„Eer uw vader en uw moeder”
DIE woorden dateren uit de grijze oudheid, van eeuwen vóór de tijd van Christus. Ze werden meegebracht van de top van een berg, op steen geschreven door de vinger Gods. Mozes was gebruikt om de Israëlitische gevangenen uit de Egyptische slavernij, door de Rode Zee en naar een kamp aan de voet van de ruige berg Sinaï te leiden. Na veertig dagen en nachten met Jehovah op de berg Sinaï doorgebracht te hebben, kwam Mozes naar beneden met de twee stenen tafelen waarop de Tien Geboden geschreven stonden. — Exodus 34:1, 27, 28.
Op een van deze tafelen stond het vijfde gebod, dat nu in de bijbel in Exodus hoofdstuk 20, vers 12, staat. Het luidt als volgt: „Eer uw vader en uw moeder, opdat uw dagen lang mogen blijken te zijn op de grond die Jehovah, uw God, u geeft.” Volgens de apostel Paulus is dit „het eerste gebod met een belofte”, namelijk dat „uw dagen lang mogen blijken te zijn op de grond”. — Efeziërs 6:1-3.
Door de ontzagwekkende tentoonspreiding van vuur en rook en het beangstigende beven van de berg Sinaï tijdens het uitspreken van de Tien Geboden werd op een spectaculaire manier de belangrijkheid ervan duidelijk gemaakt, ook van het vijfde gebod, vader en moeder eer te betonen. Wat is er betrokken bij het betonen van die eer? Niet slechts respect en gehoorzaamheid, maar ook verzorging en ondersteuning in materiële zin als dat nodig is.
Dit werd eeuwen later duidelijk gemaakt toen Jezus met de schriftgeleerden en de Farizeeën in botsing kwam in verband met hun mondelinge overleveringen. Jezus wees erop dat als zij behoeftige ouders hun materiële steun onthielden, zij in gebreke bleven hun vader of moeder te eren. Hij zei tegen hen, zoals in Mattheüs 15:3-6 staat opgetekend: „God heeft . . . gezegd: ’Eer uw vader en uw moeder’, en: ’Wie vader of moeder beschimpt, moet het met de dood bekopen.’ Maar gij zegt: ’Wie tot zijn vader of moeder zegt: „Al wat ik heb waarmee ik u van dienst zou kunnen zijn, is een aan God opgedragen gave”, behoeft zijn vader in het geheel niet te eren.’ Zo hebt gij dan het woord van God krachteloos gemaakt ter wille van uw overlevering.”
Wat Jezus zelf betreft, hij toonde gehoorzaamheid aan zijn ouders door onderworpen aan hen te zijn (Lukas 2:51). Toen hij jaren later aan een martelpaal stierf, betoonde hij zijn moeder eer door een liefdevolle voorziening te treffen voor haar verzorging en bijstand. — Johannes 19:25-27.
De apostel Paulus wist maar al te goed dat God van kinderen en zelfs van kleinkinderen verlangde dat zij voor behoeftige ouders zorgden. En het is interessant dat hij zulke stoffelijke bijstand in verband bracht met het tonen van eer: „Eer weduwen die werkelijk weduwen zijn. Maar indien een weduwe kinderen of kleinkinderen heeft, laten die dan eerst leren in hun eigen huisgezin godvruchtige toewijding te beoefenen en een passende vergoeding aan hun ouders en grootouders te blijven betalen, want dit is aangenaam in Gods ogen” (1 Timotheüs 5:3, 4). Uw ouders hebben u als hulpeloze baby en als kind verzorgd; nu zij oud zijn, is het uw beurt hen in hun nood bij te staan.