Theologen struikelen over Gods naam
HOE heeft Gods naam voor geestelijken en theologen een struikelblok kunnen vormen?
In de eerste plaats schijnt het feit dat Gods naam uit de bijbel werd verwijderd, een belangrijke leerstellige fout in de hand gewerkt te hebben. Zoals in het voorgaande artikel werd uiteengezet, is men er „ergens omstreeks het begin van de tweede eeuw” mee begonnen de goddelijke naam in het „Nieuwe Testament” door „Here” of „God” te vervangen. Dit veroorzaakte een identificatieprobleem: Welke Heer werd er bedoeld?
Er komen in de Hebreeuwse Geschriften teksten over Jehovah voor die in het „Nieuwe Testament” worden aangehaald in een context waarin over de Zoon wordt gesproken (Jes. 40:3 — Matth. 3:3 — Joh. 1:23; Joël 2:32 — Rom. 10:13; Ps. 45:6, 7 — Hebr. 1:8, 9). Dit is begrijpelijk, want Jezus was de belangrijkste vertegenwoordiger van de Vader. Op een overeenkomstige wijze werd er zelfs over een engel gesproken alsof hij Jehovah was, omdat hij in een vertegenwoordigende hoedanigheid voor Jehovah dienst verrichtte (Gen. 18:1-33). Welke uitwerking kan het echter gehad hebben dat Gods naam werd verwijderd?
In de Journal of Biblical Literature wordt gezegd:
„In veel passages waarin de personen van God en Christus duidelijk te onderscheiden waren, moet de verwijdering van het tetragram heel wat dubbelzinnigheid hebben veroorzaakt. . . . Toen de verwarring als gevolg van de verandering van de goddelijke naam in de aanhalingen eenmaal was veroorzaakt, verbreidde dezelfde verwarring zich naar andere delen van het NT, waar in het geheel geen aanhalingen in het spel waren.”
Klaarblijkelijk in het besef dat dit tot de ontwikkeling van de drieëenheidsleer kan hebben bijgedragen, worden in het artikel de vragen gesteld:
„Heeft zulk een herstructurering van de tekst aanleiding gegeven tot de latere christologische [over de aard van Christus] strijdpunten binnen de kerk, en waren de NT-passages die bij deze strijdpunten betrokken waren, identiek met die welke in het NT-tijdperk klaarblijkelijk in het geheel geen problemen veroorzaakten? . . . Zijn [huidige christologische] studies gebaseerd op de NT-tekst zoals die in de eerste eeuw verscheen, of zijn ze gebaseerd op een veranderde tekst, die een tijd in de kerkgeschiedenis vertegenwoordigt toen het verschil tussen God en Christus in de tekst werd vertroebeld en in de geest van kerkmensen werd verdoezeld?”
De verwijdering van Gods naam uit het „Nieuwe Testament” kan dus tot de latere aanvaarding van de drieëenheidsleer hebben bijgedragen, welke in het geheel niet in de oorspronkelijke bijbel werd onderwezen.
Een tweede struikelblok voor theologen houdt verband met de uitspraak van de Naam. Hij wordt in het Hebreeuws met vier medeklinkers geschreven, die gewoonlijk als JHWH of JHVH worden getranscribeerd. In het Israël uit de oudheid leerde iemand de uitspraak zoals die uit vroeger tijden was overgeleverd. Te eniger tijd na 70 G.T. is de juiste uitspraak echter klaarblijkelijk verloren gegaan. Toen latere joodse afschrijvers de medeklinkers van klinkertekens voorzagen, ten einde de lezer te helpen, gebruikten zij tekens voor Adonaj (Here) en Elohiem (God), hetgeen tot de vorm „Jehovah” leidde.
Veel hebraïci zijn thans voorstanders van de uitspraak „Jahweh”. Toch kan niemand thans werkelijk met zekerheid zeggen hoe bijvoorbeeld Mozes de goddelijke naam heeft uitgesproken.
In Vetus Testamentum (okt. 1962) verklaarde Dr. E. C. B. Maclaurin: „Nogmaals moet worden gezegd dat er geen afdoend vroeg bewijs is dat de naam ooit als Jahweh is uitgesproken, terwijl er wel zeer veel vroege bewijzen zijn voor Hoe’, Jah, Jo-, Jaoe-, -jah en misschien -jo.” Dr. M. Reisel zei in The Mysterious Name of Y.H.W.H. dat de „vocalisatie van het tetragram oorspronkelijk JeHoeaH of JaHoeaH geweest moet zijn”. Toch was kanunnik D. D. Williams van Cambridge van mening dat „de aanwijzingen te kennen geven, ja, bijna bewijzen, dat Jahweh niet de ware uitspraak van het tetragram was, . . . De Naam zelf was waarschijnlijk JAHOH.” — Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft, Deel 54.
De meeste talen hebben een gebruikelijke manier om Gods naam te spellen en uit te spreken, hetgeen van taal tot taal verschilt. In het Italiaans is het Geova, in het Fidjiaans is het Jiova en in het Deens is de naam Jehova. Waarom zou iemand erop staan dat alle mensen er thans moeite voor moeten doen de een of andere oude Hebreeuwse uitspraak te imiteren waarover zelfs autoriteiten het niet eens kunnen worden? Het is zoals de Tübinger professor Gustav Oehler in een boek zei waarin verscheidene uitspraken werden besproken:
„Van nu af gebruik ik het woord Jehovah, aangezien deze naam thans in werkelijkheid meer ingeburgerd is geraakt in onze woordenschat en niet verdrongen kan worden, zoals het ook onmogelijk is de gebruikelijke vorm Jordaan door het juistere Jarden te vervangen.”
Dit is een praktische zienswijze, aangezien personen hierdoor in staat worden gesteld een alom bekende uitspraak te gebruiken waardoor de Schepper en God die ons ertoe aanspoort zijn naam te gebruiken, nog altijd duidelijk wordt geïdentificeerd (Jes. 42:8; Rom. 10:13). Veel theologen hebben er in plaats hiervan echter de voorkeur aan gegeven zich aan spitsvondige haarkloverijen over technische bijzonderheden over te geven en zijn in de strik gevallen Gods naam te mijden.