Zult u zich de moeite getroosten eerlijk te zijn?

„DE ZEKERSTE manier om arm te blijven, is een eerlijk mens te zijn.” Bent u het met deze opvatting, die Napoleon meer dan anderhalve eeuw geleden onder woorden bracht, eens? Velen in deze tijd wel.

Een steeds groter aantal mensen beschouwt oneerlijkheid als een aanvaarde levenswijze, een ’noodzakelijk kwaad’ om in het huidige samenstel van dingen in leven te blijven. Eerlijkheid wordt daarentegen door velen beschouwd als een teken van zwakheid, ja, als een uitnodiging aan anderen om van iemand te profiteren.

Hoe denkt u over de kwestie van eerlijkheid? Bent u het met bovenstaande zienswijzen eens of bent u van mening dat eerlijkheid iets begerenswaardigs is, iets waarvoor het de moeite waard is zich in te spannen? De bijbel laat geen ruimte voor twijfel open. Hoe dan wel?

Lezers van de bijbel worden aangemoedigd ’navolgers van God te worden’ en ’nauwkeurig in Christus’ voetstappen te treden’ (Ef. 5:1; 1 Petr. 2:21). Jehovah zelf is volmaakt eerlijk, „een God van getrouwheid, bij wie geen onrecht is”. En ten aanzien van Jezus Christus lezen wij: „Hij heeft geen zonde begaan, noch werd er bedrog in zijn mond gevonden” (Deut. 32:4; 1 Petr. 2:22). Allen die Gods goedkeuring willen verwerven, moeten eveneens de goddelijke hoedanigheid van eerlijkheid ten toon spreiden.

Bent u bereid zich de moeite te getroosten die hiervoor nodig is? Als dit zo is, zult u dagelijks tegenover situaties komen te staan die een uitdaging vormen en uw eerlijkheid op de proef stellen. Wat zijn enkele van deze situaties?

Bepaalde voorrechten die werkgevers aan hun werknemers geven, kunnen een uitdaging voor hun eerlijkheid vormen. Sommigen geven hun personeel speciale kortingen. Misschien is dit ook zo waar u werkt. Zo ja, betekent dit dan dat u voor iedereen die u maar een plezier wilt doen, dingen kunt kopen? Of geldt de speciale korting alleen voor uzelf en uw gezin? En wat valt er te zeggen over de auto of andere dingen van de firma voor persoonlijk gebruik? Indien u niet zeker bent van de gedragslijn die uw werkgever in zulke zaken volgt, zult u zich dan de moeite getroosten eerlijk te zijn en ernaar te vragen? Indien u dit doet, vergewis u er dan van dat u het aan degene vraagt die is gerechtigd u naar waarheid te antwoorden.

Beschouw ook Jezus’ gebod: „Betaalt caesar daarom terug wat van caesar, maar God wat van God is” (Matth. 22:21). Dit omvat „aan hem die vraagt om de belasting, de belasting” te betalen (Rom. 13:7). In gevallen waar de verschuldigde belasting door de werkgever niet van het loon of salaris wordt ingehouden, eist de eerlijkheid dat men zich persoonlijk moeite getroost. Waarom?

Velen zijn zelfstandig. Sommigen, zoals kelners en serveersters, verrichten dienstverlenende arbeid, waarbij een groot deel van hun inkomsten in de vorm van fooien komt. Anderen verrichten naast hun normale arbeid nog ander werk, waarvoor zij een vergoeding ontvangen. In de meeste gevallen wordt hiervan geen belasting afgetrokken.

Sommigen zoeken naar een mogelijkheid om de zware belastingdruk te verminderen door slechts een gedeelte van hun inkomsten aan de belasting op te geven, maar niet alles. Omdat de kans ontdekt te worden gering is, stellen zij zich op het standpunt dat ’wat de regering niet weet, haar ook niet deert’.

Eerlijkheid vereist ook dat men zich moeite getroost in verband met datgene waarin ’caesar’ of de regering van het land op sociaal gebied voor de mensen voorziet. Sommige landen, zoals het onze, hebben sociale voorzieningsregelingen. Hiertoe behoort het verlenen van financiële hulp — bijstand genoemd — aan mensen die niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien.

Deze voorziening heeft aanleiding gegeven tot veel oneerlijkheid. Van hogerhand heeft men zijn bezorgdheid uitgesproken over het gemak waarmee soms bijstand wordt verkregen, terwijl er slechts minimale navraag naar is gedaan of degene die de uitkering krijgt er wel voor in aanmerking komt. In de Verenigde Staten is gebleken dat van de 500.000 personen die een uitkering kregen, 4,9 percent helemaal niet voor bijstand in aanmerking kwam en meer dan 7,9 een te hoge uitkering kreeg.

Er zijn allerlei omstandigheden waarin men er vastberaden moeite voor moet doen eerlijk te zijn wanneer men tegenover de verleiding komt om op een schijnbaar gemakkelijke manier aan geld te komen. Iemand kan bijvoorbeeld een tijdlang voor een sociale uitkering in aanmerking komen maar dan, door een huwelijk of doordat hij werk of meer inkomen krijgt, in een andere situatie geraken. Volgens de wet dient hij nu misschien een kleinere of helemaal geen uitkering te krijgen. Zal hij zich de moeite getroosten eerlijk te zijn en de desbetreffende instantie over zijn veranderde situatie in kennis stellen?

Sommigen doen dit niet en redeneren dat zolang de regering geen onderzoek instelt alles in orde is. Maar zelfs als men de betrokken instantie wel heeft ingelicht, kan het zijn dat men ten gevolge van slordigheid of onverschilligheid van het kantoorpersoneel toch dezelfde uitkering blijft ontvangen.

Wat zou u doen als u in die situatie kwam? Zou u het geld aannemen en redeneren dat het u door de fout of nalatigheid van iemand anders toekomt? Of zou u weigeren iets aan te nemen waarop u volgens de wet geen recht hebt? De bijbel kan u helpen de juiste beslissing te nemen. Hoe dan wel?

Om te beginnen onthult de bijbel dat „de ogen van Jehovah . . . op elke plaats [zijn], terwijl ze de slechten en de goeden gadeslaan”. Hij ziet alles wat wij doen en dit dient op zichzelf een krachtige aansporing te vormen ons altijd eerlijk te gedragen. — Spr. 15:3; vergelijk Psalm 139:1-12.

Dan veroordeelt God ook ronduit bedrog en diefstal. In Efeziërs 4:25 lezen wij: „Nu gij daarom onwaarheid hebt weggedaan, spreekt waarheid, een ieder van u met zijn naaste.” Onwaarheid omvat natuurlijk regelrecht liegen. Maar wat valt er te zeggen over opzettelijk inlichtingen achterhouden die caesar moet weten? Is dat soms een mindere vorm van onwaarheid?

Het gebod van de bijbel is duidelijk: „Wie steelt, stele niet meer.” Een christen heeft niet de wens in het bezit te komen van iets wat hem niet toekomt, zelfs al wordt dit misschien door een fout of vergissing van iemand anders gemakkelijk gemaakt. In plaats daarvan werkt een volgeling van Christus liever hard „door met zijn handen goed werk te doen”. — Ef. 4:28.

Eerlijkheid beveelt zichzelf ook op vele positieve manieren aan. De belangrijkste hiervan staat voor ons beschreven in Spreuken 3:32: „Want de slinkse persoon is iets verfoeilijks voor Jehovah, maar Zijn vertrouwelijke omgang is met de oprechten [of eerlijken].”

Degenen die zulk een voortreffelijke verhouding tot de Schepper aankweken, weten dat zij niet hun toevlucht behoeven te nemen tot slinksheid en bedrog om aan hun levensbenodigdheden te komen. Als zij ’eerst het koninkrijk en Zijn rechtvaardigheid blijven zoeken’, waartoe ook eerlijkheid behoort, ’worden al deze andere dingen hun toegevoegd’, zo wordt hun verzekerd. — Matth. 6:33.

Door de bijbel te bestuderen, raakt iemand er ook van overtuigd dat ’het gelukkiger is te geven dan te ontvangen’. Het gevolg? Men wordt bevrijd van de zorgen van het materialisme en geniet een welzijn dat niet in guldens en centen kan worden uitgedrukt. — Hand. 20:35.

Ja, eerlijkheid kost moeite. Een voortreffelijke verhouding tot Jehovah God en de daarmee gepaard gaande zegeningen maken de krachtsinspanning echter ruimschoots de moeite waard. Zult u zich de moeite getroosten eerlijk te zijn?