De mysterieuze cirkels van Afrika

Op een tweeduizend kilometer lange strook aan de westelijke rand van de Namibwoestijn in het zuidwesten van Afrika is het landschap bezaaid met kale, zanderige plekken van twee tot tien meter doorsnee. Elke plek is omgeven door een cirkel van hoog gras. Voor sommige bezoekers lijkt het of de aarde waterpokken heeft of dat er gigantische regendruppels gevallen zijn. Volgens de plaatselijke overlevering bezitten deze cirkels magische krachten. Sommige stammen geloven dat elke cirkel het graf markeert van een Bosjesman die in een van de vele conflicten tussen Bosjesmannen en kolonisten gestorven is.

Ook wetenschappers proberen al lang een verklaring te vinden voor de ringen. Omdat men aannam dat de cirkels zich in de loop van de tijd verplaatsten, sloegen onderzoekers in 1978 metalen pinnen in het midden van een aantal cirkels. Tweeëntwintig jaar later waren die cirkels niet verschoven. Er zijn heel wat theorieën over het ontstaan van de cirkels geopperd, bericht de Londense krant The Daily Telegraph, zoals „termietenactiviteit, vergiftiging door plaatselijke planten, besmetting door radioactieve mineralen en zelfs stofbaden van struisvogels”. Professor Gretel van Rooyen, plantkundige aan de Universiteit van Pretoria (Zuid-Afrika), leidde een recent onderzoek dat als doel had een beter begrip te krijgen van de cirkels. Ze vertelt: „We hebben de theorieën een voor een getest, en een voor een werden ze onjuist bevonden.”

Van belang is misschien wel dat de onderzoekers ontdekten dat gras verdorde als het in aarde van binnen de cirkels werd geplant, terwijl het goed groeide in aarde dat uit de grasrand kwam. Dat bevestigde dat de aarde van die twee plekken verschilt. Hoewel de eerste grondtesten geen verklaring opleverden, hoopt Van Rooyen dat een analyse met een massaspectrometer meer informatie zal opleveren. Ze vraagt zich af of er giftige elementen in de grond van de cirkels zitten. „Maar zelfs als we die aantreffen,” zegt Van Rooyen in New Scientist, „is het volgende probleem hoe ze daar zijn gekomen.” Voorlopig blijven de cirkels dus een van de vele fascinerende mysteries van de aarde.

[Illustratieverantwoording op blz. 27]

Courtesy of Austin Stevens