JŌDH

[י].

De tiende letter van het Hebreeuwse alfabet. Het is de kleinste Hebreeuwse letter. De naam van de kleinste letter van het Griekse alfabet, i·oʹta, is blijkbaar aan de Hebreeuwse jōdh verwant. Aangezien de Mozaïsche wet oorspronkelijk in het Hebreeuws werd geschreven en daarna in deze taal bewaard bleef, is het waarschijnlijk dat Jezus op de Hebreeuwse jōdh doelde toen hij zei dat de „kleinste letter [Gr.: i·oʹta]” niet zou voorbijgaan zonder te zijn vervuld (Mt 5:18). De jōdh is de eerste letter van het Tetragrammaton, of de heilige naam Jehovah (van rechts naar links gelezen: יהוה), en werd als zodanig in de vroegste afschriften van de Griekse Septuaginta overgenomen. Een perkamentvel uit de 3de eeuw G.T. (P. Oxyrhynchus vii. 1007), dat een deel van de Septuaginta-vertaling van Genesis bevat, gaf de goddelijke naam Jehovah met een dubbele jōdh weer. — Ge 2:8, vtn.

Wegens de overeenkomst tussen de letters jōdh (י) en waw (ו) werden ze soms door de afschrijvers verwisseld. In het Hebreeuws begint elk vers van Psalm 119:73-80 met de letter jōdh.