Een historisch gebouw wordt een Congreshal voor Jehovah’s Getuigen

TOEN op 24 maart 1928 in Journal Square, in Jersey City, het nieuwe Stanleytheater werd geopend, was het een van de grootste in de Verenigde Staten. De schoonheid van het theater oogstte veel lof, vooral zijn schitterende interieur met zijn Italiaanse façade. „Als u ooit in Italië bent geweest, . . . waar de schilderachtige villa’s en de kleurrijke binnenplaatsen ons doen denken aan de artistieke heerlijkheid die Rome eigen was”, merkte een van de verslaggevers in die tijd op, „dan hebt u enig idee hoe het nieuwe Stanleytheater er van binnen uitziet”.

Maar na vele jaren als bioscoop en schouwburg te hebben gediend, raakte het betoverende Stanleytheater in verval. Plannen om het tot vijf kleine theaters om te bouwen, ja zelfs met de grond gelijk te maken en er een kantorencomplex voor in de plaats op te trekken, zijn nooit verwezenlijkt. Op 12 mei 1981 kreeg het Stanleytheater een nieuwe status: Het werd in het Register voor Historische Monumenten van New Jersey ingeschreven.

Tegen die tijd was het Stanleytheater echter in onbruik geraakt en hoognodig aan renovatie toe. Het souterrain onder het toneel stond gedeeltelijk (60 cm) onder water. Het oorspronkelijke brons- en koperwerk aan deuren en ramen zat vol verf en vuil. De schilderachtige Italiaanse façade zat onder een dikke laag nicotine en stof die zich er in de loop van vijftig jaar op hadden vastgehecht. De zitplaatsen waren besmeurd en de bekleding was gescheurd. De reusachtige kroonluchters zagen dof van het vuil. In 1982 werd het Stanleytheater te koop aangeboden. Aangezien dit nu net iets was wat Jehovah’s Getuigen nodig hadden om hun kringvergaderingen te houden, kochten zij het in november 1983.

Maar spoedig rezen er moeilijkheden. Stadsfunctionarissen betoogden dat het Stanleytheater niet voor religieuze doeleinden gebruikt mocht worden. Zij lieten de Getuigen echter wel het dak en de boiler repareren. Maar toen de Getuigen oude toiletten wilden vervangen en nieuwe elektrische bedrading en sanitaire voorzieningen wilden aanbrengen, kregen zij hiervoor geen vergunning. De zaak werd in september 1984 voor de federale rechtbank gebracht. De Getuigen voerden aan dat het werkelijke twistpunt was gelegen in het feit dat de burgemeester van de stad Jehovah’s Getuigen niet in Journal Square wilde hebben. Hij had andere plannen met het pand. De burgemeester en anderen werden aangeklaagd omdat zij inbreuk hadden gemaakt op de grondwettelijke rechten van de Getuigen.

Het zorgvuldig doordachte oordeel van rechter Debevoise luidde dat de reparaties aan de elektrische bedrading en de sanitaire voorziening moesten worden uitgevoerd en dat het doel van het Stanleytheater „duidelijk binnen het kader van gebruik als congreshal viel”. Toen hij bij het voornaamste strijdpunt in de zaak kwam, schreef hij: „Een van de voornaamste door de Amerikaanse grondwet gegarandeerde burgerrechten is het recht om niet beperkt te worden door wetten die de vrije uitoefening van religie verbieden of de vrijheid van meningsuitingen aan banden leggen. . . . Wij hebben hier te doen met eisers [de Getuigen] die ernaar streven hun geloofsovertuigingen in praktijk te brengen, te onderwijzen en te verkondigen, waarbij zij gebruik maken van een ruimte die zij voor dat doel het meest geschikt achten.”

Rechter Debevoise voegde eraan toe dat als de stad in hoger beroep zou gaan, „de eisers op een laatste hoorzitting waarschijnlijk bevestigd zouden krijgen dat de interpretatie en toepassing die Jersey City aan het stedelijke bestemmingsplan geeft, op ongrondwettelijke wijze inbreuk maakt op de religieuze vrijheid der eisers”. Daarna gaven de stadsfunctionarissen hun verzet op.

Nu kwam de volgende uitdaging voor de Getuigen: de volledige renovatie van het Stanleytheater voor de inwijding op 7 september 1985 en de graduatieplechtigheid ten behoeve van de 79ste klas van de Wachttoren-Bijbelschool Gilead de dag daarna. Met slechts negen maanden om deze enorme taak klaar te krijgen, was het devies: „Met volle kracht vooruit.”

Duizenden vrijwillige werkers zwermden nu het Stanleytheater binnen en maakten het tot een bijenkorf van activiteit. Vakbekwame personen boden hun diensten aan om het gespecialiseerde schilder-, loodgieters-, pleister-, timmer- en elektriciteitswerk te verrichten. Er is aan zoveel details zorgvuldig aandacht besteed dat er niet genoeg plaats is om al het werk te beschrijven dat is verricht door deze vrijwilligers, die weken en soms maanden achtereen dag in dag uit, vaak ook ’s avonds, vele uren hard hebben gewerkt. De begeleidende foto’s geven maar een summier beeld van de enorme veranderingen die zich hebben voorgedaan.

Het volgende programma werd opgesteld: 17 en 18 augustus 1985: een kringvergadering van Jehovah’s Getuigen. 30 en 31 augustus: open huis voor bezoekers uit de omgeving. 7 september: inwijding van dit 4300 zitplaatsen tellende theater als een Congreshal van Jehovah’s Getuigen. 8 september: graduatie van de 79ste klas van de Wachttoren-Bijbelschool Gilead.

Jersey City kan er nu trots op zijn een van de mooiste congreshallen in de Verenigde Staten te bezitten. Niet alleen is het theater in haar vroegere luister hersteld, maar het is zelfs mooier geworden. De verhevenste functie die het nu zal hebben, is de heerlijkheid te weerspiegelen van de Soevereine Heer en Schepper van het universum, Jehovah God.

[Kader op blz. 27]

Een brief van een lezer in The Jersey Journal

„De stad Jersey telt meer dan 4000 Jehovah’s Getuigen. Het zijn enthousiastelingen met een uitzonderlijke geest van samenwerking en zelfstandigheid. Het zijn allen vrijwilligers voor een zaak waarin zij met hart en ziel geloven. . . .

Terwijl ik toekeek hoe de bouwwerkzaamheden aan het Stanleytheater in Jersey City vorderden, zag ik hoe vastbesloten zij waren dat geen prijs te hoog zou zijn voor hun speciale idealen.

Het Stanleytheater zal een monument zijn van een toewijding die voortspruit uit door veelvuldige tegenslag gesmede geestkracht. Het theater stroomde over van een gevoel van liefdevolle zorg dat in deze tijd van cynisme, materialisme en achterdocht zelden meer aan de oppervlakte komt.

De Congreshal van Jehovah’s Getuigen in het Stanleytheater in Jersey City belooft zonder mankeren een bezienswaardigheid te worden. Het zal een sieraad voor de gemeenschap zijn.

Het zijn religieuze strijders van de eerste orde en een stralend licht in een vaak troosteloze wereld.

Jersey City behoort trots op hen te zijn; een aanwinst voor de stad. [C. T. P., Jersey City]” — The Jersey Journal, 25 juli 1985, blz. 21.

[Illustraties op blz. 24]

Foto’s van de bijna voltooide renovatie. Links de foyer

Rechts de grote gehoorzaal gezien vanaf het balkon

[Illustraties op blz. 25]

Muurschilderingen van bijbelse taferelen, die door werkers van het hoofdbureau van het Wachttorengenootschap zijn vervaardigd, hebben mythologische taferelen vervangen

Boven is het tafereel van Jonadab, die op de wagen van Jehu stapt. Rechts zijn de paarden uit Openbaring hoofdstuk 6

[Illustraties op blz. 26]

Kroonluchters, gebrandschilderde ramen en kroonlijsten werden door vrijwilligers gerestaureerd. De hoogwerker met een giek van 17 meter werd gebruikt voor restauratiewerk en plafondschildering