Bileam — Geschiedenis of mythe?

VOLGENS het bijbelboek Numeri was Bileam, de zoon van Beor, een huurprofeet (Numeri hfdst. 22–24). Zijn naam komt in maar liefst acht verschillende bijbelboeken voor, onder meer in brieven van de hand van de christelijke schrijvers Petrus en Judas. Bileam leefde in de vijftiende eeuw v.G.T. in het dal van de bovenloop van de Eufraat. Hij verhuurde zich aan Balak, de koning van Moab, die hem vervloekingen over de natie Israël wilde laten uitspreken. Was Bileam nu een historische persoon of slechts een joods verzinsel?

Volgens een verslag in de Biblical Archaeology Review (september/oktober 1985) hebben archeologen die in het centrale gedeelte van het Jordaandal aan het werk zijn een opmerkelijke bevestiging gevonden van de historiciteit van Bileam. Tijdens hun opgravingswerkzaamheden in Tell Deir Alla, iets ten noorden van de rivier die in de bijbel als de Jabbok bekendstaat, ontdekten zij enkele fragmenten pleisterkalk waarop oud Semitisch schrift stond. In de afgelopen paar jaar zijn deze fragmenten zorgvuldig gedateerd, aaneengevoegd en ontcijferd.

De Franse onderzoeker André Lemaire legt uit dat de fragmenten werden onderworpen aan radiokoolstoftests en verklaart: „Volgens deze tests moesten de inscripties gedateerd worden op omstreeks 800 v.Chr., met een speelruimte van zeventig jaar naar beide kanten.” En wat staat erop? Volgens de reconstructie van Lemaire luidt de tekst gedeeltelijk als volgt (de letters tussen teksthaken zijn ingevoegd daar de betreffende fragmenten ontbreken):

„1. Inscriptie van [Bi]leam [zoon van Beo]r, de man die een ziener der goden was. Zie, de goden kwamen tot hem in de nacht en [spraken tot] hem 2. Volgens deze woor[d]en, en zij zeiden tot [Bilea]m, zoon van Beor . . . en hij weende 4. Intens en zijn volk kwam tot hem en z[ei] tot Bileam, zoon van Beor: ’Waarom vast gij en waarom weent gij?’”

Klaarblijkelijk stond de tekst het publiek ongeveer 2800 jaar geleden ter beschikking om te lezen, aangezien hij deel uitmaakte van een tamelijk lange muurinscriptie. Hoewel er hiaten in de tekst zijn, wordt Bileam duidelijk genoemd. Ook al dateert de inscriptie van omstreeks 700 jaar na de gebeurtenissen, het is duidelijk dat Bileam als historische persoon en profeet aanvaard werd.

Deze muurinscripties liggen ettelijke honderden jaren dichter bij de in de bijbel beschreven gebeurtenissen dan de oudste thans beschikbare handschriften. Ze vormen een bewijsstuk te meer dat de bijbel een betrouwbaar verslag van de oude geschiedenis bevat. — 2 Timótheüs 3:16, 17.