Is een kernoorlog onvermijdelijk?

Zal de aarde worden geruïneerd door een kernoorlog?

WAT hier wordt uiteengezet, is geen afschildering van de dag des oordeels door een of andere fundamentalistische religieuze sekte. Het zijn de nuchtere gevolgtrekkingen van mannen die jaren hebben besteed aan het verzamelen en samenvoegen van gezaghebbende studies en regeringsrapporten over de rampzalige effecten die een kernoorlog op al het aardse leven zal hebben.

Het beeld van Hirosjima weer op te roepen om dan tegen die achtergrond alle effecten te vergroten tot die van een ontploffing van 1000 megatonbommen over de hele aarde — dat geeft ons een idee van wat een nucleaire wereldcatastrofe betekent.

Het is zo schokkend, zo verlammend, dat de meeste mensen hun geest ervoor willen afsluiten, doen alsof het gevaar niet bestaat, voortleven in een komedie, een schijnvertoning van ’eet, drink, want morgen sterven wij’. Zij worden ongevoelig voor gewone rampen. Een terugweg lijkt er niet te bestaan. Het is alsof een bovenmenselijke kracht de mens tot zelfvernietiging drijft.

Voor geleerden bestaat er geen schijntje twijfel dat de mens inderdaad over het vermogen beschikt zichzelf te vernietigen. Maar met de mensheid zouden ook de landdieren, zouden ook alle vogels verdwijnen. De meest waarschijnlijke overlevenden zouden enkele vormen van insekten zijn wier aantallen dan tot onbeheersbare plagen zouden uitgroeien om zo hun eigen verdwijnen te verhaasten. De plantengroei, ook voedingsgewassen, granen en groenten, zou verwoest zijn. Bomen het eerst, het gras als laatste. Erosie van het land zal de waterlopen vullen met mineralen zodat een overmatige groei van algen en microscopische organismen alle in het water aanwezige zuurstof zal opmaken en de nog overgebleven vissen zal verstikken. Niet alleen al datgene wat de mens heeft voortgebracht — woningen, fabrieken, openbare voorzieningen, regeringen — maar ook het natuurlijke milieu zou een enorme verandering ondergaan.

Bij zo’n wereldcatastrofe is het totale effect meer dan de som der plaatselijke delen. Wat zou bijvoorbeeld de consequentie zijn als de zesenzeventig kerncentrales in de VS tot de 10.000 doelen zouden behoren die de Russen zouden bombarderen? Volgens de Scientific American zou de verdamping van één enkele 1000 megawatt reactor een langdurige straling veroorzaken die voor tientallen jaren de bewoning van een enorm gebied zou verhinderen. De radioactieve fall-out zou opstijgen tot in de stratosfeer om daar rond de aarde te circuleren totdat ze maanden en jaren later zou neervallen en het hele aardoppervlak zou verontreinigen. Lang voordien zou de onmiddellijke straling land, lucht en zee hebben vergiftigd en zijn doorgedrongen in weefsel, beenderen, wortels, stengels en bladeren van al wat leeft.

Uit ontploffingen op grondniveau zouden wolken stof tot in de stratosfeer opstijgen om onze planeet als een wolkendeken te overdekken en wellicht een afkoeling van het aardoppervlak te veroorzaken. Ook de ozonlaag die de aarde omhult en de dodelijke niveaus van ultraviolette straling van het zonlicht uitfiltert, zou tot de slachtoffers kunnen behoren. In 1975 schatte de Amerikaanse Nationale Academie voor Wetenschappen dat een ontploffing van 10.000 megaton aan kernbommen op het noordelijk halfrond daar zeventig procent van de ozonlaag zou doen verdwijnen, terwijl boven het zuidelijk halfrond veertig procent zou verdwijnen. „Als de ozon niet een groot deel van de ultraviolette zonnestraling absorbeerde”, aldus de conclusie van een gezamenlijk onderzoek van twee Amerikaanse regeringsinstellingen, „dan zou het leven zoals wij dat momenteel kennen, niet kunnen bestaan, tenzij mogelijkerwijs in de oceaan.”

Levende organismen en hun stoffelijke, levenloze omgeving, zo gaan geleerden beseffen, zijn in sterke mate van elkaar afhankelijk. Terwijl bodem, water en lucht het milieu voor leven zijn, blijkt het leven op zijn beurt het milieu voor bodem, water en lucht te vormen. Dr. Michael McElroy, een natuurkundige die verbonden is aan het Centrum voor Fysica van Aarde en Planeten aan de universiteit van Harvard, gelooft dat de levensprocessen van geboorte, stofwisseling en afsterven de voornaamste factoren zijn bij de handhaving van het evenwicht van belangrijke atmosferische elementen zoals zuurstof, koolstof en stikstof en zelfs de hoeveelheid ozon in de stratosfeer.

De „stofwisseling” van de aarde is dus afhankelijk van de kwaliteit van het leven erop.

De biosfeer is een wereldomvattend systeem waarin een grote verscheidenheid van soorten een evenwichtig, zich voortplantend geheel vormen. De biosfeer van de planeet aarde is zorgvuldig afgestemd. Ze is evenwichtig en houdt zichzelf in stand. De enige verstorende invloed erin is de mens. Tegenwoordig is de mens levensvormen aan het uitroeien in een tempo van gemiddeld drie per dag. Hij is bereid ten bate van zelfzuchtig gewin een willekeurig groot deel van de biosfeer te vervuilen of te verstoren. Maar nu bedreigt hij niet een deel ervan maar alles.

Hij kan de aarde totaal verderven.

[Kader op blz. 6]

TALLOZE MANIEREN OM DOOD TE GAAN

● Tot as verbrand in de vuurbal of de hittestraling

● Omkomen in de onmiddellijke radioactieve straling

● Ten gevolge van de schokgolf en vallend puin

● Dodelijke straling van plaatselijke fall-out

● Sterven als slachtoffer van een epidemie

● Vergiftiging door ultraviolette zonnestraling nadat ozonlaag is aangetast

● Latere stralingseffecten

[Illustratie op blz. 7]

Hulpeloze slachtoffers van de hebzucht van de mens