Een unieke rots in Athene

TEN westen van de Atheense Acropolis en daarvan door een klein dal gescheiden, ligt een kalksteenheuvel die de Grieken de Areópagus noemen. De afmetingen zijn niet bijster indrukwekkend: de lengte bedraagt ongeveer 300 meter, de grootste breedte iets meer dan 120 meter, en de hoogte zo’n 115 meter. Wat deze rotsformatie zo uniek maakt, zijn de buitengewone gebeurtenissen uit zowel de wereldse als de bijbelse geschiedenis die zich daar hebben voorgedaan.

Letterlijk betekent de naam Areópagus „Heuvel van Ares” of „Marsheuvel”. Mars is de Romeinse tegenhanger van de Griekse Ares, de god van de oorlog. Volgens de mythe werd daar de eerste rechtszitting gehouden, en wel over een bizarre moordzaak onder de goden. Ares stond terecht omdat hij de zoon van de zeegod Poseidon had gedood. Zo kreeg de rots een voorname plaats in de juridische en politieke aangelegenheden van het oude Athene. Uiteindelijk werd daar het eerste gerechtshof van de stad gevestigd, dat de naam Hof, of Raad, van de Areópagus, of kortweg de Areópagus, kreeg.

Het staat niet vast wanneer het Hof precies in werking getreden is, maar tegen de zevende eeuw v.G.T. oefende het heel wat invloed uit op alle stadszaken en werden de leden gekozen uit de aristocratie en de rijken, de elite van het volk. In de loop der tijden verloor het Hof echter veel van zijn macht aan de stedelijke magistraten en de volksrechtbank. De rechterlijke bevoegdheid van de Raad werd beperkt tot moordzaken en kwesties van religie en onderwijs.

Ten tijde van Pericles (ca. 495-429 v.G.T.) werd bijvoorbeeld bericht dat de Areopagieten personen berechtten die de „heilige olijfbomen”, waarvan olijfolie voor de heilige dienst werd gewonnen, hadden ontwijd. Het Hof van de Areopagieten werd beschouwd als de bewaker en hoeder van moraal en religie, en moest de stad tegen ongewenste „vreemde godheden” beschermen. Wie zich in de geschiedenis heeft verdiept, zal zich het interessante feit nog wel herinneren dat de beroemde filosoof Socrates (470-399 v.G.T.) door het Atheense hof juist om dergelijke redenen werd veroordeeld: omdat hij „de jeugd bedierf” en „niet geloofde aan de goden van de staat, maar aan andere nieuwe goddelijke wezens”.

Als de Areópagus moordzaken behandelde, werden de zittingen gewoonlijk in de open lucht gehouden, opdat „de rechters en de aanklager niet bezoedeld zouden worden door met de misdadiger onder één dak bijeen te worden gebracht”. De procedure vereiste dat de aanklager plaatsnam op een steen die Onverbiddelijkheid heette, terwijl de beklaagde op een steen werd geplaatst die Wandaad werd genoemd. Thans zijn bovenop de heuvel twee witte stenen te bezichtigen waarvan men zegt dat ze tot het decor van de toenmalige rechtbank behoren. Andere zaken werden waarschijnlijk behandeld in de zogeheten Koninklijke Zuilengang (Stoa Basileios) aan de agora, de marktplaats, die in het dal onder de Areópagus lag.

De bekendste historische gebeurtenis die zich op de Areópagus heeft afgespeeld, staat echter opgetekend in de bijbel, in Handelingen hoofdstuk 17. Het is het bezoek van de apostel Paulus aan Athene, waar hij „midden op de Areópagus” zijn gedenkwaardige redevoering hield. — Handelingen 17:22.

Tijdens zijn bezoek aan Athene raakte Paulus „geprikkeld toen hij zag dat de stad vol afgodsbeelden was”. Dit bewoog hem ertoe met de mensen op de agora veelvuldig te redeneren over „het goede nieuws van Jezus en de opstanding”. Blijkbaar wekte deze boodschap de nieuwsgierigheid van het volk, vooral van de Epikurische en Stoïsche filosofen, en zij lieten Paulus op de Areópagus uitvoeriger vertellen over de „vreemde godheden” en de „nieuwe leer”. — Handelingen 17:16-34.

Paulus nam de gelegenheid te baat en hield een moedig en krachtig pleidooi voor het goede nieuws omtrent Jezus. Zijn redevoering is een meesterstuk van logica en weerlegging; er gaat thans nog evenveel kracht van uit als toen de Atheners het betoog voor het eerst hoorden. Tegenwoordig bevindt zich aan de voet van de rots, aan de westkant, een bronzen plaquette ter herinnering aan deze gebeurtenis. De rede van Paulus staat er voor iedereen zichtbaar in grote Griekse kapitalen of hoofdletters in gegraveerd. Het is een stil getuigenis, niet alleen van de lange en unieke geschiedenis van deze rots, maar ook van de historische authenticiteit van de bijbel.