Innerlijke beheerstheid

HET is niet ongewoon als een spreker zenuwachtig is als hij het podium opgaat, vooral als hij niet vaak een lezing houdt. Een verkondiger kan wat zenuwachtig zijn bij de eerste paar gesprekken in de velddienst. Toen Jeremia tot profeet werd aangesteld, was zijn reactie: „Zie, ik weet werkelijk niet hoe ik moet spreken, want ik ben nog maar een jongen” (Jer. 1:5, 6). Jehovah hielp Jeremia, en hij zal ook jou helpen. Mettertijd zul je innerlijke beheerstheid ontwikkelen.

Een innerlijk beheerst spreker is kalm. Die kalmte blijkt uit zijn gedrag. Zijn houding is natuurlijk en passend voor de gelegenheid en de bewegingen van zijn handen zijn zinvol. Zijn stem is expressief. Hij heeft zijn stem in bedwang.

Misschien vind je dat deze beschrijving van een beheerst persoon niet op jou slaat, maar je kunt vorderingen maken. Hoe? Laten we beschouwen waarom een spreker zenuwachtig is en innerlijke beheerstheid mist. De oorzaak kan van fysieke aard zijn.

Wanneer je voor een uitdaging staat en het er goed van af wilt brengen maar daar niet zeker van bent, zul je je gespannen voelen. Bijgevolg geven de hersenen het lichaam het signaal meer adrenaline te produceren. Die adrenalinestoot kan een snellere hartslag veroorzaken, maar ook een verandering in je ademhaling, meer transpiratie of zelfs een beven van handen en knieën en trillen van je stem. Je lichaam probeert je te helpen de situatie het hoofd te bieden door je energieniveau te verhogen. Nu gaat het erom deze golf van energie te kanaliseren in constructief denken en een enthousiaste voordracht.

Hoe je je gespannenheid kunt verminderen. Bedenk dat het normaal is om enige gespannenheid te bespeuren. Om je innerlijke beheerstheid te bewaren moet je echter in staat zijn het niveau van gespannenheid te verlagen en je situatie op een kalme en waardige wijze aan te pakken. Hoe speel je dat klaar?

Bereid je grondig voor. Besteed tijd aan de voorbereiding van je lezing. Zorg ervoor dat je je onderwerp goed begrijpt. Gaat het om een lezing waarbij jij de te behandelen punten uitkiest, neem dan in aanmerking wat je toehoorders al van het onderwerp af weten en wat je hoopt te bereiken. Dat zal je helpen het materiaal te selecteren dat het nuttigst is. Vind je dat aanvankelijk moeilijk, bespreek het probleem dan met een ervaren spreker. Hij kan je helpen een constructieve analyse van je materiaal en van je publiek te maken. Als je er zeker van bent dat je materiaal hebt dat nuttig is voor je toehoorders en je de stof helder in je geest hebt, zal je wens om de inlichtingen met je gehoor te delen de overhand krijgen over je gespannenheid.

Besteed vooral aandacht aan je inleiding. Weet hoe je gaat beginnen. Als je lezing eenmaal loopt, zal je nervositeit waarschijnlijk wegebben.

Dezelfde basisstappen gelden voor je voorbereiding op de velddienst. Beschouw niet alleen het onderwerp dat je denkt te gaan bespreken maar ook het soort mensen tot wie je gaat prediken. Overdenk zorgvuldig je inleiding. Trek voordeel van de ervaring van rijpe verkondigers.

Misschien heb je het idee dat je beheerster zult zijn als je bij het houden van een lezing een manuscript gebruikt. In werkelijkheid kan dat je iedere keer dat je een lezing houdt, juist meer gespannen maken. Het is waar dat sommige sprekers uitvoerige aantekeningen gebruiken en andere met weinig volstaan. Maar niet de woorden op je papier brengen verandering in waar je op gefocust bent en verminderen de mate van je gespannenheid. Dat moet bewerkt worden door de overtuiging in je hart dat je iets hebt voorbereid voor je toehoorders dat echt de moeite waard is.

Oefen je voordracht hardop. Oefenen zal je het vertrouwen geven dat je je gedachten onder woorden kunt brengen. Terwijl je oefent, bouw je geheugenpatronen op die zich gemakkelijk laten activeren wanneer je je lezing houdt. Maak je oefenperiode realistisch. Haal je je publiek voor de geest. Ga aan een tafel zitten of doe het staande, precies zoals je dat in de zaal zult doen.

Bid Jehovah om hulp. Zal hij zo’n gebed verhoren? „Dit is het vertrouwen dat wij jegens hem hebben, dat, ongeacht wat wij vragen overeenkomstig zijn wil, hij ons hoort” (1 Joh. 5:14). Als je God wilt eren en mensen wilt helpen voordeel te trekken van zijn Woord, zal hij je gebed beslist verhoren. Die verzekerdheid kan er veel toe bijdragen je te sterken voor het behartigen van je toewijzing. Bovendien zul je naarmate je werkt aan de vrucht van de geest — liefde, vreugde, vrede, zachtaardigheid en zelfbeheersing — de geesteshouding ontwikkelen die nodig is om allerlei situaties met innerlijke beheerstheid aan te pakken. — Gal. 5:22, 23.

Doe ervaring op. Hoe meer je aan de velddienst deelneemt, hoe meer je je zenuwen de baas zult zijn. Hoe meer je commentaar geeft op gemeentevergaderingen, hoe gemakkelijker het je zal vallen om voor een gehoor te spreken. Naarmate je meer lezingen in de gemeente hebt gehouden, zal de mate van gespannenheid die je voor elke lezing voelt, waarschijnlijk minder worden. Zou je meer gelegenheden willen hebben om te spreken? Bied je aan als vervanger in gevallen dat anderen hun toewijzing voor de school niet kunnen behartigen.

Nadat je de hierboven geschetste stappen hebt gedaan, zul je het nuttig vinden de symptomen te beschouwen die onmiskenbaar wijzen op een gebrek aan kalmte. Als je de symptomen herkent en ermee leert om te gaan, zal dat je helpen om met innerlijke beheerstheid te spreken. De symptomen kunnen fysiek zijn of je stem betreffen.

Fysieke symptomen. Je innerlijke beheerstheid, of gebrek daaraan, valt te zien aan de manier waarop je je handen gebruikt en aan je verdere gedragingen. Neem eerst je handen. Handen die op de rug in elkaar grijpen, die strak langs het lichaam worden gehouden of de katheder vastklemmen; handen die maar de broekzakken in en uit gaan, die colbertknopen vastmaken en weer losmaken, die doelloos aan wang, neus of bril zitten; handen die met een horloge, een potlood, een ring of aantekeningen spelen; handen die abrupte of onvolledige gebaren maken — het zijn allemaal tekenen van een gebrek aan innerlijke beheerstheid.

Gebrek aan vertrouwen kan ook blijken uit een voortdurend schuifelen met de voeten, een heen en weer bewegen van het lichaam, een overdreven stijf rechtop staan of juist wat hangen, een veelvuldig bevochtigen van de lippen, herhaaldelijk slikken en een snelle oppervlakkige ademhaling.

Met bewuste inspanning kunnen deze blijken van nervositeit onder controle gehouden worden. Pak er een tegelijk aan. Identificeer het probleem en overweeg van tevoren wat je moet doen om het te voorkomen. Als je daar moeite voor doet, geven je gedragingen blijk van innerlijke beheerstheid.

Symptomen in je stem. In de stem kan nervositeit zich onder meer verraden door een abnormaal hoge toon of enig trillen. Misschien schraap je herhaaldelijk je keel of spreek je te snel. Deze problemen en aanwensels kunnen overwonnen worden door je er ijverig voor in te spannen je stem onder controle te brengen.

Als je voelt dat je nerveus bent, gun je dan de tijd om een paar keer diep adem te halen voordat je naar het podium loopt. Probeer je hele lichaam te ontspannen. Denk niet aan je zenuwen maar concentreer je op de reden waarom je datgene wat je hebt voorbereid, met je toehoorders wilt delen. Neem voordat je begint te spreken een momentje om je publiek aan te kijken, vriendelijke gezichten te zien, te glimlachen. Spreek langzaam in je inleiding, en ga dan vervolgens helemaal in je stof op.

Wat je mag verwachten. Verwacht niet dat alle gevoelens van nervositeit verdwijnen. Veel sprekers die jaren ervaring hebben, zijn zenuwachtig voordat ze een publiek gaan toespreken. Ze hebben echter geleerd hun nervositeit onder controle te houden. Eén zo’n spreker zei: „Ik heb nog steeds vlinders in m’n buik, maar ze vliegen nu in formatie.”

Als je een oprechte poging doet om de uiterlijke blijken van nervositeit uit te bannen, zullen je toehoorders je bezien als een spreker met innerlijke beheerstheid. Misschien voel je je nog nerveus, maar zij hoeven daar niets van te merken.

Bedenk dat die adrenalinestoot die voor symptomen van nervositeit verantwoordelijk is, ook voor extra energie zorgt. Maak er gebruik van en spreek met gevoel.

Je hoeft niet te wachten tot je weer op het podium staat voordat je al deze dingen in praktijk brengt. Leer in je dagelijks leven innerlijk rustig en beheerst te zijn en met het juiste gevoel te spreken. Dat zal veel bijdragen tot je zelfvertrouwen op het podium en in de velddienst, waar het het belangrijkst is.