Rode-Zeewonderen onder de golven
Er wordt wel gezegd dat schoonheid maar aan de oppervlakte zit. Maar ware schoonheid ligt vaak onder de oppervlakte — en dat geldt niet alleen voor mensen. Ik ontdekte dat dit opging voor de Rode Zee. Niets aan de kale kustlijn deed vermoeden wat een ongelofelijke schoonheid de zwemmer wacht die de kans krijgt een blik onder het wateroppervlak te werpen.
DE Rode Zee geniet de reputatie een van de interessantste plaatsen ter wereld te zijn als het erom gaat de wonderen van het koraalrif te verkennen. Ik was er dan ook op gebrand met eigen ogen te zien of die faam gerechtvaardigd was.
Toen ik de onderwaterwereld eenmaal zelf had gezien, wilde ik die beter begrijpen. De zeebioloog Aaron Miroz, een deskundige op het gebied van het leven in de Rode Zee, beantwoordde mijn vragen.
Hoe komt het dat de wateren van de Rode Zee zo rijk aan leven zijn?
„De Rode Zee ziet er uit en fungeert als een reusachtige flessehals waarin veel vis uit de Indische Oceaan terechtkomt. Bovendien hebben wij hier een buitengewone rijkdom aan koralen. Op het rif kunt u vaak wel twintig verschillende soorten koraal op niet meer dan een vierkante meter rots zien groeien. De koraalgroei wordt bevorderd door de ideale temperatuur van het water, die in de loop van een jaar slechts een variatie van enkele graden vertoont. Bovendien brengt de geringe regenval in het gebied met zich mee dat er weinig bezinksel in de zee belandt, waardoor weer de hoeveelheid vervuilende stoffen niet zo groot is, hoewel ik helaas moet zeggen dat de situatie de afgelopen vijftien jaar wel achteruit is gegaan.”
Wat zijn de problemen bij het beschermen van dit kostbare zeegebied?
„Wanneer het om een betrekkelijk onbedorven habitat gaat, is vervuiling het grootste probleem. In de Rode Zee zijn drie hoofdbronnen voor de verontreiniging aan te wijzen: fosfaten, viskwekerijen en afvalwater uit kustplaatsen. De populariteit van de duiksportgebieden kan ook problemen veroorzaken. Het kwetsbare koraalrif wordt gemakkelijk door nonchalante duikers beschadigd.”
U bestudeert het koraalrif in de Rode Zee al jarenlang. Wat zijn enkele van de dingen die u te weten bent gekomen?
„Wij hebben ontdekt dat vissen hun eetschema hebben. Sommige beginnen ’s ochtends om zeven uur te eten, eten drie uur achtereen, pauzeren dan en eten vervolgens ’s middags weer drie uur. Andere eten alleen ’s nachts. Deze schema’s zijn belangrijk. Als kleinere vissen de hele dag door roofvijanden bedreigd zouden worden, zou het ze niet meevallen genoeg binnen te krijgen. En net als mensen kunnen vissen kieskeurige eters zijn. De blauwgestippelde tandbaars bijvoorbeeld heeft een bijzondere voorliefde voor de feeërieke rode kanaries, die heel veel in de Rode Zee voorkomen. Onze vissen in het aquarium hebben ook hun lievelingsvoedsel — sommige houden van tonijn, terwijl andere de voorkeur geven aan sardines.
Je zou denken dat voor een vis alle mensen er eender uitzien, maar dat is niet zo. Vissen en zelfs sommige ongewervelde dieren leren mensen herkennen. Ik herinner me een octopus die eens spelenderwijs een mep kreeg van iemand van ons personeel. Hij vond het niet prettig gemept te worden en heeft nooit weer eten van de persoon in kwestie aangenomen. Wij hebben trouwens geconstateerd dat zachtaardige mensen het beste met vissen werken, terwijl iemand die agressief of ongeduldig is ze nerveus maakt.”
Een beginnend duiker komt onder de indruk van de ongelofelijke variatie in schoonheid en kleur.
„De kleurrijke vissen zijn inderdaad indrukwekkend. Maar wat velen niet beseffen, is dat sommige vissen hun kleuren als signalen gebruiken, enigszins zoals wij gebruik maken van verkeerslichten. Wanneer bijvoorbeeld de rode rotsbaars op jacht is in plaats van slechts het oog op zijn territorium te houden, wordt zijn kleur donkerder rood. Het tweebandige anemoonvisje, waarop de rotsbaars aast, kan aan de kleur van de rotsbaars zien of hij ’buiten dienst’ is. In die veilige periodes zal een tweebandig anemoonvisje een rotsbaars die zijn territorium binnendringt dapper verjagen.”
Het lijdt geen twijfel, de buitengewone schoonheid van Gods schepping valt op veel onwaarschijnlijke plaatsen te ontdekken. Mijn leven werd verrijkt door slechts een heel klein staaltje van deze schoonheid te verkennen. Dat korte bezoek aan de onderwaterwereld verdiepte mijn waardering voor de natuurschatten die onze planeet herbergt. — Ingezonden.
[Illustratie op blz. 26]
Een schorpioenvis dreef ontspannen rond, zonder zich om roofvijanden te bekommeren. Die blijven op een afstand, omdat er heel wat venijn in zijn stekelige vinnen schuilt
[Illustratie op blz. 26]
Het tweebandige anemoonvisje dwaalt zelden ver van zijn huis, dat zich tussen de tentakels van een grote anemoon bevindt. Hij helpt zijn gastheer schoon te blijven en is immuun voor diens omhelzing
[Illustratie op blz. 26]
Goochelaars, ook wel vlindervissen genoemd, zijn er in allerlei kleurschakeringen. Hun iets van een wafel weg hebbende lijf zwenkte heen en weer, wat me deed denken aan een vlinder
[Illustratie op blz. 26]
De Picassovis met zijn bonte strepen en wat er uitzag als felgele lippenstift, deed me denken aan het werk van een abstract kunstenaar
[Illustratie op blz. 26]
Deze keizersvis draagt een veelkleurige jas die naarmate hij volwassen wordt van kleur en dessin verandert