Wat tonen de feiten aan?

Religie — een kracht voor vrede of voor oorlog?

HOEWEL de wereld in het algemeen vrede schijnt te hebben, „smeulen en branden er over de hele aardbol meer dan twee dozijn kleine oorlogjes . . . die duizenden levens kosten”, zegt een bericht van Associated Press. Nauwkeuriger onderzoek onthult de „droeve waarheid dat waarschijnlijk de helft of meer van de oorlogen die er momenteel in de wereld worden gestreden, hetzij ronduit religieuze conflicten zijn of verweven zijn met religieuze geschillen”, schrijft commentator C. L. Sulzberger. Bijvoorbeeld:

In Libanon, vroeger een van de strijdtonelen van de kruistochten, zijn christelijke en mohammedaanse politieke partijen nog steeds verwikkeld in wat het AP-bericht „oorlogen geworteld in eeuwenoude vijandschappen” noemt. De strijd woedt in hoofdzaak tussen maronitische christenen en soennitische moslems. Maar ook Grieks-orthodoxe christenen en met Rome geünieerde melkieten en sjiïtische moslems en druzen zijn erbij betrokken. Het aantal doden bedraagt sinds 1975 minstens 42.000. De grootte van het land in aanmerking genomen zou dit wel eens een van de bloedigste burgeroorlogen in de geschiedenis kunnen zijn.

„Dat mensen andere mensen in naam van religie doden, heeft in Noord-Ierland in 12 jaar 2079 levens geëist; 144 daarvan waren politieagenten”, zegt de in Los Angeles verschijnende Times. Hoewel het voornaamste strijdpunt een kwestie van burgerrechten is — de rechten van de katholieke minderheid tegenover die van de protestantse meerderheid — is religie nauw met het conflict verweven, en willen beide zijden het probleem door strijd oplossen. Het gevolg is dat het land is veranderd „van een stil binnenwater en een bolwerk van strenge morele maatstaven in een vrijgevochten, moderne maatschappij, verdorven en veranderd door woorden en daden van geweld”, schrijft Barry White in de Star (Toronto).

Op de Filippijnen „heeft het Ministerie van Defensie beloningen van elk ƒ 10.000 uitgeloofd voor de gevangenneming, dood of levend, van twee Filippijnse ’rebellenpriesters’”, bericht de New York Times. Een ander nieuwsbericht vertelt van „vier rooms-katholieke priesters die hun parochies in de steek hebben gelaten . . . die men in schermutselingen met regeringstroepen communistische opstandelingen heeft zien aanvoeren”. Terwijl in het noorden „priesters zich onder de activisten hebben geschaard en de wapens hebben opgenomen”, aldus Newsweek, vechten moslems in het zuiden hun ’heilige oorlog’ tegen het katholieke meerderheidsbewind.

Conflicten waarin religie een rol speelt, zijn geenszins tot die paar gebieden beperkt. Er zijn de gevechten tussen Turken en Grieken op Cyprus, tussen hindoes en moslems in India, tussen Arabieren en Israëlieten in het Midden-Oosten, tussen christenen en boeddhisten in Birma, tussen moslems en kopten in Egypte. Geestelijken nemen deel aan politieke bewegingen en guerrillagroepen in Midden- en Zuid-Amerika. Natuurlijk zijn er nog andere factoren bij dergelijke oorlogen betrokken. Maar waarom is religie erbij betrokken? En waarom kan religie niet een halt toeroepen aan de oorlogvoering?

[Kaart op blz. 5]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Brandhaarden

El Salvador

Noord-Ierland

Cyprus

Egypte

Libanon

Pakistan

Kambodja

Filippijnen

[Illustratie op blz. 4]

Religieuze jongeren in Ulster met benzinebommen

[Illustratie op blz. 5]

Instructie van religieuze opstandelingen op de Filippijnen