Streef ernaar consequent te zijn
„CONSEQUENTIE, je bent een juweel!” Deze uitdrukking hoort men wel eens wanneer iemand opvallend inconsequent is. En doordat wij allen onvolmaakt zijn, zullen wij waarschijnlijk allemaal nu en dan inconsequent zijn.
Dit wil echter niet zeggen dat wij er niet naar dienen te streven consequent te zijn. Dit moeten wij wel degelijk, want consequentie betekent „het streng doorvoeren van, het trouw blijven aan beginselen”; het volgen van „een vaste en logische handelwijze”; „overeenstemming tussen gedrag of praktijk en verklaringen”. Met andere woorden, wij moeten dat wat wij prediken, in praktijk brengen en ons niet van het volgen van een juiste handelwijze laten weerhouden. De Schepper, Jehovah God, en zijn Zoon, Jezus Christus, zijn consequent en wij dienen hen hierin na te volgen. — Matth. 5:48; Hebr. 6:18; 13:8, NW.
Omdat inconsequentie een veel voorkomend menselijk gebrek is, behoeft het ons niet te verbazen dat schrijvers vaak kleinerend over consequentie spreken. „Wees niet ’consequent’, maar wees eenvoudig jezelf” heeft een beroemd Amerikaans rechtsgeleerde eens gezegd. Had zijn opmerking echter zin? Volgens de woordenboeken niet. Een andere schrijver zei over dit onderwerp: „Consequentie is het kenmerk van een zich niet ontwikkelende geest”, alsof consequentie vooruitgang zou uitschakelen. Dat is niet het geval. En een populair Amerikaans essayist schreef jaren geleden: „Met consequentie heeft een grote ziel eenvoudig niets uit te staan.” Zijn de natuurwetten echter niet consequent? Beslist, en ze zijn het voortbrengsel van de grootste Ziel in het universum. — Jer. 51:14, SV.
De mogelijkheid bestaat dat sommigen de waarde van consequentie kleineren omdat zij niet aan de eisen die consequentie aan hen stelt, wensen te voldoen. Zo vertelt een historicus dat Thomas Jefferson, de man die door vele Amerikanen als de democraat, de vrijheidsstrijder bij uitnemendheid wordt beschouwd, blijkbaar niets inconsequents zag in zijn felle veroordeling van de slavernij en het feit dat hij zelf vele slaven hield. En alhoewel hij predikte dat de ’dwaling niet gevreesd behoeft te worden zolang de rede vrij is ze te bestrijden’, was hij niettemin zo inconsequent ernaar te streven de Universiteit van Virginia tot een bolwerk van zijn unitarische religieuze denkbeelden en zijn republikeinse politieke filosofie te maken. — Annals of the American Academy of Political and Social Science, mei 1963.
De bijbel, de enige veilige gids die de mens bezit, vergoelijkt inconsequentie niet; de bijbel ziet inconsequentie niet door de vingers. In plaats daarvan wordt inconsequentie door de gehele bijbel heen krachtig veroordeeld. Hoe heeft Jezus, de Zoon van God, de inconsequentie van de religieuze leiders van zijn tijd niet ronduit aan de kaak gesteld! Zij beweerden Abrahams kinderen te zijn, maar zij deden de werken van Abraham niet. Zij beweerden in Mozes te geloven, maar indien dit zo was, zouden zij ook in Jezus geloofd hebben, want Mozes had over Jezus geschreven. — Joh. 5:44-47; 8:39, 40, NW.
Deze mannen waren op Mozes’ stoel gaan zitten en zij onderwezen zijn wetten, maar brachten zij dat wat zij predikten in praktijk? Neen, zij waren inconsequent. „Zij zeggen het wel, maar volbrengen het niet”, verklaarde Jezus. — Matth. 23:2, 3, 24, NW.
De apostel Paulus, die toch een geleerd man was, kleineerde de waarde van consequentie niet, zoals geleerde mannen van deze tijd dit maar al te gemakkelijk doen. In navolging van Jezus voer hij krachtig uit tegen joden die zich aan inconsequentie schuldig hadden gemaakt: „Gij echter die een ander onderwijst, onderwijst gij uzelf niet? Gij die predikt: ’Steel niet’, steelt gij? Gij die zegt: ’Pleeg geen overspel’, pleegt gij overspel?” — Rom. 2:17, 21, 22, NW.
Men hoort thans vooral vanaf de kansels veel inconsequente uitspraken. Mannen beweren christelijke bedienaren van het evangelie te zijn en toch maken zij de bijbelse verslagen over de schepping, de vloed in Noachs tijd, enzovoorts — gebeurtenissen waarover Jezus Christus sprak als historische feiten — belachelijk. Heeft Jezus bovendien niet gezegd: „Uw woord is waarheid”? En voor zover het Jezus betreft, in die tijd bestond Gods geschreven Woord uit de Hebreeuwse Geschriften. — Joh. 17:17; Matth. 19:3-6; 24:37-39, NW.
Nu is het niet zo dat het vereiste consequent te zijn, alleen door de geestelijkheid met voeten wordt getreden. Er zijn ook heel veel mensen die zich luidkeels beroemen op hun patriottisme, waarvan zij veel vertoon maken door met vlaggen te zwaaien, de vlag te groeten, het volkslied te zingen en nationale feestdagen te vieren. Zij verraden zich echter door hun land te bedriegen wanneer het op het betalen van belasting aankomt.
Ook ouders schieten in hun optreden tegenover hun kinderen vaak te kort in consequentie. Zij waarschuwen hun kinderen dat zij straf zullen krijgen als zij dit of dat doen; de kinderen gaan hun gang en doen het toch en de ouders negeren de ongehoorzaamheid. Of een ouder straft de ene dag een kind omdat het iets heeft gedaan en de volgende dag kan het kind ongestraft hetzelfde doen. Inconsequentie treedt ook aan het licht — en dat is nog het ergst — wanneer een ouder een kind zegt niet te liegen, te stelen, te roddelen, enzovoorts, en het kind dan de ouder juist deze dingen ziet en hoort doen.
Hoe komt het dat mensen inconsequent zijn? Soms is het misschien eenvoudig aan nonchalance toe te schrijven; ook zelfzucht zou de oorzaak kunnen zijn. Inconsequentie zou echter ook te wijten kunnen zijn aan het ontbreken of het niet erkennen van een vaste en gezonde maatstaf waardoor men zich laat leiden.
De Schepper van de mens, Jehovah God, heeft hem een veilige gids gegeven, zijn Woord, de bijbel. De bedoeling is, dat deze dient als ’een lamp voor onze voet en een licht op ons pad’. Gods Woord staat vol met gezonde raad die alle situaties en verhoudingen in het leven bestrijkt. Enerzijds wordt ons erin getoond dat wij alleen ’Jehovah God moeten aanbidden’, en anderzijds dat ’alle dingen die wij de mensen graag voor ons zouden zien doen, wij voor hen moeten doen’. — Ps. 119:105; Matth. 22:37-39; 4:10; 7:12, NW.
Meer nog, de bijbel voert ook de reden aan voor een consequente rechtvaardige gedragslijn, door ons de vreze Jehovah’s in te prenten; deze houdt in het kwade te haten en vormt het begin van wijsheid. Wanneer wij de weg der consequentie bewandelen, zullen wij zowel tot onze Maker, Jehovah God, als tot onze medemens in een goede verhouding komen te staan. Wij zullen nu vrede des geestes en geluk genieten en in het volmaakte nieuwe samenstel van dingen dat zo dicht voor de deur staat, eindeloos leven. Het vereiste consequent te zijn, betekent een uitdaging, maar nemen wij die uitdaging aan, dan zullen wij gelukkig zijn.