Tien miljoen vluchtelingen — Wie wil ze hebben?
TRAN gaf vroeger les in wiskunde. Nu moet hij — en met hem 1900 anderen — in een overvol vluchtelingenkamp in Thailand een dagelijkse strijd voeren om in leven te blijven. „Ontoereikende voeding en sanitaire voorzieningen zijn onze grootste problemen”, zegt de 27-jarige ex-leraar.
Alan was een ander soort vluchteling. Een ineenstortende economie en een hardvochtig bewind brachten hem ertoe het Caribische eiland waar hij was geboren, te ontvluchten. De reis van ruim 1100 kilometer naar de Verenigde Staten was een aaneenschakeling van gevaren die eindigde in een interneringskamp.
Sedert de Tweede Wereldoorlog hebben ver over de 40 miljoen mensen hun land moeten ontvluchten. Zij hebben door brandende woestijnen gesjokt, zich een weg gehakt door het oerwoud en zijn in nietige, wrakke bootjes door woedende zeeën heen en weer geslingerd. Duizenden zijn gestorven voor zij hun bestemming bereikten. Nog eens duizenden hebben zich de mensonwaardige behandeling moeten laten welgevallen dat zij werden opeengepakt in nederzettingen die angstwekkend veel gelijkenis vertoonden met de concentratiekampen uit de Tweede Wereldoorlog. Deskundigen schatten dat er in 1982 in de gehele wereld ver over de tien miljoen vluchtelingen waren!
De reactie van de wereld op deze grimmige realiteit is tot nu toe niet overweldigend geweest. Onvoldoende financiële middelen en ook de politieke realiteiten verlammen de pogingen tot hulpverlening in ernstige mate. En terwijl de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens een ieder het recht toekent ’asiel te vragen en te verkrijgen’, bestaat er weinig garantie dat het land waarheen iemand vlucht, hem dat asiel ook inderdaad verleent.
Voorts worden niet allen als rechtmatige vluchtelingen beschouwd. Deze term wordt gewoonlijk beperkt tot personen die wegens politieke, raciale of religieuze vervolging uit hun geboorteland zijn gevlucht. Deze definitie kan er echter toe leiden dat degenen die economische ontberingen of natuurrampen ontvluchten niet de status van vluchteling verkrijgen maar de smadelijke benaming „illegale vreemdeling”.
Wie zijn er dan bereid de daklozen van de wereld op te nemen? Dat zijn er niet veel. Hun integratie in een vreemd land met een andere taal en een andere cultuur kan voor alle betrokkenen een traumatische ervaring worden. Ook bezitten vluchtelingen dikwijls niet de vaardigheden die nodig zijn om werk te krijgen. Tegen hen die ze wel hebben koestert men dikwijls wrok omdat zij banen onttrekken aan de eigen bevolking. Daarom geven velen er de voorkeur aan de ellendige toestand van de vluchteling te negeren als een probleem dat alleen regeringsambtenaren aangaat. Maar zoals u zult zien, is dit geen kwestie die men kan negeren.