ABNER

(A̱bner) [vader van lamp, verlichting].

De zoon van Ner, van de stam Benjamin. Eén Samuël 14:50, 51 verwijst klaarblijkelijk naar Abner als de „oom van Saul”, alhoewel deze zinsnede in het Hebreeuws zowel op Abner als op Ner, zijn vader, kan slaan. Josephus spreekt over Abner als Sauls neef, en over hun vaders, Ner en Kis, als broers (De joodse geschiedenis, VI, vi, 6). De geïnspireerde geschiedenis in 1 Kronieken 8:33 en 9:39 schijnt er echter eerder voor te pleiten dat Kis de zoon van Ner en dus de broer van Abner was. In dit geval zou Abner Sauls oom zijn. — Zie ook de tabel onder SAUL.

Abner was de aanvoerder van Sauls leger, dat soms enorme afmetingen aannam, tot ruim 200.000 man (1 Sam. 15:4). Bij speciale gelegenheden zat hij aan de feestdis naast de koning (1 Sam. 20:25). Alhoewel Abner ongetwijfeld een machtig en dapper man was, voelde hij zich niet opgewassen tegen de reusachtige Filistijn Goliath, maar moest hij toezien hoe de jeugdige David een ongeëvenaarde moed tentoonspreidde door deze formidabele tegenstander onschadelijk te maken (1 Sam. 17:48-58). Toen David later als vluchteling in de wildernis van Zif verbleef, kreeg Abner een berisping van David omdat hij in gebreke was gebleven Saul als zijn heer en „de gezalfde van Jehovah” goed te bewaken. — 1 Sam. 26:14-16.

Nadat Saul in de verpletterende nederlaag die de Filistijnen hem toebrachten, was gestorven, week Abner uit naar Mahanaïm in Gilead, aan de overzijde van de Jordaan, en hij nam Sauls zoon Isboseth met zich mee. Alhoewel David te Hebron door de stam Juda tot koning was uitgeroepen, installeerde Abner Isboseth als tegenkoning in Mahanaïm. Abner was duidelijk de sterke man achter de troon en na verloop van tijd wist hij alle stammen, met uitzondering van de stam Juda, op de hand van Isboseth te krijgen. — 2 Sam. 2:8-10.

Ten slotte ontmoetten de legers van de twee vijandige koningen elkaar in een krachtmeting bij de vijver van Gibeon in het gebied van Benjamin, op ongeveer een derde van de afstand tussen Hebron en Mahanaïm. Nadat de twee legers elkaar hadden getaxeerd, stelde Abner voor dat 12 jonge strijders van elk van beide zijden een kampspel zouden opvoeren. De partijen waren zo goed tegen elkaar opgewassen dat allen elkaar afslachtten, wat tot een complete strijd tussen de beide legers leidde. Abners strijdkrachten verloren 18 maal zo veel manschappen als Joabs soldaten en trokken zich in de wildernis terug (2 Sam. 2:12-17, 30, 31). Abner, die door Joabs snelvoetige broer Asaël werd nagezeten, spoorde deze er herhaaldelijk toe aan zijn aandacht naar elders te richten en zijn leven niet op het spel te zetten. Toen Asaël bleef weigeren, stootte Abner ten slotte krachtig achteruit en doodde hij Asaël door diens onderlijf met het achtereinde van zijn speer te doorsteken (2 Sam. 2:18-23). Op verzoek van Abner riep Joab de achtervolging ten slotte tegen zonsondergang een halt toe, waarop de beide legers naar hun respectieve hoofdsteden terugkeerden. Hun uithoudingsvermogen blijkt wel uit de minstens 80 km die Abners strijdkrachten aflegden. Eerst daalden zij af naar het stroomdal van de Jordaan, vervolgens doorwaadden zij de rivier en gingen door het Jordaandal omhoog naar de heuvels van Gilead, vanwaar zij naar Mahanaïm trokken. Joabs mannen maakten, nadat zij (misschien de daaropvolgende dag) Asaël in Bethlehem hadden begraven, een nachtelijke tocht van 24 km dwars door de bergen naar Hebron. — 2 Sam. 2:29-32.

Abner steunde het afbrokkelende regime van Isboseth maar versterkte tegelijkertijd ook zijn eigen positie, mogelijk met het oog op het koningschap, omdat hij per slot van rekening de broer van Sauls vader was. Toen hem door Isboseth werd verweten dat hij betrekkingen met een van Sauls bijvrouwen had gehad (iets wat alleen aan de erfgenaam van de gestorven koning was toegestaan), liet Abner woedend weten dat hij voortaan Davids zijde zou steunen (2 Sam. 3:6-11). Hij zocht toenadering tot David, waarbij hij het deed voorkomen alsof hij de eigenlijke heerser van de rest van Israël, op Juda na, was. Na Davids eis te hebben ingewilligd om diens vrouw Michal terug te zenden, benaderde Abner persoonlijk de hoofden van de 11 stammen teneinde hen ertoe te bewegen zich achter David, de door Jehovah aangestelde koning, te stellen (2 Sam. 3:12-19). Daarna werd hem door David in diens hoofdstad te Hebron een hartelijke ontvangst bereid, en diezelfde dag trok hij er op uit om alle stammen ertoe te overreden een verbond met David te sluiten. Maar Joab, die net van een strooptocht was teruggekeerd, stelde Abner als een geheime spion aan de kaak. Hij liet hem terugroepen en lokte hem toen naar een plaats waar hij hem kon doden. — 2 Sam. 3:20-27.

Met de dood van Abner was voor Isboseth elke hoop op steun verdwenen en Isboseth werd kort daarna door verraders vermoord. Hiermee kwam de heerschappij van het huis van Saul volledig tot een eind. — 2 Sam. 4:1-3, 5-12.

Vele jaren later herinnerde David zich, kort voordat hij stierf, de dood van Abner (evenals Amasa’s dood) en gaf hij Salomo de opdracht Davids huis te ontdoen van de smet van bloedschuld die Joab erover had gebracht (1 Kon. 2:1, 5, 6). Kort daarna werd Joab, de moordenaar van Abner, op bevel van Salomo ter dood gebracht. — 1 Kon. 2:31-34.

Er wordt slechts één zoon van Abner genoemd, Jaäsiël, die tijdens de regering van David een leider van de stam Benjamin was (1 Kron. 27:21). In 1 Kronieken 26:28 wordt ook vermeld dat Abner iets van de buit die hij als legeroverste had gemaakt, aan de tabernakel schonk.