Als dieren geeuwen

Als iemand in het openbaar geeuwt, zal er misschien gedacht worden dat hij onbeleefd is — of zich op zijn minst verschrikkelijk verveelt. In weerwil van de regels der etiquette dient geeuwen feitelijk een heel nuttig doel. Een geeuw is een onwillekeurige inademing. Meestal geeuwen wij ’s avonds, wanneer wij moe zijn van de activiteiten van de dag, of ’s ochtends na het wakker worden. Een diepe geeuw dient om onze zuurstofvoorraad te vergroten en kan ons ogenblikkelijk verkwikken; geeuwen is vaak een onderdeel van het ontwaken.

Maar wist u dat dieren ook geeuwen, zij het niet altijd ter verbetering van de zuurstofvoorziening? De reden waarom ze geeuwen is vaak heel fascinerend. Apen bijvoorbeeld geeuwen soms om een boodschap over te brengen. De wijd open bek en het felle vertoon van tanden is bedoeld als een flitsende waarschuwing aan het adres van een rivaliserende mannetjesaap of een roofdier met boze plannen. De boodschap: ’Ik kan geducht bijten. Blijf uit m’n buurt!’

Er is ook waargenomen dat katachtige roofdieren van de Afrikaanse vlakten zich vaak uitrekken en geeuwen voordat ze op jacht gaan. Net als bij mensen heeft de geeuw van de katten een fysiologische functie — er wordt extra lucht in de longen gezogen. Dat vergroot de hoeveelheid zuurstof in het bloed. Het hart stuurt die dan bliksemsnel naar andere delen van het lichaam en zorgt zo onverwijld voor energie voor korte, snelle achtervolgingen.

Ja, zelfs vissen ziet men wel eens geeuwen! Het boek Inside the Animal World vertelt over vissen die soms „geeuwen als inleiding tot een snel bewegen. . . . Een vis geeuwt ook wel wanneer hij opgewonden is of wanneer hij een vijand ziet of voedsel, allemaal gelegenheden waarbij snelle actie nodig is.”

Waarschijnlijk is de allerindrukwekkendste geeuw wel die van het nijlpaard of de Behemoth. Dit logge dier kan zijn reusachtige spelonk van een bek een ongelofelijke 150 graden opensperren! De geeuw stelt een oud mannetjesnijlpaard in staat alle andere aanwezigen in de nijlpaardenpoel duidelijk te maken wie de baas is en dient tevens als een waarschuwing voor eventuele indringers die het zouden wagen wederrechtelijk zijn rivierdomein te betreden.

Dus hoewel een geeuw misschien niet zo spectaculair is als het gebrul van een leeuw, dient hij — of het nu een slaperige geeuw, een dreigende geeuw of gewoon een activerende geeuw betreft — wel een nuttig doel. Het is slechts één voorbeeld te meer van de verbazingwekkende creativiteit van de Ontwerper van het dierenrijk!