Osteoporose — De ’broze botten’-ziekte

„Osteoporose is een aandoening waarbij de hoeveelheid botweefsel zo klein is dat de botten onder zelfs minimale druk gemakkelijk breken. Iemand met osteoporose kan een pols of heup breken door een val op het ijs, of een gebroken rib oplopen door een stevige omhelzing. . . . De hoeveelheid botweefsel kan zelfs dermate klein zijn dat iemands wervelkolom zo maar breekt onder het gewicht van zijn lichaam.” — „Osteoporosis — A Guide to Prevention & Treatment”, door John F. Aloia, arts.

LIJDT u aan osteoporose? Deze aandoening waarbij het bot dunner wordt, komt veel voor onder vrouwen die de menopauze achter de rug hebben. Toch kan de aandoening ook bij jongere vrouwen voorkomen, en bij mannen eveneens. Volgens het Amerikaanse Nationaal Gezondheidsinstituut hebben „in de Verenigde Staten wel 15 tot 20 miljoen personen” last van osteoporose. Per jaar worden in de Verenigde Staten zo’n 1,3 miljoen fracturen bij personen van 45 jaar en ouder aan osteoporose toegeschreven. Dat kost jaarlijks $3,8 miljard.

In Health Tips, een publikatie van de Californische Stichting voor Medische Voorlichting en Research, wordt uitgelegd: „Hoewel de symptomen van osteoporose op latere leeftijd het duidelijkst zichtbaar zijn, begint het proces waardoor botten zwakker worden feitelijk dertig tot veertig jaar voordat de eerste breuk zich voordoet. Na hun 35ste beginnen zowel mannen als vrouwen botmassa te verliezen. Naarmate de botten lichter en dunner worden, kunnen zich gemakkelijker fracturen voordoen en die genezen veelal langzaam omdat het lichaam niet zo goed tot het vormen van nieuw bot in staat is als voorheen. De exacte oorzaak van osteoporose is niet bekend, maar onvoldoende kalk en vitamine D in de voeding, lagere oestrogeenspiegels bij vrouwen en onvoldoende lichaamsbeweging kunnen allemaal tot het ontstaan ervan bijdragen.”

In het boek Understanding Your Body — Every Woman’s Guide to a Lifetime of Health wordt opgemerkt dat een van de gebruikelijke verschijnselen in samenhang met de menopauze het verlies van botsterkte is. Het vermeldt: „Osteoporose, letterlijke poreuze botten, is een veel voorkomend en belangrijk gezondheidsprobleem voor vrouwen na de menopauze.”

Onderzoek zou uitwijzen dat osteoporose zowel te voorkomen als te behandelen is. Een preventieve maatregel is, ervoor te zorgen dat het lichaam de juiste hoeveelheid kalk krijgt in combinatie met vitamine D, die essentieel is voor de kalkopname. Een andere preventieve maatregel is geregelde lichaamsbeweging waarbij de botten worden belast, zoals lopen of joggen.

Dr. Carol E. Goodman zei in Geriatrics: „Houdingscorrectie en versterkende oefeningen moeten voorgeschreven worden — en wij moeten bij dit voorschrijven net zo precies te werk gaan als bij het voorschrijven van medicijnen. Een ideaal oefenprogramma voor een oudere osteoporose-patiënt moet gemakkelijk te begrijpen, eenvoudig uitvoerbaar en veilig zijn.”

Hoewel osteoporose niet te genezen is, komen er nieuwe medicijnen voor beschikbaar. Verder kan osteoporose voorkomen worden door goede voeding, voldoende lichaamsbeweging en, bij sommigen, hormoonsubstitutie-therapie. Deze maatregelen moeten, om het meeste effect te sorteren, genomen worden voordat het botverlies inzet en moeten levenslang in acht genomen worden.

[Kader op blz. 17]

Bescherming tegen osteoporose

1. Kalk

2. Vitamine D

3. Zonlicht

4. Goede lichaamshouding

5. Rugklachten voorkomen

6. Lichaamsbeweging

7. Niet roken

[Kader op blz. 17]

Kalk in gebruikelijke voedingsmiddelen

Kalk (milligrammen)

Magere melk, 1 kopa 300

Oude 20+-​kaas, 100 gram 1100

Yoghurt, 1 kop 300

Rundvlees, kip, vis, 170 gram 30-80

Zalm in blik, 85 gram 170

Brood, granen, rijst, 1 kop 20-50

Tahoe (sojakaas), 100 gram 150

Amandelen, 1/2 kop 160

Walnoten, 1/2 kop 50

Broccoli, 1 stronk 150

Spinazie, 1 kop 200

Raapsteeltjes, 1 kop 250

De meeste andere groenten, 1 kop 40-80

Abrikozen, gedroogd, 1 kop 100

Dadels, zonder pit, 1 kop 100

Rabarber, 1 kop 200

De meeste andere vruchten, 1 kop 20-70

Uit Understanding Your Body, door Felicia Stewart, Gary Stewart, Felicia Guest en Robert Hatcher, blz. 596.

[Voetnoten]

[Kader op blz. 17]

Enkele risicofactoren voor osteoporose

Erfelijke factoren

Vrouw

Niet negroïde

Noordeuropese afkomst

Lichte huidkleur

Slank

Klein (1,57 meter of minder)

Manier van leven

Minder dan drie uur per week overdag in de buitenlucht

Laag kalkgebruik

Hoog gebruik van cafeïne en/of fosfaat

Medicijnen

Middelen tegen brandend maagzuur die aluminium bevatten

Schildklierextract of levothyroxine

Steroïde (cortison)

Fenytoïne (langdurige behandeling)

Furosemide (diureticum)

Medische problemen

Vroege of premature menopauze

Amenorroe (uitblijven van de menstruatie)

Anorexia nervosa

Hyperthyroïdie (overmatige werking van de schildklier)

Nieraandoening of -stenen

Diabetes

Lactase-deficiëntie (melkintolerantie)

Darmkwaal (colitis, ileitis)

Alcoholisme

Langer dan drie weken bedrust of immobilisatie

Reumatoïde artritis