Het Latijn en de christelijke Griekse Geschriften

TEGENWOORDIG is het Latijn een dode taal. Er is echter een tijd geweest dat het een zeer belangrijke, levende taal was. Ten gevolge van de veroveringen van het keizerlijke Rome werd het niet alleen in alle delen van Italië gesproken, maar ook in Gallië (Frankrijk), Spanje en het noordelijke deel van Afrika, en het was eveneens de officiële taal in alle overige Romeinse provincies.

De geschiedenis maakt melding van ongeveer vier algemene perioden in de Latijnse literatuur. De eerste duurde van de preliteraire of prehistorische oorsprong van het Latijn tot 240 v.G.T. De tweede, de preklassieke periode, duurde van die tijd tot ongeveer 80 v.G.T. De derde periode, die velen in tweeën verdelen, duurde van 80 v.G.T. tot 14 G.T. en staat bekend als de gouden klassieke periode. De vierde, de „zilveren” periode, duurde van 14 G.T. tot 130 G.T. In de daaropvolgende eeuwen ging het Latijn langzaam aan achteruit en gedeelten ervan werden in de verschillende Romaanse talen, het Italiaans, het Frans, het Spaans, het Portugees en het Roemeens, opgenomen, terwijl het zelf een dode taal werd.

Behalve een literair en politiek leven, had het Latijn ook een godsdienstig leven. In de laatste helft van de tweede eeuw van de gewone tijdrekening begonnen de religieuze machthebbers van Rome het Grieks door het Latijn te vervangen als de taal van het Romeinse bisdom.a Na ongeveer zeventien eeuwen heeft het Tweede Vaticaanse Concilie toestemming gegeven terug te keren tot het gebruiken van de landstaal tijdens de mis.

Eeuwenlang was het Latijn, hoewel het bij het gewone volk in onbruik geraakte, niet alleen de officiële taal van de Kerk van Rome, maar ook van de hele beschaving (samen met het Grieks), daar heel veel geleerde schrijvers, onder wie aanzienlijke personen als Maarten Luther en Sir Isaac Newton, van het Latijn gebruik maakten. Het Latijn van de klassieke literatuur die tot op onze tijd is blijven bestaan, was de schrijftrant die door de geleerde en voorname klassen werd gebruikt, hoewel er een algemeen, een gewoon Latijn was zoals er ook een tijdlang koinè Grieks was geweest. Doktoren, apothekers en plantkundigen gebruiken in hun beroep nog steeds Latijn.

De meeste Europese talen ontlenen hun alfabet aan het Latijn, dat het op zijn beurt weer van de Grieken heeft overgenomen. De helft van de woorden in de Engelse taal stammen van het Latijn. Ook in het Nederlands zijn de ontleningen uit het Latijn uiterst talrijk.

Daar het Latijn de taal van het keizerlijke Rome was en daardoor de officiële taal in Palestina ten tijde van Christus, is het niet verwonderlijk in de christelijke Griekse Geschriften enkele latinismen aan te treffen. Het woord „Latijn” komt zelf maar eenmaal voor in de moderne bijbelvertalingen, namelijk in Johannes 19:20, waar ons wordt verteld dat het opschrift dat aan de martelpaal boven Jezus hing, ook in het Latijn stond.

Voornamelijk in de evangeliën van Markus en Matthéüs worden latinismen aangetroffen, terwijl Markus er meer gebruikt dan enige andere bijbelschrijver; dit verleent geloofwaardigheid aan het standpunt dat hij zijn evangelie in Rome en voor Romeinen schreef. De apostel Paulus, schrijver van veertien van de zevenentwintig boeken van de christelijke Griekse Geschriften, gebruikt bijna geen latinismen en in de Griekse Septuaginta-vertaling van de Hebreeuwse Geschriften komen ze helemaal niet voor.

In de christelijke Griekse Geschriften komt het Latijn in verschillende vormen voor. Zo staan er meer dan veertig namen van personen en plaatsen in die eigenlijk Latijn zijn, zoals Aquila, Lukas, Markus, Paulus, Cesaréa en Tibérias. Er staan ook zo’n dertig woorden op militair, rechtskundig, financieel en huishoudelijk gebied in, zoals centurio (legerofficier), colonia (kolonie), denarius („penning”), speculator (lid van een lijfwacht), titulus (titel) en sicarius (moordenaar).

Er staan ook bepaalde Latijnse uitdrukkingen die tot het taaleigen behoren in de christelijke Griekse Geschriften. Hiertoe behoren „de schare wenste te bevredigen” (Mark. 15:15), „dat is uw zaak” (Matth. 27:4), en „voldoende borgtocht . . . hadden ontvangen”. — Hand. 17:9.

Dan zijn er ook bepaalde bijvoeglijke naamwoorden in de christelijke Griekse Geschriften die volgens Robertson, een autoriteit op het gebied van het Grieks, meer op Latijnse dan op Griekse manier zijn gevormd. Hiertoe behoren Herodianoi (Mark. 3:6), Christianoi (Hand. 26:28) en Philippianoi. — Fil. 4:15.

Het bestaan van latinismen in de christelijke Griekse Geschriften is voor mensen die van de bijbel houden van meer dan alleen maar theoretisch belang. Het is in overeenstemming met het feit dat de bijbel vertelt dat Palestina in de tijd van Christus door Rome bezet was. Daar deze latinismen in de beste Griekse geschriften van dezelfde periode zijn gevonden, bewijst dat de christelijke Griekse Geschriften inderdaad in de tijd werden geschreven waarover ze handelen. Dit feit vormt daarom een verder bewijs van de authenticiteit van de christelijke Griekse Geschriften.

[Voetnoten]