ARCHELAÜS

(Archela̱üs) [heerser van het volk].

Heerser over Judea; zoon van Herodes de Grote bij zijn vierde vrouw Malthace. Archelaüs werd koning ten tijde dat Jezus als jong kind met Jozef en Maria in Egypte verbleef. Toen Jozef met zijn gezin terugkeerde, ging hij niet in Judea wonen, waar Archelaüs zijn tirannieke heerschappij uitoefende, maar trok hij naar Nazareth in Galilea. — Matth. 2:22, 23.

Herodes de Grote vermaakte zijn zoon Archelaüs bij testament de heerschappij over Judea, Samaria en Idumea, een deel van het koninkrijk dat tweemaal zo groot was als het deel dat hij aan zijn beide andere zonen had toebedeeld, en waarin de belangrijke steden Jeruzalem, Samaria, Joppe en Cesarea lagen. Na de dood van Herodes trachtte Archelaüs zijn heerschappij nog te versterken door in Rome voor Augustus te verschijnen. Ofschoon enkelen zich tegen zijn aanspraak verzetten, onder wie zijn broer en een joodse delegatie, mocht Archelaüs zijn macht behouden, hoewel Augustus hem niet als koning aanstelde, maar als „ethnarch”, als schatplichtig vorst die in rang boven een tetrarch stond. Mattheüs zegt echter niet ten onrechte dat hij „regeerde”, want het plaatselijke leger, met inbegrip van de huursoldaten van Herodes, had hem reeds voordien tot „koning” uitgeroepen.

Archelaüs was een wrede heerser en maakte zich bij de joden zeer impopulair. Toen hij eens een oproer onderdrukte, liet hij op het tempelterrein 3000 joden meedogenloos afslachten; tweemaal zette hij de hogepriester af; zijn echtscheiding en tweede huwelijk waren ook in strijd met de joodse wet. Toen de joden en de Samaritanen zich bij Augustus beklaagden, werd er een onderzoek ingesteld en werd Archelaüs in het 9de of 10de jaar van zijn regering verbannen. Daarna stond Judea onder Romeinse bestuurders. — Zie HERODES.