De bosuil bij de Hadrianuswal

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GROOT-BRITTANNIË

ER HING nog een dun laagje mist tussen de boomtoppen toen een crescendo van verrukkelijk gezang de stilte van de dageraad verbrak. Trekvogels die net in het noorden van Engeland waren gearriveerd om daar de zomer door te brengen, voegden hun lied bij dat van de merels en de lijsters, die standvogels zijn.

Ik volgde een met plekken veenmos begroeid stroompje dat zich, aan weerskanten bezaaid met sleutelbloemen en bosviooltjes, een weg baande naar het voorouderlijk huis van de bosuil bij de Hadrianuswal.a Ik wist dat ze zich ongeveer anderhalve kilometer stroomopwaarts vlak bij de stam van een oude iep zou bevinden, de wacht houdend over haar vier jonge kuikens. Die zouden veilig en wel in de holle stronk van een dode es zitten.

De uil — wat een wonder der schepping! Zijn gezichtsvermogen ’s nachts is honderdmaal scherper dan dat van mensen. Zelfs bij het diffuse licht van de maan is een uil in staat zijn prooi te vangen. Menselijke ogen hebben cellen die kleuren onderscheiden, kegeltjes genaamd, en cellen die licht opvangen, staafjes genaamd, maar de ogen van de uil zitten boordevol staafjes met een chemische stof die bekendstaat als gezichtspurper. Dit zet het zwakste glimpje licht om in een chemisch signaal dat de vogel een visueel beeld geeft, terwijl mensen slechts de aanwezigheid van licht zien.

Uilen kunnen hun ogen niet in hun kassen draaien, zoals de meeste schepselen dat kunnen. Elk oog is gefixeerd, net als de koplamp van een auto. Om dit te compenseren, kan de uil — dank zij een verbazingwekkend flexibele hals — zijn kop minstens 270 graden draaien om in alle richtingen te kunnen kijken!

Men heeft wel gezegd dat een uil vanaf zijn roestplaats vijftien meter hoog in een boom niet alleen een muis kan zien maar hem ook in het gras kan horen ritselen. Zijn verbazingwekkende gehoor is toe te schrijven aan het ontwerp van zijn oren. Als u naar het gezicht van een uil kijkt, zult u zien dat het omringd is met stijve, gebogen veren, die de geluidsgolven opvangen en naar de oren terugkaatsen, waarbij het geluid terechtkomt op de grootste trommelvliezen in de vogelwereld. Het ene oor is iets hoger geplaatst dan het andere, zodat de uil in staat is geluiden nauwkeurig te lokaliseren.

Wanneer de uil zijn prooi eenmaal heeft ontdekt, hetzij met de ogen of met de oren, slaat hij geruisloos toe. Het lichaam van de uil is bedekt met veren die zo zacht zijn dat alle geluid wordt gedempt. Zelfs de vleugelveren hebben donzige randen om geruis tijdens het vliegen te voorkomen. Op een donkere nacht zijn mensen op het platteland soms hevig geschrokken van de lichtgevende gedaante van een uil die laag over de weg vloog. Zij wisten niet dat de uil licht kan geven door een fosforescerende stof op zijn veren die afkomstig is van lichtgevende schimmels die op het rottende hout van zijn nest groeien.

Ik bleef stroomopwaarts lopen en kwam al gauw bij de knoestige oude boomstronk. De warmte van de ochtend had een van de jonge vogels naar de opening van de holte gelokt om zich te koesteren in de schuin invallende stralen van de zon, die werden gefilterd door het bladerdak boven hem. Daar zat hij, met zijn ogen knipperend in het verstrooide zonlicht — een prachtig gezicht!

Ergens verscholen in de takken erboven zat de oude bosuil met haar mannetje en overzag alles vóór haar met halfgesloten ogen. Ik wist dat ze zorgzaam over haar jongen zou waken totdat zij voor zichzelf konden zorgen met de instinctieve wijsheid die hun door hun Grootse Schepper gegeven is.

[Voetnoot]

[Illustratieverantwoording op blz. 15]

Met toestemming van English Heritage