SYCOMOOR

[Hebr.: sjiq·mahʹ].

Deze in de Hebreeuwse Geschriften genoemde boom is geen familie van de Noordamerikaanse sycomoor, die een soort plataan is, en ook niet van de Europese sycomoor of esdoorn. Hij komt blijkbaar overeen met de „moerbeivijgeboom” uit Lukas 19:4. Deze boom (Ficus sycomorus) heeft net zulke vruchten als de gewone vijgeboom, maar zijn bladeren lijken op die van de moerbeiboom. Hij wordt 10-15 m hoog, is sterk en kan enkele honderden jaren oud worden. In tegenstelling tot de gewone vijgeboom is de sycomoor of moerbeivijgeboom een altijdgroene boom. Hoewel zijn hartvormige bladeren kleiner zijn dan die van de vijgeboom, is hij dank zij zijn dichte, breed uitgegroeide bladerkroon zeer schaduwrijk. Hij werd om die reden dikwijls langs wegen geplant. De korte, dikke stam vertakt zich al gauw, zodat de onderste grote takken zich laag boven de grond bevinden, en daarom kon een kleine man als Zacheüs gemakkelijk in deze langs de weg staande boom klimmen om Jezus te zien. — Lu 19:2-4.

De vijgen groeien in dikke trossen en zijn kleiner en minder van kwaliteit dan die van de gewone vijgeboom. Tegenwoordig is het bij Egyptische en Cypriotische kwekers van sycomoren of moerbeivijgebomen gebruikelijk de onrijpe vrucht met een spijker of een ander scherp voorwerp in te ritsen om de vrucht eetbaar te maken. Het insnijden of inritsen van de niet volkomen rijpe sycomoorvijgen veroorzaakt een sterke toename in de emissie van ethyleengas, hetgeen de groei en het rijpingsproces van de vrucht aanmerkelijk doet toenemen (drie- tot achtmaal). Dit is belangrijk, omdat de vrucht anders niet volledig tot ontwikkeling komt en hard blijft of bederft doordat parasitaire wespen de vrucht binnendringen en zich daarin vermeerderen. Dit werpt enig licht op het beroep van de profeet Amos, die zichzelf beschrijft als „een veehoeder en een kerver van vijgen van sycomoorbomen”. — Am 7:14.

Behalve in het Jordaandal (Lu 19:1, 4) en rondom Tekoa (Am 1:1; 7:14) kwamen sycomoren vooral overvloedig voor in het laagland van de Sjefela (1Kon 10:27; 2Kr 1:15; 9:27), en hoewel hun vrucht niet de kwaliteit van de vrucht van de gewone vijgeboom had, achtte koning David ze waardevol genoeg om de bosjes in de Sjefela aan de hoede van een bestuursambtenaar toe te vertrouwen (1Kr 27:28). Klaarblijkelijk kwamen er ten tijde van de tien plagen volop sycomoren of moerbeivijgebomen in Egypte voor, en ze vormen daar nog tot op de dag van heden een bron van voedsel (Ps 78:47). Het hout is ietwat zacht en poreus en veel minder van kwaliteit dan dat van de ceder, maar het was erg duurzaam en werd veel als bouwmateriaal gebruikt (Jes 9:10). In Egyptische grafkamers zijn mummiekisten van sycomorehout gevonden die na zo’n 3000 jaar nog in uitstekende staat verkeren.