Verbijsterende verkiezingen in Canada

OP 18 juni 1962 werden er in Canada verkiezingen gehouden. Minister-president J. Diefenbaker, wiens Conservatieve partij sinds 1957 aan de regering was geweest, legde zijn beleid aan het kiezerscorps voor een vroeg om een hernieuwing van zijn regeringsmandaat voor de komende vier jaren. Nadat de stemmen echter geteld waren, heerste er aanzienlijke verbijstering. Geen van de vier aan de verkiezingen deelnemende partijen had een duidelijke meerderheid behaald. De Conservatieven hadden 116 zetels verkregen; de Liberalen 100; de Sociale Crediet Partij kreeg er 30 en de Nieuwe Democratische Partij 19.

De verkiezingsdag die was aangekondigd als de ’dag der beslissing’ bleek de ’dag der besluiteloosheid’ te zijn. Het Canadese volk scheen teleurgesteld te zijn in de regering van Diefenbaker, maar er helemaal niet van overtuigd te zijn dat een van de andere politieke groeperingen iets beters te bieden had.

Ofschoon geen enkele partij een duidelijke meerderheid in het 265 zetels tellende Lagerhuis had, zou op Diefenbaker als leider van de grootste partij de taak rusten een nieuwe regering te formeren. Een dergelijk kabinet zou echter alleen kunnen regeren bij de gratie van de andere partijen, die te allen tijde de minderheidsregering ten val zouden kunnen brengen en nieuwe verkiezingen forceren. Het vooraanstaande Canadese tijdschrift Maclean’s beschreef het resultaat als „Uitstel van executie” en voegde er mistroostig aan toe: „Niemand heeft gewonnen; Canada heeft verloren.”

Wat betekent deze verscheidenheid aan partijen echter voor het bestuur in Canada? De Conservatieven en de Liberalen zijn de twee traditionele partijen en beide gematigd rechts; de Nieuwe Democratische Partij is een socialistische arbeidersgroepering. Van het grootste belang is echter het naar voren treden van de Sociale Crediet Partij met 30 zetels, waarvan 26 uit Quebec. Haar voornaamste woordvoerder is Real Caouette, een rooms-katholiek politicus van Franse afkomst die, toen hem werd gevraagd: „Wie zijn uw politieke helden uit de geschiedenis?” antwoordde: „Hitler en Mussolini”. Het is geen wonder dat er wat onrust in Canada heerst wanneer een man van dat slag het machtsevenwicht tussen de oudere partijen in handen kan hebben.

Tot aan de verkiezingen had Diefenbaker met 203 zetels de meerderheid. Bij deze verkiezingen werden zevenentachtig van deze zetels door andere partijen gewonnen. Wat vormt er de oorzaak van dat zo vele Canadezen hun politieke steun aan een andere partij hebben gegeven?

Gedurende de afgelopen vier jaren heeft men voortdurend met het probleem van werkeloosheid en een vertraging van de opmerkelijke economische expansie die Canada in de jaren onmiddellijk na de oorlog meemaakte, te kampen gehad. De regering handhaafde een ruim uitgavenprogramma zonder voldoende belastingen te heffen om dit te compenseren en verliet zich steeds weer op leningen om het geweldige tekort te dekken. Het Canadese volk en de Canadese regering hadden meer uitgegeven dan het land zich kon veroorloven.

In feite waren een ongunstige handelsbalans en het verlies van het vertrouwen in de Canadese dollar er de oorzaak van geweest dat het zo noodzakelijke buitenlandse kapitaal werd teruggetrokken en er een financiële crisis ontstond. De regering trachtte de werkelijke situatie tot na de verkiezingen te verbergen. Diefenbaker gebruikte in zijn verkiezingscampagne als voornaamste argument dat de regering voorspoed had gebracht, belastingen had verlaagd en het zakenleven floreerde.

Deze flinke woorden kregen een bittere nagalm toen op 31 mei, precies middenin de verkiezingscampagne, de Amerikaanse dollarreserves zo laag werden dat de regering gedwongen werd de wisselkoers van de Canadese dollar op 0.925 per Amerikaanse dollar te stabiliseren ten einde te voorkomen dat deze op de wereldgeldmarkt nog meer zou dalen. Diefenbaker verzekerde het publiek dat deze manoeuvre volgens plan was en dat er geen ernstig probleem bestond.

Vlak na de verkiezingen sprak Diefenbaker de natie echter over de televisie toe en deelde hij mee dat er een belangrijke economische crisis heerste, dat er nieuwe belastingen zouden worden geheven en dat hij de overheidsuitgaven met $250 miljoen zou besnoeien. Hij leende toen meer dan een miljard dollar van het Internationale Monetaire Fonds om de Canadese deviezenreserves op peil te houden. Voor een man die pas een week eerder voorspoed en verlaagde belastingen had aangekondigd, was het moeilijk om deze plotselinge ommekeer plausibel te maken.

Wat zal er nu waarschijnlijk gebeuren? De strategie van een minderheidsregering is, een gedragslijn te volgen die geen controversen doet ontstaan, zodat het niet waarschijnlijk is dat de andere partijen zich tegen haar zullen verenigen. Dit leidt tot een terughoudend en ondoeltreffend bestuur. De situatie werd kort en bondig beschreven door de Kelowna Courier in Brits Columbia: „De algehele uitslag van de verkiezingen was rampzalig voor Canada. Er zijn vele belangrijke problemen die om een oplossing schreeuwen en geen enkele minderheidsregering kan ze met succes oplossen.”