie wordt dikwijls gezien als de oorzaak van problemen, als een factor die onze moeilijkheden doet toenemen in plaats van in onze behoeften te voorzien. Beschouw bijvoorbeeld de volgende commentaren van personen die de gang van zaken op het religieuze toneel gadeslaan: „De diepste reden voor onmenselijke beestachtigheid is van religieuze aard” (National Review). „De voornaamste motivatie voor oorlog is niet meer hebzucht maar religie” (Toronto Star). „De holocaust ’was geheel en al het werk van gedoopte christenen’.” — The Tampa Tribune.

Is het dan zo vreemd dat mensen afwijzend staan tegenover de aanspraken die religie erop maakt dat ze in onze behoeften voorziet? Zij hebben haar vruchten gezien. Een voorbeeld: „Het sjintoïsme, de inheemse godsdienst van Japan, had niet alleen van harte haar steun verleend aan het oorlogsapparaat, maar had zelfs de essentiële beweegreden ervoor verschaft”, zei The Christian Century. Hoeveel religies hebben exact dat gedaan — ’van harte steun verleend aan het oorlogsapparaat’! Denk aan de bloedbaden en vergeldingsmaatregelen van boeddhisten en hindoes op Sri Lanka, de moorden en gruwelen waarbij katholieken en protestanten in Ierland betrokken zijn — ach, er lijkt geen eind aan de lijst te komen! „Hindoes, moslims, Sikhs en andere sekten vergieten elkaars bloed al eeuwen in India”, weeklaagde U.S.News & World Report.

Anderen zien religie wellicht niet als een kracht ten kwade, maar beschouwen haar beslist ook niet als een sterke kracht ten goede. De National Catholic Reporter sprak over „het falen van de traditionele kerk om op afdoende wijze in menselijke behoeften en noden te voorzien”. En het blad Liberty zei dat de samenleving de geestelijke schijnt te beschouwen als een „zegener-heiliger-trooster” die alleen bij ceremoniële gelegenheden te voorschijn wordt gehaald. Het blad voegde eraan toe: „Veel mensen bezien hem als de bedienaar van de status-quo.” Beziet u religie in dat licht — weinig kans dat ze ons kwaad doet, maar ook weinig kans dat ze ons veel goed doet?

Religie in deze tijd vertoont sterke overeenkomst met wat ze was toen Jezus Christus op aarde was. Hij zei dat de religieuze leiders van zijn tijd God alleen maar met hun lippen eerden. Het resultaat van hun praktijken was dat zij de lasten van de mensen verzwaarden in plaats van in hun behoeften te voorzien. „Zij binden zware vrachten samen en leggen die op de schouders der mensen”, zei hij (Matthéüs 23:4). Thans belooft religie veel, maar schijnt slechts heel weinig waar te maken. Is er dus enige reden om te geloven dat religie in onze behoeften kan voorzien?