Doeltreffend besluit

JE KUNT met zorg het materiaal bij elkaar hebben gezocht en geordend voor de kern van je lezing. Je kunt ook een inleiding hebben voorbereid die belangstelling wekt. Dan is er toch nog één ding nodig — een doeltreffend besluit. Bagatelliseer het belang ervan niet. Wat je het laatst zegt, wordt vaak het langst onthouden. Als het besluit zwak is, kan zelfs wat eraan vooraf is gegaan veel van zijn doeltreffendheid verliezen.

Beschouw het volgende eens: Tegen het einde van zijn leven hield Jozua een gedenkwaardige lezing voor de oudere mannen van de natie Israël. Hij verhaalde Jehovah’s bemoeienissen met Israël vanaf de dagen van Abraham, maar rondde hij dat slechts af door de hoofdpunten nog eens samen te vatten? Nee, hij deed meer. Vanuit het diepst van zijn hart gaf hij het volk de dringende raad: „Vreest Jehovah en dient hem op een onberispelijke wijze en in waarheid.” Lees voor jezelf nog maar eens Jozua’s besluit, dat opgetekend staat in Jozua 24:14, 15.

Een andere opmerkelijke lezing, te vinden in Handelingen 2:14-36, werd gehouden door de apostel Petrus voor een menigte in Jeruzalem, daar aanwezig voor het pinksterfeest van 33 G.T. Eerst legde hij uit dat zij de profetie van Joël over het uitstorten van de geest van God in vervulling zagen gaan. Vervolgens toonde hij hoe dit verband hield met Messiaanse profetieën in de Psalmen die de opstanding van Jezus Christus en zijn verhoging tot Gods rechterhand voorzeiden. En daarna verklaarde Petrus in zijn besluit duidelijk wat de kwestie was waarvoor iedereen in zijn publiek zich nu gesteld zag. Hij zei: „Laat daarom het gehele huis van Israël met volle zekerheid weten, dat God deze Jezus, die gij aan een paal hebt gehangen, zowel tot Heer als tot Christus heeft gemaakt.” De aanwezigen vroegen: „Mannen, broeders, wat moeten wij doen?” Petrus antwoordde: „Hebt berouw, en laat een ieder van u worden gedoopt in de naam van Jezus Christus” (Hand. 2:37, 38). Die dag aanvaardden zo’n 3000 mensen in zijn gehoor, diep bewogen door wat ze hadden gehoord, de waarheid omtrent Jezus Christus.

Punten om in gedachte te houden. Wat je in je besluit zegt, moet rechtstreeks samenhangen met het thema van je lezing. Het moet als logische conclusie volgen op de hoofdpunten die je hebt ontwikkeld. Hoewel je misschien wel sleutelwoorden uit je thema wilt gebruiken, is een rechtstreekse herhaling van het thema niet per se noodzakelijk.

Gewoonlijk wil je met je lezing anderen aanmoedigen iets te ondernemen op grond van de informatie die je verschaft. Een van de belangrijkste doelstellingen van het besluit is hun te laten zien wat ze moeten doen. Heb je bij het kiezen van je thema en hoofdpunten zorgvuldig in aanmerking genomen waarom het materiaal van belang zou zijn voor je toehoorders en wat je doel zou zijn bij je presentatie ervan? Zo ja, dan weet je welke actie je hen graag ziet ondernemen. Nu moet je uitleggen wat die actie is en misschien ook hoe ze te werk moeten gaan.

Behalve je toehoorders tonen wat te doen, moet je besluit de motivatie verschaffen. Het moet goede redenen vermelden om te handelen en misschien ook voordelen die daar het resultaat van kunnen zijn. Als de slotzin zorgvuldig is overdacht en goed geformuleerd, zal hij de uitwerking van je hele lezing versterken.

Houd in gedachte dat de lezing ten einde loopt. Uit wat je zegt, moet dat blijken. Je tempo moet er ook aan aangepast zijn. Spreek niet tot het laatst toe heel rap om dan abrupt te stoppen. Laat anderzijds je stem niet wegzinken. Je stemvolume moet voldoende zijn maar niet te groot. Je laatste paar zinnen moeten duidelijk een afronding vormen. Je moet ze met ernst en overtuiging uitspreken. Laat bij het voorbereiden van je voordracht niet na je besluit te oefenen.

Hoe lang moet het besluit zijn? Dat moet niet alleen door de klok gedicteerd worden. Het besluit mag niet ’slepen’. Of de duur ervan juist is, kan opgemaakt worden uit de uitwerking op de toehoorders. Een eenvoudig, rechtstreeks, positief besluit wordt altijd gewaardeerd. Een wat langer besluit met een korte illustratie erin kan ook doeltreffend zijn als die zorgvuldig overdacht is. Vergelijk het korte besluit van het hele boek Prediker, dat je aantreft in Prediker 12:13, 14, met dat van de veel kortere Bergrede, opgetekend in Mattheüs 7:24-27.

In de velddienst. Je zult nergens zo vaak geconfronteerd worden met de noodzaak van een besluit als in de velddienst. Met voorbereiding en liefdevolle belangstelling voor mensen kun je veel goeds bereiken. De op de voorgaande bladzijden uiteengezette raad kan zelfs bij gesprekken nut afwerpen.

Een gesprek kan erg kort zijn. De huisbewoner heeft het wellicht druk. Je hele bezoek duurt misschien maar een minuut. Als dat passend is, zou je iets kunnen zeggen als: „Ik begrijp het. Maar laat me één aanmoedigende gedachte bij u achterlaten. De bijbel laat zien dat onze Schepper een schitterend voornemen heeft — deze aarde tot een plaats te maken waar mensen eeuwig van het leven kunnen genieten. In dat paradijs kunnen we komen, maar dan moeten we wel Gods vereisten leren kennen.” Je zou ook eenvoudig kunnen aanbieden op een geschikter moment terug te komen.

Als het bezoek al heel kort duurt, omdat de huisbewoner er abrupt — grof zelfs — een eind aan maakt, kan toch nog veel goeds bereikt worden. Houd de raad in gedachte uit Mattheüs 10:12, 13 en Romeinen 12:17, 18. Je milde antwoord zou mogelijk zijn kijk op Jehovah’s Getuigen kunnen veranderen. Dat zou een voortreffelijk resultaat zijn.

Maar je kunt ook een heel bevredigend gesprek met de huisbewoner gehad hebben. Waarom zou je niet opnieuw het punt noemen dat je hem graag wilt laten onthouden? Voeg daar de motivatie voor hem aan toe om er iets mee te doen.

Zie je een opening om een andere keer verder te praten, verschaf de persoon dan een reden om daarnaar uit te zien. Stel een vraag — misschien een die besproken wordt in Redeneren aan de hand van de Schrift of een publicatie die bedoeld is voor het leiden van huisbijbelstudies. Houd het doel in gedachte dat Jezus uiteenzette en dat we in Mattheüs 28:19, 20 opgetekend vinden.

Ben je een huisbijbelstudie aan het afronden? Nogmaals het thema noemen zal de student helpen onthouden wat er besproken is. Het gebruik van overzichtsvragen zal ertoe bijdragen de belangrijke punten in de geest van de student te griffen, vooral als het overzicht niet te snel wordt afgehandeld. De vraag wat de student aan het bestudeerde materiaal kan hebben of hoe hij het met anderen zou kunnen delen, zou hem kunnen helpen te overdenken hoe hij een praktisch gebruik kan maken van wat hij geleerd heeft. — Spr. 4:7.

Onthoud het, je besluit oefent invloed uit op de doeltreffendheid van je hele bespreking.