SISTRUM

[Hebr.: mena·‛an·‛imʹ (meervoud), uiteenlopend vertaald met „schellen” (Lu; OB; SV), „bekkens” (LV; PC), „rinkelbellen” (GNB; NBG) en „ratels” (WV)].

Het Hebreeuwse woord komt in de Schrift maar één keer voor en schijnt afgeleid te zijn van een grondwoord dat „trillen, geschud worden” betekent (2 Sam. 6:5). Aangezien het muziekinstrument op een karakteristieke manier werd bespeeld, namelijk door het heen en weer te schudden, en het dus een „ratel” of een „rinkelinstrument” was, geven veel lexicografen en muziekhistorici er de voorkeur aan de Hebreeuwse uitdrukking met „sistrum” weer te geven.

Het sistrum bestond gewoonlijk uit een klein ovaal metalen frame waaraan een handvat bevestigd was. Van nog bestaande oude exemplaren alsook van Egyptische en andere afbeeldingen op monumenten valt af te leiden dat de lengte van het complete instrument varieerde van zo’n 20 tot 45 cm. In het frame zaten enkele losse metalen dwarsstangen die, wanneer ze geschud werden, een scherp, rinkelend geluid voortbrachten. De horizontale stangen konden verschillend van lengte zijn, zodat ze onderscheiden tonen voortbrachten. Bij andere sistrums waren de stangen van ringen voorzien, die bij het schudden rinkelden. Alhoewel het sistrum de enige keer dat het in de bijbel genoemd wordt, verband houdt met een grote feestelijke gebeurtenis, vermelden traditionele joodse bronnen dat het instrument ook bij droevige gelegenheden werd gebruikt.