De vele gezichten van Pasen

Het kleine Griekse dorpje is helemaal in duister gehuld als plotseling de lichten in de kerk uitgaan. Zo blijft het tot middernacht, wanneer er een baardige priester naar buiten komt met in zijn hand een brandende kaars. „Kom naar buiten”, roept hij, „en ontvang licht van het nimmer afnemende licht en verheerlijk Christus, die uit de doden is opgestaan.” Aanbidders drommen om hem heen en ontsteken hun kaarsen aan de zijne en nemen ze vervolgens mee naar huis. Er heerst grote vreugde in het dorp. Pasen is begonnen.

VAN alle christelijke feesten wordt er geen ander zo belangrijk geacht als het voorjaarsfeest dat Pasen wordt genoemd. In andere talen noemt men het feest pâques (Frans), pasqua (Italiaans), påske (Deens) en pasg (Welsh), maar ook easter (Engels) en Ostern (Duits). Hoe u het ook noemt, voor velen is dit een geliefd feest. De anglicaanse aartsbisschop van Australië, John Grindrod, noemt Pasen „het middelpunt van het geloof van een christen en de spil van de hele beschaving die rondom ons is gegroeid”.

In het oude stadsdeel van Jeruzalem is er een reeks processies begonnen. Op Goede Vrijdag volgen duizenden gelovigen opnieuw Jezus’ laatste gang. Eén vrouw legt de achthonderd meter op haar knieën af. Later bezoeken de pelgrims het Heilige Graf — volgens de traditie de plaats waar Jezus begraven is. In zwart geklede vrouwen gieten olie uit over de steen waarop Jezus’ lichaam zou zijn klaargemaakt voor de begrafenis, en kussen die en plengen er tranen over. Maar het is niet alles pais en vree in deze stad waarvan de naam „bezit van tweevoudige vrede” betekent. Duizend politieagenten staan paraat om de orde te bewaren.

Pasen heeft verschillende gezichten in verschillende delen van de wereld. Voor velen is Pasen een diep plechtige gelegenheid, een tijd voor gebed, grote bijeenkomsten en pelgrimstochten naar heilige plaatsen.

Voor sommige Filippijnse mannen is de Heilige Week (Mahal na Araw genaamd) een tijd voor zelfkastijding. Hoewel de kerk de praktijk ongaarne ziet, wordt geseling nog steeds beoefend door sommigen die in het openbaar hun zonden willen boeten. Sommigen van de vrouwen zullen een pelgrimstocht maken naar de verschillende heiligdommen en met een zakdoek over de beeltenissen van Christus vegen. Later zullen zij de zakdoek ter genezing op hun lichaam dragen.

In Guatemala knielt een Quiché-Indiaan in gebed boven enkele kolven zaaimaïs. Maïs is het hoofdvoedsel van zijn volk, en hun traditionele vruchtbaarheidsriten vallen samen met de Heilige Paasweek. Hij hoopt dat Pasen hem een overvloedige oogst zal brengen.

In Vaticaanstad staan op een overvol St. Pietersplein bijna een kwart miljoen mensen te wachten om de paus een openluchtmis te zien opdragen. Op het middaguur verschijnt de paus op het balkon van de basiliek om zijn jaarlijkse paasrede te houden — een veroordeling van schendingen van de mensenrechten en de wapenwedloop.

Op een rustige Zuidafrikaanse heuvel, Moria genaamd, vindt een samenstroming van mensen plaats waarbij de samenkomst bij het Vaticaan nog in het niet zinkt. Ruim een miljoen leden van de Zionist Christian Church (een onafhankelijke zwarte kerk) zijn bijeengekomen. Men heeft dit „mogelijk de grootste bijeenkomst van aanbidders in de christenheid” genoemd.

In veel landen betekent Pasen echter een tijd van feestvieren, van vreugde en vrolijkheid!

In de Verenigde Staten en Duitsland gaan de kinderen opgewonden naar bed, in de hoop een glimp op te vangen van het paaskonijn of de paashaas. ’s Morgens zullen zij op zoek gaan naar de prachtig gekleurde eieren die het mysterieuze dier zou hebben achtergelaten. Populair in de VS is het befaamde eierrollen op Paasmaandag bij het Witte Huis. Duizenden kinderen rollen eieren voort over het prachtige gazon bij het huis van de president. Het rollen met de eieren zou het wegrollen symboliseren van de steen voor het graf van Christus. Maar de kinderen schijnen zich hier niet bewust van te zijn. Het enige dat zij weten is dat je met eierrollen een hoop pret beleeft.

In andere landen heeft Pasen weer een ander voorkomen — het is een tijd voor bijgeloof.

Paasavond is voor Finse boeren een avond om op hun hoede te zijn voor trollen — heksachtige wezens die allerlei onheil brengen over hun kudden en bezittingen. In werkelijkheid, zo gelooft men, zijn de trollen jaloerse oude vrouwen die er een boosaardig vermaak in scheppen welvarende buren ongeluk te brengen. De paasweek zou bij uitstek geschikt zijn voor hun vandalisme. Bijgelovige Finnen geloven dat het op Goede Vrijdag en Paaszaterdag wemelt van boze geesten.

Oostenrijkse paartjes wordt verteld dat stromend water op bijzondere wijze gezegend is met Pasen. Daarom bewaren zij dit water voor hun trouwdag. Voordat zij op weg gaan naar de kerk, besprenkelen zij elkaar ermee. Zij hopen dat het hun huwelijk geluk zal brengen.

Als op paasmorgen de kerkklokken luiden, zullen Filippijnse ouders hun kinderen bij het hoofd vatten en hen van de grond tillen. Zij geloven dat hun kinderen hierdoor zullen opgroeien tot lange mensen.

Ja, Pasen heeft veel verschillende betekenissen voor mensen. Zo zegt een bedrijfsleider van een Zuidafrikaanse chocoladefabriek: „Pasen biedt een gelegenheid om meer winst te maken.” (Gedurende de paastijd in 1985 produceerde zijn firma meer dan vijf miljoen suikereitjes!) Zelfs joodse, islamitische en hindoestaanse zakenlieden proberen er een graantje mee te pikken van het paasgebeuren. Een in Zuid-Afrika wonende Indiase zakenman verklaart: „Moslems en hindoes geloven niet in Jezus, maar sommigen van hen maken wel degelijk werk van Pasen en verkopen warme kruisbroodjes en paaseieren.” Ja, een hindoestaanse winkelier gaf toe: „Moslems en hindoes kopen ook paaseieren.”

In recente tijd heeft Pasen zelfs een politiek tintje gekregen, omdat het feest een gelegenheid is geworden voor politiek protest.

Brazilianen hebben een nieuw slachtoffer gevonden om met Pasen af te ranselen. Terwijl in het verleden een pop van Judas Iskáriot, de verrader van Christus, het moest ontgelden, ranselen jongeren nu poppen af die zij „Meneer Inflatie” genoemd hebben.

Hoe ongelofelijk het ook klinkt, al deze verschillende gebruiken, tradities en praktijken dienen naar men gelooft één doel — de verheerlijking van de opgestane Christus Jezus. Maar is dat zo? En waar komen zulke gebruiken eigenlijk vandaan?

[Illustratie op blz. 4]

De viering bij Moria

[Verantwoording]

The Star, Johannesburg, S.A.