TORTELDUIF

[Hebr.: tor, tōr; Gr.: truʹgon].

Een kleine wilde duif, gewoonlijk een uitgesproken trekvogel. De Hebreeuwse naam is kennelijk een klanknabootsing van het klagende „toer-r-r toer-r-r” van deze vogel.

De tortelduifsoorten die in Palestina het meest voorkomen, zijn de eigenlijke tortelduif (Streptopelia turtur) en de Turkse tortel (Streptopelia decaocto) met zijn smalle zwarte band aan de achterkant van de hals. Een andere soort, de palmtortel of Senegalese tortelduif (Streptopelia senegalensis), heeft de afgelopen decennia zijn verspreidingsgebied in Israël gestaag uitgebreid.

De tortelduif wordt in Jeremia 8:7 genoemd onder de vogels die „heel goed de tijd van hun aankomst in acht [nemen]”, wat kennelijk op de jaarlijkse trek duidt. Er moet hier gedoeld worden op de tortelduif, aangezien de andere soorten in Palestina standvogels zijn en dus niet wegtrekken. De tortelduif was een feilloze voorbode van de lente in Palestina, want hij kwam daar begin april vanuit het Z aan en dan ’werd zijn stem in het land gehoord’. — Hgl 2:12.

De schuwe, vreedzame tortelduif is aangewezen op een snelle vlucht om aan zijn vijanden te ontsnappen (Ps 74:19). Gedurende de tijd van het jaar dat de tortelduiven in Palestina zijn, komen ze in het hele land overvloedig voor; en aangezien ze zich voeden met graan, zaden en klaver, zijn ze gemakkelijk te vangen in strikken die op de grond gespannen worden. Toen Jehovah ’een verbond sloot’ met Abraham, behoorde tot het offer dat Abraham bracht ook een tortelduif (Ge 15:9, 10, 17, 18), en nadien werd bij de Mozaïsche wet het gebruik van tortelduiven voor bepaalde slachtoffers en reinigingsriten voorgeschreven dan wel toegestaan (Le 1:14; 5:7, 11; 12:6, 8; 14:22, 30; 15:14, 15, 29, 30; Nu 6:10, 11). Maria offerde na Jezus’ geboorte hetzij twee tortelduiven of twee jonge duiven in de tempel. — Lu 2:22-24; zie DUIF.