Wanneer vuur om zich heen grijpt
Door Ontwaakt!-correspondent in Ghana
VUUR. Wanneer het onder controle is, is het een nuttige dienaar. Maar wanneer het ongecontroleerd woedt, kan het een verwoestende reus zijn die alles op zijn pad verteert — mensen, dieren, bomen en planten.
In 1983 teisterde een bosbrand in Australië de staten South Australia en Victoria. Daarbij kwamen meer dan 70 mensen om, evenals 36.000 runderen en 320.000 schapen, terwijl er ruim 2000 huizen verloren gingen.
In hetzelfde jaar leidden bosbranden in Ghana tot de verwoesting van 72 procent van de 238.000 km2 die het land telt. Minstens 29 mensen verloren het leven; 34 anderen liepen verwondingen op.
Een klein deel van de bosbranden is het gevolg van natuurlijke processen, zoals de bliksem. De meeste worden door mensen veroorzaakt. In Ghana is oorzaak nummer één van bosbranden het aftappen van palmsap, waaruit wijn wordt bereid. Arbeiders steken takkenbossen in brand om de palmen te verwarmen, waardoor het palmsap gaat vloeien. Het vuur echter verspreidt zich vaak per ongeluk, met een bosbrand als gevolg.
In sommige Afrikaanse gebieden is het gebruikelijk dat een groepje jagers een bosje omringt en het in brand steekt, zodat het eventuele wild dat erin zit te voorschijn komt. Mensen die op jacht zijn naar wilde honing gebruiken vuur om bijen uit hun nest te verdrijven. Soms doen zij geen moeite om de vuren die zij aansteken uit te doven.
In tropisch Afrika passen veel boeren bij het in cultuur brengen van de grond de methode van kaalslag en afbranden toe. Zij rooien een stuk bos dat zij in cultuur willen brengen en verbranden wat er overblijft. Als het vuur niet onder controle wordt gehouden, kan het zich snel verspreiden.
In sommige streken steken veehoeders het dorre gras in brand, ervan overtuigd dat wanneer de regen komt, het land verjongd zal worden en hun dieren betere weidegronden zullen hebben. Als men deze vuren zonder toezicht laat uitbranden — wat vaak gebeurt — kunnen ze zich gemakkelijk verspreiden. Ook kampeerders en veldwerkers maken zich wel eens schuldig aan het veroorzaken van een vuurzee doordat zij nalaten kampvuren uit te doven.
Het is dus duidelijk dat de meeste bosbranden aan nalatigheid te wijten zijn. Is er echter een manier om eerst en vooral te voorkomen dat zulke branden ontstaan? Redelijke voorzorgsmaatregelen kunnen veel verschil maken. Door bijvoorbeeld een brandsleuf van vijf tot tien meter breed rond een op het veld gestookt vuur vrij te maken, helpt u eventuele verbreiding naar aangrenzende velden voorkomen. Het volledig doven van alle vuren die u stookt, is ook een belangrijke veiligheidsmaatregel. Bedenk dat het voorkomen van een bosbrand veel gemakkelijker is dan het bestrijden ervan.
Sommigen zijn van mening dat strengere straffen voor overtreders nalatigheid en brandstichting zouden ontmoedigen. Anderen betogen dat bosbranden het beste voorkomen kunnen worden door voorlichting en bereidwillige medewerking van iedereen.
Ga met gezond respect met vuur om. Door een redelijke voorzichtigheid in acht te nemen, kunnen wij vermijden dat wij deze nuttige dienaar de ruimte geven zich tot een verwoestende reus te ontwikkelen.
[Illustratieverantwoording op blz. 31]
P. Riviere/Gamma Liaison