Een boek schokt de wereld
Het boek: De oorsprong der soorten. „Afgezien van de bijbel”, zei de antropoloog Ashley Montagu, „heeft geen boek zo veel invloed gehad.”
De schrijver: Charles Darwin, die destijds door sommigen „de gevaarlijkste man in Engeland” werd genoemd.
Het onderwerp: De evolutietheorie. Woorden en uitdrukkingen als „natuurlijke selectie”, „overleving van de geschiktsten” en „evolutie” zijn inmiddels ingeburgerd. Maar heeft de theorie meer dan alleen uw woordenschat beïnvloed?
TOEN Charles Darwins The Origin of Species in 1859 uitkwam, maakte het boek een furieus debat in wetenschappelijke en religieuze kringen los.a Het debat breidde zich uit tot economisch en sociaal gebied en is zelfs nu, zo’n 136 jaar later, nog steeds gaande.
C. W. Grimes schreef in A Story Outline of Evolution over Darwins Origin of Species: „Er is geen ander boek gedrukt dat zo’n controverse heeft veroorzaakt onder het denkende publiek. Sinds mensenheugenis heeft geen onderwerp in zo’n mate traditionele geloofsopvattingen ter discussie gesteld, de wereld van de natuur zo radicaal veranderd en het menselijk denken zo sterk gevormd en doen stollen en uitkristalliseren als de evolutie.”
Het is natuurlijk waar dat de evolutietheorie niet haar oorsprong vond bij Darwin; het idee kan al in het oude Griekenland worden teruggevonden. Er waren ook verscheidene achttiende-eeuwse voorlopers van Darwin die de weg hebben gebaand voor een brede aanvaarding van The Origin of Species.
Maar het was Darwins boek dat de basis werd voor het moderne evolutionaire denken. Het schokte, ja choqueerde de wereld want zijn evolutietheorie gaf aanleiding tot meer dan alleen een revolutie in de biologie. Als een storm greep ze de grondslagen van de maatschappij aan — religie, wetenschap, politiek, economie, sociale contacten, geschiedenis en visie op de toekomst.
Hoe heeft de theorie nu inmiddels langer dan een eeuw de wereld beïnvloed? Hoe heeft ze uw leven beïnvloed? Wat is nu in feite haar erfenis? De volgende artikelen zullen deze vragen beschouwen.
[Voetnoot]
a De volledige titel van Darwins boek luidt On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life, ofwel, in de Nederlandse vertaling van 1860, Het ontstaan der soorten door natuurlijke teeltkeus, of het bewaard blijven van bevoorrechte rassen in den strijd voor het bestaan.